Çekişmeli Boşanma Sonrası Birlikte Ebeveynlik Deneyimleri: Fenomenolojik Bir Çalışma

Ali Güngör

doi:10.17494/ogusbd.1736548

EN TR

Çekişmeli Boşanma Sonrası Birlikte Ebeveynlik Deneyimleri: Fenomenolojik Bir Çalışma

Öz

Artan boşanma oranlarıyla beraber, birlikte ebeveynlik uygulamaları çocukların gelişimi ve ebeveynlerin psikolojik uyumu açısından önem kazanmaktadır. Bu nitel çalışmada çekişmeli boşanma yaşamış, 0-18 yaş aralığında çocuğu olan ebeveynlerin birlikte ebeveynlik deneyimleri incelenmiştir. Araştırmada fenomenolojik desen benimsenmiş, ölçüt örnekleme ile seçilen 18 boşanmış çift (36 ebeveyn) ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Veriler içerik analizi ile incelenmiştir. Bulgular (i) ebeveynlik davranışlarında ve sorumluluklarında çatışmalar, (ii) birlikte ebeveynlik iletişimi ve iş birliği dinamikleri, (iii) ebeveynlik rolleri, velayet ve çocukla ilişki deneyimleri, (iv) psikolojik süreçler ve sosyal destek olmak üzere dört ana tema etrafında toplanmıştır. Bu çalışma, boşanma sonrası birlikte ebeveynlik alanındaki ulusal yazındaki boşluğu doldurarak, çekişmeli boşanma sonrası oluşan ailelere yönelik psikososyal destek ve arabuluculuk programlarının geliştirilmesi gereğine işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Çekişmeli Boşanma, Tek Ebeveyn, Birlikte Ebeveynlik, Ebeveyn-Çocuk İlişkisi

Kaynakça

Ahrons, C. R. (2007). We're still family: What grown children have to say about their parents' divorce. Harper.
Allen, S. M., & Hawkins, A. J. (1999). Maternal Gatekeeping: Mothers’ beliefs and behaviors that inhibit greater father involvement in family work. Journal of Marriage and Family, 61(1), 199. https://doi.org/10.2307/353894
Amato, P. R. (2000). The consequences of divorce for adults and children. Journal of Marriage and Family, 62(4), 1269–1287. https://doi.org/10.1111/j.1741-3737.2000.01269.x
Amato, P. R. (2010). Research on Divorce: Continuing trends and new developments. Journal of Marriage and Family, 72(3), 650–666. https://doi.org/10.1111/j.1741-3737.2010.00723.x
Amato, P. R., & Afifi, T. D. (2006). Feeling caught between parents: adult children’s relations with parents and Subjective Well‐Being. Journal of Marriage and Family, 68(1), 222–235. https://doi.org/10.1111/j.1741-3737.2006.00243.x
Baydar, N., Akçınar, B. ve İmer, N. (2012). Çevre, sosyoekonomik bağlam ve ana babalık. M. Sayıl ve B. Yağmurlu (Ed.), Ana babalık: Kuram ve araştırma içinde (ss. 81-127). İstanbul: Koç Üniversitesi Yayınları.
Bernet, W., Baker, A. J. L., & Verrocchio, M. C. (2010). Parental alienation: A mental condition. Children and Youth Services Review, 32(5), 672–679.
Bonach, K. (2005). Factors contributing to quality coparenting: Implications for family policy. Journal of Divorce and Remarriage, 43(3-4), 79-103. https://doi.org/10.1300/J087v43n03_05
Bornstein, M. H., Putnick, D. L., & Suwalsky, J. T. D. (2017). Parenting cognitions → parenting practices → child adjustment? The standard model. Development and Psychopathology, 30(2), 399–416. https://doi.org/10.1017/s0954579417000931
Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2013). Bilimsel araştırma yöntemleri (14. bs.). Ankara: Pegem Akademi.

Cabrera, N. J., Shannon, J. D. ve Jolley-Mitchell, S. (2013). Coparenting in Latino families. S. S. C. Catherine ve S. Tamis-LeMonda (Eds.), Gender roles in immigrant families içinde (ss. 9 25). New York, NY: Springer.
Camisasca, E., Miragoli, S., Di Blasio, P., & Feinberg, M. (2022). Pathways among negative co-parenting, parenting stress, authoritarian parenting style, and child adjustment: the emotional dysregulation driven model. Journal of Child and Family Studies, 31(11), 3085–3096. https://doi.org/10.1007/s10826-022-02408-9
Choi, J., & Becher, E. H. (2018). Supportive coparenting, parenting stress, harsh parenting, and child behavior problems in nonmarital families. Family Process, 58(2), 404–417. https://doi.org/10.1111/famp.12373
Cowan, C. P. ve Cowan, P. A. (2000). When partners become parents: The big life change for couples. Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum Associates Publishers
Cox, M. J., & Paley, B. (2003). Understanding families as systems. Current Directions in Psychological Science, 12(5), 193–196. https://doi.org/10.1111/1467-8721.01259
Cox, R. B., Brosi, M., Spencer, T., & Masri, K. (2021). Hope, Stress, and Post-Divorce Child Adjustment: Development and Evaluation of the Co-Parenting for Resilience Program. Journal of Divorce & Remarriage, 62(2), 144–163. https://doi.org/10.1080/10502556.2021.1871831
Creswell, J. W., and Creswell, J. D. (2018). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (5th ed.). SAGE.
Drozd, L., Saini, M. & Olesen, N. (2016). Parenting plan evaluations: Applied research for the family court. Oxford University Press.
Emerson, A. J., Harris, S. M., & Ahmed, F. A. (2020). The impact of discernment counseling on individuals who decide to divorce: experiences of post‐divorce communication and coparenting. Journal of Marital and Family Therapy, 47(1), 36–51. https://doi.org/10.1111/jmft.12463
Erdemir Aşıkoğlu, A., Yılmaz, M., & Çelik, S. (2024). Boşanma sonrası ebeveynlik ilişkilerinin değerlendirilmesi: Nitel bir inceleme. Aile Psikolojisi Dergisi, 12(1), 45–67.
Feinberg, M. E. (2003). The internal structure and ecological context of co-parenting: A framework for research and intervention. Parenting: Science and Practice, 3(2), 95–131. https://doi.org/10.1207/S15327922PAR0302_01
Ganong, L. H., Coleman, M., Markham, M., and Rothrauff, T. (2011b). Predicting postdivorce coparental communication. Journal of Divorce and Remarriage, 52(1), 1-18. https://doi.org/10.1080/10502556.2011.534391
Güngör, A. (2023). Tek ebeveynli aileler: Sosyal psikolojik bir değerlendirme. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 23(58), 129-155.
Güngör, A., & Haskan Avcı, Ö. (2024) Psychological flexibility and parenting stress in divorced parents. International Journal of Turkish Education Sciences, 12(3), 1232-73. https://doi.org/10.46778/goputeb.1515745
Hilton, J. M., & Desrochers, S. (2002). Children’s behavior problems in single-parent and married-parent families: Developmental perspectives. Journal of Divorce & Remarriage, 37(1–2), 13–34.
İmamoğlu, O. (1998). Individualism and collectivism in a model and scale of balanced differentiationintegration. The Journal of Psychology, 132(1), 95-105. https://doi.org/10.1080/00223989809599268
Johnston, J. R. (2016). A clinical approach to the parental alienation controversy. Family Court Review, 54(2), 316–333.
Kağıtçıbaşı, Ç. ve Ataca, B. (2005). Value of children and family change: A three decade portrait from Turkey. Applied Psychology: International Review, 54(3), 317-337. https://doi.org/10.1111/j.1464-0597.2005.00213.x
Kara, D., & Sümer, N. (2022). The role of Paternal Parenting and co-parenting Quality in Children’s Academic Self-Efficacy. Frontiers in Psychology, 13. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.772023
Kocayörük, E. (2010). Ergen gelişiminde aile işlevleri ve baba katılımı. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 4(33), 37-45.
Köse, E. (2021). Boşanma sonrası çatışmalı ebeveynlik ilişkileri. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 23(1), 111–129.
Kumpfer KL, Hansen W (2014) Family-based prevention programs. In: Scheier LM, Hansen WB (eds) Parenting and teen drug use. Oxford University Press, pp. 166–192
Kuzucu, Y. (2011). Değişen babalık rolü ve gelişimine etkisi. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 4(35), 79-91. https://doi.org/10.17066/pdrd.93674.
Lamb, M.E. (2000). The history of research on father involvement: An over-view. Marriage & Family Review, 29(2-3), 23-42 https://doi.org/10.1300/J002v29n02_03.
Levite, Z., & Cohen, O. (2011). The Tango of Loving Hate: Couple Dynamics in High-Conflict Divorce. Clinical Social Work Journal, 40(1), 46–55. https://doi.org/10.1007/s10615-011-0334-5
Margolin, G., Gordis, E. B., & John, R. S. (2001). Co-parenting: A link between marital conflict and parenting in two-parent families. Journal of Family Psychology, 15(1), 3–21.
Markham, M. S., Coleman, M., & Ganong, L. H. (2007). Factors that contribute to post-divorce father–child contact. Journal of Divorce & Remarriage, 46(3–4), 57–75.
Mastrotheodoros, S., Van Der Graaff, J., Deković, M., Meeus, W. H. J., & Branje, S. J. T. (2018). Coming Closer in Adolescence: convergence in mother, father, and adolescent reports of parenting. Journal of Research on Adolescence, 29(4), 846–862. https://doi.org/10.1111/jora.12417
McHale, J. P. (1995). Coparenting and triadic interactions during infancy: The roles of marital distress and child gender. Developmental Psychol-ogy, 31(6), 985–996.
Mchale, J. P. (2007). When infants grow up in multiperson relationship systems. Infant Mental Health Journal, 28(4), 370–392. https://doi.org/10.1002/imhj.20142
McHale, J. P., & Lindahl, K. M. (Editörler), (2011). Coparenting: A conceptual and clinical examination of family systems. American Psychological Association.
Mikolajczak, M., Raes, M., Avalosse, H., & Roskam, I. (2017). Exhausted Parents: sociodemographic, Child-Related, Parent-Related, parenting and Family-Functioning correlates of parental burnout. Journal of Child and Family Studies, 27(2), 602–614. https://doi.org/10.1007/s10826-017-0892-4
Miles, M. B., and Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis (2nd ed.). SAGE.
Minuchin, P. (1985). Families and individual develop¬ment: Provocations from the field of family the-rapy. Child Development, 56, 289-302.
Mutchler, M. S. (2017). Family Counseling with High-Conflict Separated Parents. The Family Journal, 25(4), 368–375. https://doi.org/10.1177/1066480717731346
Neumann, A. A., Desmarais, E. E., Iverson, S. L., & Gartstein, M. A. (2020). Ecological contributions to maternal‐infant functioning: Differences between rural and urban family contexts. Journal of Community Psychology, 48(3), 945–959. https://doi.org/10.1002/jcop.22313
Nomaguchi, K. M., & Milkie, M. A. (2003). Costs and Rewards of Children: The effects of becoming a parent on adults’ lives. Journal of Marriage and Family, 65(2), 356–374. https://doi.org/10.1111/j.1741-3737.2003.00356.x
Nuhoğlu, H. (2019). Boşanma sürecinde çatışmalar ve çocuk üzerindeki etkileri. Toplum ve Aile Dergisi, 31(4), 72–85.
Özdemir, F., Salman-Engin, S., & Yalçın, S. (2020). Evli çiftlerde birlikte ebeveynlik: Ebeveyn tutumları ile ilişkisi. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 10(54), 143–161.
Özdemir, Y., Sağkal, A. S., Salman-Engin, S., Şakiroğlu, M., ve Çevik, A. Ç. (2021). Birlikte Ebeveynlik Ölçeği: Ölçek geliştirme, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Türk Psikoloji Yazıları, 24(47), 40-58. https://doi.org/10.31828/tpy1301996120201201m000031
Özdemir, Y., Sağkal, A., Salman-Engin, S., Çevik, A., Gür, G., Menderes, A., Görevlisi, Ö., İlişkin, K., Veriler, S., Kent, Kırsal, Değişkenler, Kırsal, K., Kadın, K., Erkek, & Kadın, K. (2020a). Coparenting experiences in Turkey: a qualitative study. Nesne Psikoloji Dergisi. https://doi.org/10.7816/nesne-08-16-04
Pan, B., Wang, Y., Zhao, C., Miao, J., Gong, Y., Xiao, B., & Li, Y. (2024). Co-parenting, parental competence and problem behaviours in children: examining differential parental roles. Humanities and Social Sciences Communications, 11(1). https://doi.org/10.1057/s41599-024-03774-z
Parke, R.D. (2000). Father involvement: A developmental psychological per-spective. Marriage & Family Review, 29(2-3), 43-58 https://doi.org/10.1300/J002v29n02_04.
Parkes, A., Green, M., & Mitchell, K. (2018). Coparenting and parenting pathways from the couple relationship to children’s behavior problems. Journal of Family Psychology, 33(2), 215–225. https://doi.org/10.1037/fam0000492
Petren, R. E., & Ferraro, A. J. (2023). Fathers’ status and role identities and involvement shortly after divorce. Family Relations, 73(2), 1401–1422. https://doi.org/10.1111/fare.12921
Pollmann-Schult, M. (2017). Single motherhood and life satisfaction in comparative perspective: Do institutional and cultural contexts explain the life satisfaction penalty for single mothers? Journal of Family Issues, 39(7), 2061–2084. https://doi.org/10.1177/0192513x17741178
Riggio, H. R. (2004). Parental marital conflict and divorce, parent‐child relationships, social support, and relationship anxiety in young adulthood. Personal Relationships, 11(1), 99–114. https://doi.org/10.1111/j.1475-6811.2004.00073.x
Saini, M. A., & Corrente, S. (2024). Educating for change: A meta‐analysis of education programs for separating and divorcing parents. Family Court Review, 62(3), 512–541. https://doi.org/10.1111/fcre.12801
Salman-Engin, S., Sümer, N., Sağel, E., and McHale, J. (2018). Coparenting in the context of mother father–infant versus mother–grandmother–infant triangular interactions in Turkey. Journal of Child and Family Studies, 27(10), 3085-3095. https://doi.org/10.1007/s10826-018-1094-4
Sayan-Karahan, A. (2021). Boşanmış ebeveynlerde birlikte ebeveynliğe ilişkin deneyimler: Nitel bir çalışma. Kadın Çalışmaları Dergisi, 26(1), 99–118.
Steinbach, A. (2019). Children’s and parents’ wellbeing in joint physical cus-tody: A literature review. Family Process. 58(2), 353-369. https://doi.org/10.1111/famp.12372.
Steinberg, L., & Morris, A. S. (2001). Adolescent Development. Annual Review of Psychology, 52(1), 83–110. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.52.1.83
Stolnicu, A., De Mol, J., Hendrick, S., & Gaugue, J. (2022). Healing the Separation in High-Conflict Post-divorce Co-parenting. Frontiers in Psychology, 13. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.913447
Sutherland, K. E., Shannon, A., & Biringen, Z. (2012). Emotional Availability during Mother–Child Interactions in Divorcing and Intact Married Families. Journal of Divorce & Remarriage, 53(2), 126-141.
Teubert, D., & Pinquart, M. (2010). The association between coparenting and child adjustment: A meta-analysis. Parenting: Science and Practice, 10(4), 286-307.
Tufan, B. (2020). Ebeveynlikte geçit bekçiliği davranışları: Boşanmış annelerin deneyimleri. Kadın Çalışmaları Dergisi, 24(1), 58–80.
Türkiye İstatistik Kurumu. (2025a). Evlenme ve Boşanma İstatistikleri, 2024. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Evlenme-ve-Bosanma-Istatistikleri-2024-54194
Türkiye İstatistik Kurumu. (2025b). İşgücü İstatistikleri, 2024. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Isgucu-Istatistikleri-2024-54059
Türnüklü, A. (2000). Eğitimbilim araştırmalarında etkin olarak kullanılabilecek nitel bir araştırma tekniği: Görüşme. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi Dergisi, 6(4), 543-559.
Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11. bs.). Seçkin Yayınevi.
Zimet, G. D., Dahlem, N. W., Zimet, S. G., & Farley, G. K. (1988). The multidimensional scale of perceived social support. Journal of Personality Assessment, 52(1), 30–41. https://doi.org/10.1207/s15327752jpa5201_2

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Klinik ve Sağlık Psikolojisi (Diğer), Sosyal ve Kişilik Psikolojisi (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ali Güngör ^*
0000-0002-8064-9496
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

7 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

13 Ekim 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 26 Sayı: Özel Sayı

DOI

https://doi.org/10.17494/ogusbd.1736548

IZ

https://izlik.org/JA26CB27MC

APA

Güngör, A. (2025). Çekişmeli Boşanma Sonrası Birlikte Ebeveynlik Deneyimleri: Fenomenolojik Bir Çalışma. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 26(Özel Sayı), 1621-1649. https://doi.org/10.17494/ogusbd.1736548

AMA

1.Güngör A. Çekişmeli Boşanma Sonrası Birlikte Ebeveynlik Deneyimleri: Fenomenolojik Bir Çalışma. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2025;26(Özel Sayı):1621-1649. doi:10.17494/ogusbd.1736548

Chicago

Güngör, Ali. 2025. “Çekişmeli Boşanma Sonrası Birlikte Ebeveynlik Deneyimleri: Fenomenolojik Bir Çalışma”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 26 (Özel Sayı): 1621-49. https://doi.org/10.17494/ogusbd.1736548.

EndNote

Güngör A (01 Aralık 2025) Çekişmeli Boşanma Sonrası Birlikte Ebeveynlik Deneyimleri: Fenomenolojik Bir Çalışma. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 26 Özel Sayı 1621–1649.

IEEE

[1]A. Güngör, “Çekişmeli Boşanma Sonrası Birlikte Ebeveynlik Deneyimleri: Fenomenolojik Bir Çalışma”, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 26, sy Özel Sayı, ss. 1621–1649, Ara. 2025, doi: 10.17494/ogusbd.1736548.

ISNAD

Güngör, Ali. “Çekişmeli Boşanma Sonrası Birlikte Ebeveynlik Deneyimleri: Fenomenolojik Bir Çalışma”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 26/Özel Sayı (01 Aralık 2025): 1621-1649. https://doi.org/10.17494/ogusbd.1736548.

JAMA

1.Güngör A. Çekişmeli Boşanma Sonrası Birlikte Ebeveynlik Deneyimleri: Fenomenolojik Bir Çalışma. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2025;26:1621–1649.

MLA

Güngör, Ali. “Çekişmeli Boşanma Sonrası Birlikte Ebeveynlik Deneyimleri: Fenomenolojik Bir Çalışma”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 26, sy Özel Sayı, Aralık 2025, ss. 1621-49, doi:10.17494/ogusbd.1736548.

Vancouver

1.Ali Güngör. Çekişmeli Boşanma Sonrası Birlikte Ebeveynlik Deneyimleri: Fenomenolojik Bir Çalışma. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 01 Aralık 2025;26(Özel Sayı):1621-49. doi:10.17494/ogusbd.1736548

Çekişmeli Boşanma Sonrası Birlikte Ebeveynlik Deneyimleri: Fenomenolojik Bir Çalışma

Common Parenting Experiences After Contested Divorce: A Phenomenological Study

Öz

Anahtar Kelimeler

Çekişmeli Boşanma Sonrası Birlikte Ebeveynlik Deneyimleri: Fenomenolojik Bir Çalışma

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster