14. Yüzyıl Anadolu Türkçesinde Olumlu Duygu Fiilleri
Öz
Mental fiillerin bir alt dalı olan duygu fiilleri, duyguların sözcüklerle fiil olarak ifadesi sonucunda oluşurlar. Türkçenin her döneminde ilgili dönemin duygu değerlerini ifade eden çok sayıda olumlu/olumsuz duygu fiili mevcuttur. 14. yüzyıl Anadolu Türkçesindeki olumlu duygu fiillerini tespit etmek amacıyla hazırlanmış bu çalışmada örneklem olarak Yûnus Emre Dîvȃnı, Hurşîd-nâme Garib-nâme, İskender-nȃme, Marzubȃn-nȃme Tercümesi, Süheyl ü Nev-bahȃr, Yûsuf u Zelihâ ve Mantıku’t-Tayr adlı eserler seçilmiştir. Seçilen bu eserler taranarak tespit edilen olumlu duygu fiilleri, anlam bilimsel yönden incelenip taşıdıkları olumlu duygu değerleri bakımından sınıflandırılmıştır. 13 grupta değerlendirilen olumlu duygu fiilleri, 14. yüzyıl Anadolu sahasında yazılan eserlerde konunun anlatımına/anlaşılırlığına katkıda bulunup bu eserlerin edebî yönünü güçlendirmekle birlikte toplumun duygu değerleri hakkında da bilgi verirler
Anahtar Kelimeler
duygu, anlam bilim, mental fiil, olumlu duygu fiilleri, 14. yüzyıl Anadolu Türkçesi
Kaynakça
- Acar, E. (2019). Codex Cumanicus’ta Bulunan Mental Fiillerin Günümüz Anadolu Ağızlarındaki Kullanımları Üzerine. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 8 (3), 1276- 1292.
- Ayan, H. (1979), Hurşîd-nâme (Hurşîd ü Ferahşâd), İnceleme-Metin-Sözlük-Konu Dizini. Erzurum: Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yay.
- Ayverdi, İ. (2011), Kubbealtı Lügati Misalli Büyük Türkçe Sözlük, İstanbul: Kubbealtı
- Bilgin Aksoy, G. (2022). Azerbaycan Türkçesinde Duygu Fiillerinin Anlam Bilimsel Yapı Görünümleri. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (29), 72-87.
- Alan, İ. ve Özeren, M. (2018). Kırgız Türkçesinde Mental Fiiller. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, (61), 203-224
- Anderson, J.M. (1971). The Grammar of Case: Towards a Localistic Theory. Cambridge: Cambridge University Press.
- Bayraktar, F. S. (2017, Eylül, 25-28). Bulgarca Sözlüğünde Yer Alan Mental Fiiller Üzerine. XII. Uluslararası Büyük Türk Dili Kurultayı. Bükreş, Romanya, 458-466.
- Bahtiyar, B. ve Yıldırım, A. (2021). Psikolojide Duygu: Genel Bir Bakış (Editör: A. Yıldırım). Psikolojide Duygu Seçme Konular ve Güncel Tartışmalar. Ankara: Nobel Akademi Yayıncılık.
- Binet, A. (2016). Zihin ve Beyin, Çev.: B. Erdoğdu. İstanbul: Aramis Yayınevi.
- Carver, C. S., ve Scheier, M. F. (1990). Origins and functions of positive and negative affect: A control-process view. Psychological Review, 97(1), 19-35.