İmparatorluk ile Reform Arasında: Ştir Bey’in Eflak İdaresine İlişkin 1827 Tarihli Memorandumu
Öz
Bu makale, Barbu Ştir Bey’in 1827 yılının Aralık ayında Bükreş’teki Rusya Başkonsolosluğu için Fransızca olarak yazdığı Mémoire sur le système administratif de la Valachie başlıklı çalışmasını yeniden ele almaktadır. Bu çalışma, söz konusu memorandumu yalnızca Fanaryot idaresinin son döneminde yaşanan bozulmayı eleştirmek için yazılmış bir metin olarak okumak yerine, Eflak elitlerinin Osmanlı otoritesi ile Rusya’nın desteği arasında reform ve daha fazla özerklik talep etmek için kullandıkları siyasî bir araç olarak yorumlamaktadır. Akkerman Antlaşması ile 1828-1829 Rusya-Osmanlı Savaşı arasındaki diplomatik konjonktüre odaklanan bu çalışma, Ştir Bey’in Eflak’ın iç modernizasyonu üzerine olan idarî tenkidini Rusya’nın “medenileştirme” iddialarıyla ilişkilendirmektedir. Çalışma, arşiv kaynaklarından yararlanarak, memorandumun siyasî manifesto ve reform planı olarak ikili işlevini vurgulamakla beraber Ştir Bey’i Regulamentul Organic düzenine geçişte arabulucu olarak yeniden konumlandırmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Eflak, Rusya, Osmanlı İmparatorluğu, Ştir Bey, Reformlar
Between Empire and Reform: Ştirbei’s Memorandum on the Administration of Wallachia in 1827
Öz
This article re-examines Barbu Ştirbei’s Mémoire sur le système administratif de la Valachie, written in French in December 1827 for the Russian Consulate General in Bucharest. Rather than reading the memorandum merely as a critique of corruption under late Phanariot rule, it interprets the text as a political instrument through which a Wallachian elite sought reform and greater autonomy between Ottoman authority and Russian support. Situated within the diplomatic context following the Treaty of Akkerman and on the eve of the Russo-Ottoman War of 1828-1829, the work argues that Ştirbei’s administrative critique linked internal modernization to Russia’s “civilizing” claims. Drawing on archival sources, it highlights the memorandum’s dual function as both a political manifesto and a plan for reform and repositions Ştirbei as a mediator in the transition toward the Regulamentul Organic order.
Anahtar Kelimeler
Wallachia, Russia, Ottoman Empire, Ştirbei, Reforms