Enderunlu Fazıl’ın Ramazaniyye Türü Şiirlerinde Yer Alan Tipler ve Kültürel Unsurlar
Öz
Klasik Türk edebiyatında ramazaniyyeler ilk defa XV. yüzyıl-da görülmeye başlanmış, XVIII. yüzyılda yaygın olarak yazılmış ve XX. yüzyıla kadar yazılmaya devam etmiştir. Divan şairlerinin Ramazan ayı vesilesiyle padişahlara, devlet büyüklerine veya hamilerine sundukları ve nesip bölümünde Ramazan’ı anlatan ve genellikle kaside nazım şekliyle yazdıkları “ramazaniyye” adı verilen bu manzumeler, Osmanlı toplumunun Ramazan ayına bakışını tespit etmede son derece önemli kaynaklardır. Bu türde en çok manzume yazan şair Enderunlu Fazıl’dır. Bu çalışmamızda, Enderunlu Fazıl Divanı’ndaki ramazaniyye türü manzumelerde yer alan tipler ve kültürel unsurlar incelenmiştir. Bunun için İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphane-sinde bulunan NEKTY02819 demirbaş numaralı yazma eser esas alınmış; yaprak, şiir ve beyit numaraları bu eserdeki sıraya göre verilmiştir. Bazı durumlarda Almanya Milli Kütüphanesi (Deutsche Nationalbibliothek) Türkçe Yazmalar Koleksiyonunda bulunan Ms.or.fol.3343 demirbaş numaralı yazmadan ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atatürk Kitap-lığında bulunan O/253 demirbaş numaralı matbu nüsha-dan yararlanılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Enderunlu Fazıl, Ramazaniyye, Kaside, Tip, Osmanlı Ramazan Kültürü
Kaynakça
- Ayverdi, İ. (2011). Misalli Büyük Türkçe Sözlük. İstanbul: Kubbealtı Neşriyatı.
- Bezci, G. (2018). Osmanlı Toplumunda Ramazan Kültürü. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Dumlupı-nar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kütahya.
- Canım, R. (2020). Divan Edebiyatında Türler. (6. Baskı) Ankara: Grafiker Yayınları.
- Çelebioğlu, A. (1998). Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları. Ankara: MEB Yay.
- Dursunoğlu, H. (2003). Klasik Türk Edebiyatında Ramazan Konulu Şiirler. Atatürk Üniversitesi TAED, 10(22), 9-29.
- Enderunlu Fazıl (1990). Büyük Türk Klasikleri. Ankara: Ötüken Neşriyat, 124-125.
- Enderunlu Fazıl. Dîvân-ı Fâzıl. Staats-bibliothek, Berlin, No. Ms.or.fol.3343.
- Enderunlu Fazıl. Dîvân-ı Fâzıl Beg Enderûnî. İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi, NEKTY02819.
- Enderunlu Fazıl. Dîvân-ı Fâzıl Beg Enderûnî (MATBU). İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atatürk Kitaplığı, No. O/253.
- Eren, H. (2019). Sosyal Hayata Bakan Yönüyle Nedim’in Ramazaniyesi Üzerine Bir İnceleme. Hikmet Akademik Edebiyat Dergisi, 5(10), 147-164.