Research Article

Havacılıkta Görev Ortaklığı Çağı: İnsanlı/İnsansız Uçuş Konsepti ve Uygulamaları

Volume: 8 Number: 5 December 15, 2025
EN TR

Havacılıkta Görev Ortaklığı Çağı: İnsanlı/İnsansız Uçuş Konsepti ve Uygulamaları

Abstract

Teknolojinin harp alanına entegrasyonu ile modern harp sahasında önemli bir değişim/dönüşüm yaşanmaktadır. Havacılık ve Uzay alanında çalışılan en güncel konulardan birisi olan İnsanlı-İnsansız Uçuş Konseptinin (MUM-T) operasyonel kabiliyeti arttırma, çoklu hedeflere eşzamanlı müdahale edebilme ve maliyet-etkin çözümleriyle harp teknolojisinin merkezine yerleşeceği öngörülmektedir. Dünyanın önde gelen ülkeleri bu alanda çalışmalar yapmakta ve sonuçlarını paylaşmaktadır. Bu çalışmada; insansız sistemlerin operasyonel kabiliyetleri üzerinde durulmuş, MUM-T konsepti faydaları ve riskleri ile ele alınmış, otonomi kavramına değinilmiş ve çeşitli otonomi ölçekleri anlatılmış, en son 4 farklı konsept/senaryo oluşturulmuş ve senaryoların içerikleri özetle anlatılmıştır. Çalışmanın temel amacı MUM-T uçuş konseptini incelemek ve olası kullanım alanlarıyla ilgili değerlendirmelerde bulunmaktır.

Keywords

Ethical Statement

I hereby declare that this study is an original study; that I have acted in accordance with scientific ethical principles and rules in all stages of the study, including preparation, data collection, analysis and presentation of information; that I have cited all data and information not obtained within the scope of this study and included these sources in the bibliography; that I have not made any changes to the data used, and that I have accepted and abide by my ethical duties and responsibilities.

References

  1. Airbus. Manned-unmanned teaming – MUM-T. https://www.airbus.com/en/products-services/defence/uas/manned-unmanned-teaming-mum-t. Erişim tarihi: 25.01.2025.
  2. Bektaş Bircan Y., Koca İ. İnsanlı ve insansız sistemlerin ortak kullanım konsepti. XII. Ulusal Uçak, Havacılık ve Uzay Mühendisliği Kurultayı Bildiriler Kitabı 2022; 102–108.
  3. Genç YM., Erciyes E. İnsansız hava araçları (İHA) tehditleri ve güvenlik yönetimi. Türkiye İnsansız Hava Araçları Dergisi 2020; 2(2): 36-42.
  4. Haber7. Abd Türkiye’ye F-35 verecek mi? İşte 3 soruda F-16 ve F-35’lerde son durum!. https://ekonomi.haber7.com/foto-galeri/89123-abd-turkiyeye-f-35-verecek-mi-iste-3-soruda-f-16-ve-f-35lerde-son-durum. Erişim tarihi: 25.01.2025.
  5. Human Rights Watch. Losing humanity: The case against killer robots. Human Rights Watch Report 2012, New York, USA.
  6. Kasapoğlu G., Öztürk T., Demir M., Korkmaz A., Şahin F. A research on determining the autonomy levels necessary for managing combatant UAVs from manned combat aircraft. EMO Bilimsel Dergi 2024; 14(1): 61-72.
  7. Kirkpatrick K. Can we trust autonomous weapons?. Communications of the ACM 2016; 59(12): 27-29. Lykou G., Moustakas D., Gritzalis D. Defending airports from UAS: A survey on cyber-attacks and counter-drone sensing technologies. Sensors 2020; 20(12): 3537.
  8. NATO. Pre-feasibility study on UAV autonomous operations. NATO Industrial Advisory Group – Study Group 75 Technical Report, 2004.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Reinforcement Learning, Manufacturing and Industrial Engineering in System Engineering

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 15, 2025

Submission Date

June 27, 2025

Acceptance Date

December 4, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 8 Number: 5

APA
Koca, İ., Bektaş Bircan, Y., & Gökdemir, S. (2025). Havacılıkta Görev Ortaklığı Çağı: İnsanlı/İnsansız Uçuş Konsepti ve Uygulamaları. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 8(5), 2529-2545. https://doi.org/10.47495/okufbed.1728064
AMA
1.Koca İ, Bektaş Bircan Y, Gökdemir S. Havacılıkta Görev Ortaklığı Çağı: İnsanlı/İnsansız Uçuş Konsepti ve Uygulamaları. Osmaniye Korkut Ata University Journal of The Institute of Science and Techno. 2025;8(5):2529-2545. doi:10.47495/okufbed.1728064
Chicago
Koca, İhsan, Yıldız Bektaş Bircan, and Serdar Gökdemir. 2025. “Havacılıkta Görev Ortaklığı Çağı: İnsanlı İnsansız Uçuş Konsepti Ve Uygulamaları”. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 8 (5): 2529-45. https://doi.org/10.47495/okufbed.1728064.
EndNote
Koca İ, Bektaş Bircan Y, Gökdemir S (December 1, 2025) Havacılıkta Görev Ortaklığı Çağı: İnsanlı/İnsansız Uçuş Konsepti ve Uygulamaları. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 8 5 2529–2545.
IEEE
[1]İ. Koca, Y. Bektaş Bircan, and S. Gökdemir, “Havacılıkta Görev Ortaklığı Çağı: İnsanlı/İnsansız Uçuş Konsepti ve Uygulamaları”, Osmaniye Korkut Ata University Journal of The Institute of Science and Techno, vol. 8, no. 5, pp. 2529–2545, Dec. 2025, doi: 10.47495/okufbed.1728064.
ISNAD
Koca, İhsan - Bektaş Bircan, Yıldız - Gökdemir, Serdar. “Havacılıkta Görev Ortaklığı Çağı: İnsanlı İnsansız Uçuş Konsepti Ve Uygulamaları”. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 8/5 (December 1, 2025): 2529-2545. https://doi.org/10.47495/okufbed.1728064.
JAMA
1.Koca İ, Bektaş Bircan Y, Gökdemir S. Havacılıkta Görev Ortaklığı Çağı: İnsanlı/İnsansız Uçuş Konsepti ve Uygulamaları. Osmaniye Korkut Ata University Journal of The Institute of Science and Techno. 2025;8:2529–2545.
MLA
Koca, İhsan, et al. “Havacılıkta Görev Ortaklığı Çağı: İnsanlı İnsansız Uçuş Konsepti Ve Uygulamaları”. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, vol. 8, no. 5, Dec. 2025, pp. 2529-45, doi:10.47495/okufbed.1728064.
Vancouver
1.İhsan Koca, Yıldız Bektaş Bircan, Serdar Gökdemir. Havacılıkta Görev Ortaklığı Çağı: İnsanlı/İnsansız Uçuş Konsepti ve Uygulamaları. Osmaniye Korkut Ata University Journal of The Institute of Science and Techno. 2025 Dec. 1;8(5):2529-45. doi:10.47495/okufbed.1728064

23487


196541947019414

19433194341943519436 1960219721 197842261021238 23877

*This journal is an international refereed journal 

*Our journal does not charge any article processing fees over publication process.

* This journal is online publishes 5 issues per year (January, March, June, September, December)

*This journal published in Turkish and English as open access. 

19450 This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.