Araştırma Makalesi

Havacılıkta Görev Ortaklığı Çağı: İnsanlı/İnsansız Uçuş Konsepti ve Uygulamaları

Cilt: 8 Sayı: 5 15 Aralık 2025
PDF İndir
EN TR

Havacılıkta Görev Ortaklığı Çağı: İnsanlı/İnsansız Uçuş Konsepti ve Uygulamaları

Öz

Teknolojinin harp alanına entegrasyonu ile modern harp sahasında önemli bir değişim/dönüşüm yaşanmaktadır. Havacılık ve Uzay alanında çalışılan en güncel konulardan birisi olan İnsanlı-İnsansız Uçuş Konseptinin (MUM-T) operasyonel kabiliyeti arttırma, çoklu hedeflere eşzamanlı müdahale edebilme ve maliyet-etkin çözümleriyle harp teknolojisinin merkezine yerleşeceği öngörülmektedir. Dünyanın önde gelen ülkeleri bu alanda çalışmalar yapmakta ve sonuçlarını paylaşmaktadır. Bu çalışmada; insansız sistemlerin operasyonel kabiliyetleri üzerinde durulmuş, MUM-T konsepti faydaları ve riskleri ile ele alınmış, otonomi kavramına değinilmiş ve çeşitli otonomi ölçekleri anlatılmış, en son 4 farklı konsept/senaryo oluşturulmuş ve senaryoların içerikleri özetle anlatılmıştır. Çalışmanın temel amacı MUM-T uçuş konseptini incelemek ve olası kullanım alanlarıyla ilgili değerlendirmelerde bulunmaktır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu çalışmanın, özgün bir çalışma olduğunu; çalışmanın hazırlık, veri toplama, analiz ve bilgilerin sunumu olmak üzere tüm aşamalarından bilimsel etik ilke ve kurallarına uygun davrandığımı; bu çalışma kapsamında elde edilmeyen tüm veri ve bilgiler için kaynak gösterdiğimi ve bu kaynaklara kaynakçada yer verdiğimi; kullanılan verilerde herhangi bir değişiklik yapmadığımı, kabul ederek etik görev ve sorumluluklara riayet ettiğimi beyan ederim.

Kaynakça

  1. Airbus. Manned-unmanned teaming – MUM-T. https://www.airbus.com/en/products-services/defence/uas/manned-unmanned-teaming-mum-t. Erişim tarihi: 25.01.2025.
  2. Bektaş Bircan Y., Koca İ. İnsanlı ve insansız sistemlerin ortak kullanım konsepti. XII. Ulusal Uçak, Havacılık ve Uzay Mühendisliği Kurultayı Bildiriler Kitabı 2022; 102–108.
  3. Genç YM., Erciyes E. İnsansız hava araçları (İHA) tehditleri ve güvenlik yönetimi. Türkiye İnsansız Hava Araçları Dergisi 2020; 2(2): 36-42.
  4. Haber7. Abd Türkiye’ye F-35 verecek mi? İşte 3 soruda F-16 ve F-35’lerde son durum!. https://ekonomi.haber7.com/foto-galeri/89123-abd-turkiyeye-f-35-verecek-mi-iste-3-soruda-f-16-ve-f-35lerde-son-durum. Erişim tarihi: 25.01.2025.
  5. Human Rights Watch. Losing humanity: The case against killer robots. Human Rights Watch Report 2012, New York, USA.
  6. Kasapoğlu G., Öztürk T., Demir M., Korkmaz A., Şahin F. A research on determining the autonomy levels necessary for managing combatant UAVs from manned combat aircraft. EMO Bilimsel Dergi 2024; 14(1): 61-72.
  7. Kirkpatrick K. Can we trust autonomous weapons?. Communications of the ACM 2016; 59(12): 27-29. Lykou G., Moustakas D., Gritzalis D. Defending airports from UAS: A survey on cyber-attacks and counter-drone sensing technologies. Sensors 2020; 20(12): 3537.
  8. NATO. Pre-feasibility study on UAV autonomous operations. NATO Industrial Advisory Group – Study Group 75 Technical Report, 2004.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Takviyeli Öğrenme, Sistem Mühendisliği

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

15 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

27 Haziran 2025

Kabul Tarihi

4 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 5

Kaynak Göster

APA
Koca, İ., Bektaş Bircan, Y., & Gökdemir, S. (2025). Havacılıkta Görev Ortaklığı Çağı: İnsanlı/İnsansız Uçuş Konsepti ve Uygulamaları. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 8(5), 2529-2545. https://doi.org/10.47495/okufbed.1728064
AMA
1.Koca İ, Bektaş Bircan Y, Gökdemir S. Havacılıkta Görev Ortaklığı Çağı: İnsanlı/İnsansız Uçuş Konsepti ve Uygulamaları. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 2025;8(5):2529-2545. doi:10.47495/okufbed.1728064
Chicago
Koca, İhsan, Yıldız Bektaş Bircan, ve Serdar Gökdemir. 2025. “Havacılıkta Görev Ortaklığı Çağı: İnsanlı/İnsansız Uçuş Konsepti ve Uygulamaları”. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 8 (5): 2529-45. https://doi.org/10.47495/okufbed.1728064.
EndNote
Koca İ, Bektaş Bircan Y, Gökdemir S (01 Aralık 2025) Havacılıkta Görev Ortaklığı Çağı: İnsanlı/İnsansız Uçuş Konsepti ve Uygulamaları. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 8 5 2529–2545.
IEEE
[1]İ. Koca, Y. Bektaş Bircan, ve S. Gökdemir, “Havacılıkta Görev Ortaklığı Çağı: İnsanlı/İnsansız Uçuş Konsepti ve Uygulamaları”, Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, c. 8, sy 5, ss. 2529–2545, Ara. 2025, doi: 10.47495/okufbed.1728064.
ISNAD
Koca, İhsan - Bektaş Bircan, Yıldız - Gökdemir, Serdar. “Havacılıkta Görev Ortaklığı Çağı: İnsanlı/İnsansız Uçuş Konsepti ve Uygulamaları”. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 8/5 (01 Aralık 2025): 2529-2545. https://doi.org/10.47495/okufbed.1728064.
JAMA
1.Koca İ, Bektaş Bircan Y, Gökdemir S. Havacılıkta Görev Ortaklığı Çağı: İnsanlı/İnsansız Uçuş Konsepti ve Uygulamaları. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 2025;8:2529–2545.
MLA
Koca, İhsan, vd. “Havacılıkta Görev Ortaklığı Çağı: İnsanlı/İnsansız Uçuş Konsepti ve Uygulamaları”. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, c. 8, sy 5, Aralık 2025, ss. 2529-45, doi:10.47495/okufbed.1728064.
Vancouver
1.İhsan Koca, Yıldız Bektaş Bircan, Serdar Gökdemir. Havacılıkta Görev Ortaklığı Çağı: İnsanlı/İnsansız Uçuş Konsepti ve Uygulamaları. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 01 Aralık 2025;8(5):2529-45. doi:10.47495/okufbed.1728064

23487




196541947019414  

1943319434 19435194361960219721 19784  2123822610 23877

* Uluslararası Hakemli Dergi (International Peer Reviewed Journal)

* Yazar/yazarlardan hiçbir şekilde MAKALE BASIM ÜCRETİ vb. şeyler istenmemektedir (Free submission and publication).

* Yılda Ocak, Mart, Haziran, Eylül ve Aralık'ta olmak üzere 5 sayı yayınlanmaktadır (Published 5 times a year)

* Dergide, Türkçe ve İngilizce makaleler basılmaktadır.

*Dergi açık erişimli bir dergidir.

Creative Commons License

Bu web sitesi Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.