Diaspora Politikalarına Yönelik Çağdaş Kuramsal Yaklaşımlar ve Türk Diaspora Politikası

Küreselleşme, kapitalizm ve demokrasi alanındaki gelişmelerin diaspora kavramının anlamında yarattığı dönüşüm ve göç veren ülkelerin siyasi, ekonomik ve kültürel enstrümanlar olarak diaspora gruplarını keşfi ile şekillenen ve dünyada gittikçe yaygınlık kazanan diaspora politikaları, 2000’li yıllar sonrası Türkiye’nin de önem verdiği politika alanlarından biri haline gelmiştir. Özellikle ilk kez 2002 yılında iktidar olan AK Parti yönetimi sonrası, siyasi retorikte diaspora kavramının sıklıkla kullanılmaya başlandığı, yeni diaspora kurum ve enstrümanlarının ihdas edildiği ve”yumuşak güç” kullanımına izin veren kamu diplomasisi araçlarının devreye sokulduğu görülmektedir. Bu çalışmanın amacı, diaspora yönetimi konusunda esen küresel rüzgara uyum sağladığı anlaşılan son dönem Türk diaspora politikasını, alanyazında öne çıkan çağdaş kuram ve yaklaşımlar açısından ele almaktır. Bu amaçla, ilk olarak diaspora kavramının geçirdiği dönüşüm ve güncel çağrışımları, köken ülke ve diaspora arasındaki ilişkiler ve devletlerin diaspora politikaları yürütme noktasındaki motivasyonları konularında öne çıkan kuramsal yaklaşımlar incelenmiş ve sonrasında söz konusu kuramların Türk diaspora politikasını açıklama noktasında sundukları imkânlar tartışılmıştır.

Having gained popularity around the world, diaspora policies, which have been shaped by the transformation of the diaspora concept with developments in globalization, capitalism and democracy, and the recognition of diaspora groups in the eyes of the home countries as political, economic and cultural instruments, have become one of the leading policy fields in Turkey since the 2000s. With the administration of the AK Party that came to power in 2002, the diaspora concept has come to be frequently used in political rhetoric, new diaspora institutions and instruments have been created, and public diplomacy instruments that allow using soft power have been entered into practice. The present study analyzes recent Turkish diaspora policies, which seem to have adapted to the global changes witnessed in diaspora management, in accordance with the most prominent modern theories in literature. To this end, first, the theoretical approaches to the diaspora concept, its transformation and current connotations, the relations between the country of origin and the diaspora, and the motivations of states in enacting diaspora policies are examined, after which the opportunities offered by such theories to explaining Turkey’s recent diaspora policies are discussed.