Musul ve Çevresi: Zengiler Dönemi (1127-1233) Sosyal Hayat

Bu çalışmada, Zengiler döneminde Musul ve çevresinin politik, coğrafî, kültürel, ekonomik ve sosyal yapısı incelenerek, bu alanlarda yaşanan değişimler ve gelişmeler ele alınmıştır. İmadeddin Zengi’nin, Sultan Mahmud’un oğullarının atabegi olarak Musul’a vali olarak tayin edilmesiyle kurulan Zengiler Devleti, Atabeg Zengi döneminde, el-Cezire’nin büyük bir kısmına ve Bilâd-ı Şam’ın önemli şehirlerinden olan Hama, Hımıs ve Haleb’i içerisine alan geniş bir coğrafyaya hükmetmiştir. Zengi’nin ölümünden sonra devlet, oğulları Nureddin Mahmud ve Seyfeddin Gazi arasında taksim edilince yeni sınırlar oluşmuş, Nureddin, Haleb ve çevresine hâkim olurken, Diyâr-ı Rebîa ve Diyâr-ı Mudâr ise Gazi’nin yönetimine geçmiştir. Sincar’ın 1170 yılında II. İmadeddin’in, Cizre’nin 1180 yılında Sercenşah’ın yönetimine geçmesiyle Musul Atabeğliği’ nin sınırları gittikçe küçülmüştür. Selahaddin Eyyubi’nin ortaya çıkışıyla, Musul Atabegleri nüfuzlarını muhafaza etmeye çalışarak daha çok ülkenin sınırlarını korumaya yönelik siyasetin uygulayıcısı olmuşlardır.