İlkokul Birinci Sınıf Öğrencileri Noktalama İşaretlerini Nasıl Öğrenir?

Year 2025, Volume: 13 Issue: 2, 227 - 248, 31.12.2025

Dilek Kırnık

https://doi.org/10.35233/oyea.1640164

Abstract

İlk okuma yazma öğretiminde noktalama işaretleri sadece okuma ve yazma odağında mekanik olarak değil, anlama ve anlatma becerilerini destekleyerek bilişsel gelişimi sağlamak için sistematik olarak öğretilmektedir. Noktalama işaretlerini öğrenmek, öğrencilerin yazılı ve sözlü iletişiminde daha anlaşılır olmasına katkı sunmaktadır. Özellikle ilkokul birinci sınıfta Türkçe okuma ve yazma bilmeyen öğrencilerin noktalama işaretlerini nasıl öğrendiklerini tespit etmek önemli görülmüştür. Bu çalışmanın amacı, ilkokul birinci sınıflarda öğrencilerin noktalama işaretlerini öğrenme aşamalarını tespit etmektir. Nitel araştırmanın esas alındığı bu araştırmada durum çalışması yöntemi kullanılmıştır. Şanlıurfa ilinde yer alan bir ilkokulun iki farklı birinci sınıfında gözlem ve görüşme yapılmıştır. Araştırma, 2019 Türkçe Dersi Öğretim Programı ilkokul birinci sınıf kazanımları odağında yürütülmüştür. Araştırmacı tarafından hazırlanan gözlem ve görüşme formu araştırma sürecinde kullanılmıştır. Araştırma, öğrencilerin ilk okuma yazma sürecindeki ilk üç harfi (e, l, a) öğrenmesinden sonra sekiz hafta sürmüştür. Araştırma sürecinde elde edilen veriler tümevarımsal içerik analizi ile değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda ilkokul birinci sınıf öğrencilerinin noktalama işaretlerini öğrenme süreci “şekilsel farkındalık dönemi” ve “anlamsal farkındalık dönemi” olmak üzere iki dönem olarak ele alınmaktadır. Şekilsel farkındalık döneminin; farkına varmadan noktalama işaretleri kullanma, her noktalama işaretinin harflerden farklı olduğunu bilme, her noktalama işaretinin sembolünün farklı olduğunu bilme olmak üzere üç aşaması olduğu tespit edilmiştir. Anlamsal farkındalık dönemi ise noktalama işaretlerinin en yaygın olan bir görevini tanıma, her noktalama işaretinin farklı görevleri olduğunu bilme ve tanıma, her noktalama işaretini görevine uygun kullanma aşamalarından oluşmaktadır.

Keywords

Türkçe , birinci sınıf , ilk okuma yazma öğretimi , yazma becerisi , noktalama işareti

Ethical Statement

Bu araştırma, “Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi”nde belirtilen ilkelere bağlı kalınarak yürütülmüştür. Çalışma sürecinde, “Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler” başlığı altında tanımlanan davranışlardan kaçınılmıştır. Çalışma tek yazarlı olup herhangi bir çıkar çatışması bulunmamaktadır. İlkokul birinci sınıf öğrencilerinin noktalama işaretlerini öğrenme süreçlerini belirlemeyi amaçlayan bu araştırmanın veri toplama aşaması için, Harran Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmaları Etik Kurulu Başkanlığı’ndan 2024/199sayılı ve 17.09.2024 tarihli karar doğrultusunda etik kurul onayı alınmıştır.

How do Primary School Students in the First Year Learn Punctuation Marks?

Abstract

In early literacy instruction, punctuation marks are taught systematically, not merely with a mechanical focus on reading and writing, but to support skills in comprehension and expression and to foster cognitive development. Learning punctuation contributes to students' written and oral communication becoming more comprehensible. This study aimed to determine how first-grade students who do not know Turkish reading and writing learn punctuation marks. This study aims to identify the stages in the learning of punctuation marks by first-grade students. This qualitative study used a case study approach. Observations and interviews were conducted in two first-grade classes at a primary school in the Şanlıurfa province. The research focused on the first-grade learning outcomes of the 2019 Turkish Language Teaching Programme. Observation and interview forms prepared by the researcher were used throughout the study. The study took place over eight weeks, beginning once the students had learned the first three letters (e, l, a) in the initial reading and writing process. The data obtained during the research were evaluated using inductive content analysis. The research revealed that the process of learning punctuation marks by primary school first-graders occurs in two stages: the “shape awareness stage” and the “semantic awareness stage”. The shape awareness stage was found to consist of three phases: using punctuation marks unconsciously; recognising that punctuation marks are different from letters; and understanding that each punctuation mark has a different function. The semantic awareness stage consists of recognising the most common function of punctuation marks, understanding that each mark has a different function, and using each mark appropriately.

Keywords

Turkish , writing skills , Turkish , first grade , early literacy teaching , writing skills , punctuation marks

Ethical Statement

This research has been conducted in accordance with the principles outlined in the ‘Higher Education Institutions Scientific Research and Publication Ethics Guidelines’. During the study, behaviours defined as ‘Actions Contrary to Scientific Research and Publication Ethics’ have been avoided. This single-author study has no conflicts of interest. Ethical committee approval was obtained for the data collection phase of this research, which aims to determine the punctuation learning processes of first-grade primary school students. This approval was granted in accordance with decision number 2024/199, dated 17/09/2024, from the Presidency of the Ethics Committee for Social and Humanities Research at Harran University.

References

• Aktaş, Ş. ve Gündüz,O. (2001). Yazılı ve sözlü anlatım kompozisyon sanatı. Akçağ.
• Akyol, H. (2006). Türkçe ilk okuma yazma öğretimi (5. Baskı). Pegem.
• Arı G. ve Keray, B. (2012). Sekizinci sınıf öğrencilerinin noktalama işaretlerini uygulama düzeyi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 11(42), 40-54.
• Arıcı, A. F. (2008). Üniversite öğrencilerinin yazılı anlatım hataları. Journal of Uludag University Faculty of Education, 21(2), 209-220.
• Atasoy, F. O. (2010a). Noktalama işaretlerinin tarihi. Turkish Studies International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 5(2), 823-861.
• Atasoy, F. O. (2010b). Türkçede noktalama. Özel.
• Bağcı, H. (2011). İlköğretim 8. sınıf öğrencilerinin noktalama işaretleri ile yazım kurallarını uygulayabilme düzeyi. Turkish Studies-International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 6(1), 672-684.
• Baltacı, A. (2017). Nitel veri analizinde Miles-Huberman modeli. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi,3(1), 1-15.
• Batur, Z., Akar, C., Tufan, B. S., ve Topaloğlu, N. (2016). Second grade primary school students’ punctuation marks using skill. İnternational Journal of Turkish Education and Training, 1(2), 46-60.
• Bayraktar, N. (2018). Türk Dili [Yazılı anlatım sözlü anlatım]. Nobel.
• Bayram, Y. ve Erdemir, A. (2006). Amasya’daki ilköğretim ikinci kademe öğrencilerinin imla kurallarını kullanma düzeyleri üzerine bir inceleme. Millî Eğitim Dergisi, 171, 140–155.
• Belogortseva M. A. ve Tkacheva S. A.(2024). Formation of punctuation literacy of students by means of expressıve readıng. Publication Information. 59, 68-74. https://doi.org/10.69722/1694-8211-2024-59-68-74.
• Beyreli, L. (2019). Orthography and punctuation problem in Turkey with in the context of the curricula and text books. Educational Research Review, 14, 380-387.
• Beyreli, L., Çetindağ ve Z., Celepoğlu (2005). Yazılı ve sözlü anlatım. Pegem.
• Bilgin, M. (2006). Anlamdan anlatıma Türkçemiz. Anı.
• Caferoğlu, A. (1970). Türk dili tarihi. Enderun.
• Chmiliar, l. (2010). Multiple-case designs. A. J. Mills, G. Eurepasand E. Wiebe (Eds.), Encyclopedia of case study research (pp 582-583). SAGE.
• Coşkun, E. (2005). İlköğretim öğrencilerinin öyküleyici anlatımlarında bağdaşıklı, tutarlılık ve metin elementleri.[Yayımlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.
• Durukoğlu, S., ve Büyükelçi, B. (2018). Türk dilinde noktalama işaretlerinin kullanımı ve tarihi gelişimi. AKRA Kültür Sanat ve Edebiyat Dergisi, 6(14), 11-26. https://doi.org/10.31126/akrajournal.373228
• Ergin, S. (2009) İlköğretim 8. sınıf öğrencilerinin noktalama işaretlerini kullanma becerileri. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi.
• Gentry, L.A. (1981). Punctuation instruction in elementary school text books. Southwest Regional Laboratory for Educational Research and Development, Los. Alamitos, California. https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED199757.pdf
• Göçer, A. (2010). Türkçe öğretiminde yazma eğitimi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 3(12), 178-195.
• Göker, O. (2001). Uygulamalı Türkçe bilgileri I. MEB.
• Jarius, Z., ve Panicker, C. (2023). The effectiveness of using “Punctuation Island” game for the improvement of children’s basic punctuation skills. International Journal of Emerging Issues in Social Science, Art and Humanities, 1(3), 1-11. https://doi.org/10.60072/ijeissah.2023.v1i03.001.
• Kalfa, M. (2000). Noktalama işaretlerinin Türkçenin öğretimimdeki yeri ve önemi. [Yayımlanmamış doktora tezi]. Ankara Üniversitesi.
• Kalfa, M. (2018). Başlangıçtan günümüze Türkçede noktalama. Akçağ.
• Kalfa, M. (2020). Türkçe öğretiminde virgül ve noktalı virgül işareti kullanımı sorunu. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 8(3), 905-915. https://doi.org/10.16916/aded.743407
• Kantemir, E. (1991). Yazılı ve sözlü anlatım. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi.
• Karabuğa, H. (2011). Türkçe öğretmeni adaylarının yazılı anlatım çalışmalarında noktalama işaretlerini ve yazım kurallarını kullanabilme düzeyleri.[Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Abant İzzet Baysal Üniversitesi.
• Karadağ, Ö. (2003). Türkçe eğitiminde anlatım tarzları. Türklük Bilimi Araştırmaları, 13, 79-92.
• Karatay, H. ve İpek, O. (2017). Türkçe dersi kitaplarında yazım öğretimi ve sözcüklerin doğru yazımına yönelik etkinlik önerileri. International Journal of Language Academy, 5(8), 246-263.
• Keskinkılıç, K. ve Keskinkılıç, S. B. (2005). Türkçenin temel becerileri ve ses temelli cümle yöntemi ile ilk okuma yazma öğretimi. Asil.
• Kırbaş, B. (2010). Yeni Türkçe ders programına göre ilköğretim yedinci sınıf öğrencilerinin yaratıcı yazma çalışmalarının yazım noktalama ve planlama açısından değerlendirilmesi.[Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Atatürk Üniversitesi.
• Kırboğa, A. (2019). Bilgisayar destekli noktalama işaretleri materyallerinin ortaokul 5. sınıf öğrencilerinin noktalama işaretleri kazanımlarına etkisi.[Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi.
• Kula, S., Budak, Y. ve Taşdemir, M. (2015). İlkokul 4. sınıf öğrencilerinin noktalama kurallarını öğrenme düzeyi. Uluslararası Avrasya Sosyal Bilimler Dergisi. 6(18), 58-80.
• Kurudayıoğlu, M. (2012). Dünyada ve Türkiye’de dil bilgisi öğretiminin temel problemleri. M. Özbay (Ed.). Türkçe eğitimi açısından dil bilgisi öğretimi içinde (s. 47-70). Pegem.
• Kurudayıoğlu, M. ve Dölek, O. (2018). Noktalama işaretlerinin öğretimine ilişkin öğretmen görüşleri. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi,14(1), 372- 385.
• Lichtenberger, E. O. (2004). Essentials of assessmentreport.Hoboken: John Wiley and Sons.
• Maden, A. (2013) Aktif öğrenme tekniklerinin ilköğretim 6. sınıf öğrencilerinin yazım ve noktalama kuralları başarısı ve derse karşı tutumlarına etkisi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Atatürk Üniversitesi.
• MEB (2019). Türkçe dersi öğretim programı. MEB
• Miles, M. B. ve Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded source book. Sage.
• Oliveira, M., ve Amorim, N. (2021). A pontuaçãona escrita de alunos do sexto ano do ensino fundamental. Estudos Linguísticos,50 (1), 298-317. https://doi.org/10.21165/EL.V50I1.3019.
• Onursal, İ. (2003). Türkçe metinlerde bağdaşıklık ve tutarlılık. Kıran A., Korkut E. ve Ağıldere S. (Ed.). Günümüz dil bilim çalışmaları içinde (s. 121 133). Multilingual.
• Öz, M. F. (2011). Uygulamalı Türkçe öğretimi. Anı.
• Özbay, M. (2013) Yazma eğitimi. M. Özbay (Ed.) Yazma eğitiminde noktalama ve imla içinde(s.181-197). Pegem.
• Özbay, M. (2011). İmla ve noktalama. M. Özbay (Ed.). Yazma eğitimi içinde (s. 177-193). Pegem.
• Öztürk, M. (2018). Noktalama işaretleri ile tanışıyorum. Altın Nokta
• Palykhata, E. (2023). Traditional and interactive methodology of vectorization of learning syntax and punctuation standards in comprehensive school. The Scientific Issues of Ternopil Volodymyr Hnatiuk National Pedagogical University Series Pedagogy, 1(2), 67-73. https://doi.org/10.25128/2415-3605.22.2.8.
• Patton, M.Q. (2018). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri. M. Bütün ve S. B. Demir (Çev. Ed), 3. Baskı, Pegem.
• Pilancı, H. (2000). Resmi yazışma kuralları noktalama işaretleri ve yazım kuralları sözcük dizini. Anadolu Üniversitesi.
• Rus, M. (2019). On punctuation marks and the importance of adequate teaching. Acta Marisiensis. Philologia, 1, 1-4. https://doi.org/10.2478/amph-2022-0004.
• Süğümlü, Ü. (2022). Öğretim programlarında ve ders kitaplarında yazım ve noktalama öğretimi. Bağcı Ayrancı, B. ve Başkan, A. (Ed.). Kuram ve uygulamada yazma eğitimi içinde(s. 193-241).Pegem.
• Şengül, K. ve Öz-Durmuş, B. (2021, Haziran 10-12). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde noktalama işaretleri ve yazım kuralları öğretimine ilişkin öğretici görüşleri. [Conference session]. 4. International Conference on SocialSciencesandHumanities (IBU-ICSSH21), International Balkan University, Skopje, North Macedonia. https://www.ibupress.com/Uploads/Press/Books/Demos/48/Challenges%20-%20Safer%20Future%20-%20Book%20of%20Proceedings_ICSSH_FINAL_2021.pdf
• Şenöz, C. A. (2005). Metindilbilim ve Türkçe. Multilingual.
• Talat, T. (2000). Orhon Türkçesi grameri. Şafak.
• Tavşanlı, Ö. F. ve Kara, Ü. E. (2021). The effect of a peer and self-assessment-based editorial study on students’ ability to follow spelling rules and use punctuation marks correctly. Participatory Educational Research, 8(3), 268-284. https://doi.org/10.17275/per.21.65.8.3
• Tekin, A. ve Büyükikiz, K. K. (2022). Noktalama işaretlerinin biçim ve işlevlerinin görseller ve sezdirimler yoluyla öğretimi: Tekir noktalama işaretlerini öğretiyor örneği. Çocuk Edebiyat ve Dil Eğitimi Dergisi, 5(1), 1-33. https://doi.org/10.47935/ceded.972570
• Temel, S. ve Katrancı, M. (2021). Sınıf öğretmenlerinin öğrencilerin yazılı anlatım becerilerine yönelik görüşleri. Kırıkkale Üniversitesi Eğitim Dergisi, 1(1), 1- 17.
• Ulaş, A. (2010). How can we teach the mother tongue without creating a competitive environment? A comparative study on teaching of punctuation marks using the jigsaw technique. Educational Research Review, 5, 618-623.
• Yavuz, T., Vural, Ö. F. ve Başaran, M. (2021). Lise öğrencilerinin imla ve noktalama konularındaki sorunlarına yönelik çözüm önerileri. Anadolu Türk Eğitim Dergisi, 3(1), 109-137.
• Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin.
• Yıldız, Z. (2002) Değişik öğrenim kademelerindeki öğrencilerin noktalama ve yazım kurallarını uygulama düzeyi.[Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Süleyman Demirel Üniversitesi.
• Yiğit, A. (2018) Şarkılaştırılmış noktalama işareti etkinliklerinin 8. sınıf öğrencilerinin noktalama işaretlerini kullanma başarılarına etkisi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Dumlupınar Üniversitesi.