Research Article

Güneydere (Bayburt) civarında yüzeylenen Karbonifer yaşlı granitlerin jeokimyasal ve petrolojik karakteristikleri

Volume: 30 Number: 7 December 28, 2024
EN TR

Güneydere (Bayburt) civarında yüzeylenen Karbonifer yaşlı granitlerin jeokimyasal ve petrolojik karakteristikleri

Öz

Orta-Geç Karbonifer yaşlı granitik kayaçlar Doğu Sakarya Zonu’nun Doğu Pontid orojenik kuşağında geniş alanlarda dağılım sergilemektedir. Bu tektonik kuşak, geniş yaş ve bileşim aralığında magmatik kayaçları içermesi bakımından da Anadolu levhasının önemli bir parçası konumundadır. Bu çalışma, Bayburt’un (KD Türkiye) Güneydere ve yakın civarında yüzeyleme veren Karbonifer yaşlı granitik kayaçlarda yeni petrokimyasal-petrolojik veriler sunmaktadır. Yaklaşık 5 km bir alanda yüzeyleme veren granitler, çalışma alanında Jura öncesi temel birimleri temsil etmektedir. Bununla birlikte, Erken-Orta Jura yaşlı volkano-klastik ve volkanik birimler ve Geç Jura-Erken Kretase yaşlı kireçtaşları tarafından uyumsuz olarak üzerlenmektedir. Birim başlıca granit, granit porfir ve aplit, daha az oranda ise granodiyorit ve kuvarslı monzonit türü kayaçlardan meydana gelmektedir. Kayaçlar yüksek SiO2 içeriklerine (%60.43-75.51) ve yüksek K’lu kalk-alkaliden şoşonitiğe kadar uzanan bir bileşime sahip olup I-tipi bir kaynaktan itibaren türemiştir. Granitik kayaçlar matalümin-peralümün karakterli olup çarpışma sonrası volkanik yay granitoyidleri ile benzerlik göstermektedir. Tüm-kayaç ana ve iz element trendleri, kayaçların oluşumunda plajiyoklaz, hornblend, biyotit, apatit ve Fe-Ti oksit mineral fraksiyonlaşmasının önemli rol oynadığını göstermektedir. Kayaçların gelişiminde başlıca fraksiyonel kristallenme, az oranda ise asimilasyon ± magma karışımının rol oynadığı ortaya konmuştur. Ayrıca, tüm-kayaç zirkon değerlerinden itibaren hesaplanan doygunluk sıcaklıkları düşük ilksel magma sıcaklıklarını yansıtmaktadır. Elde edilen sonuçlar incelenen granitlerin ana magmasının alt/orta kıtasal kabuk kayaçlarının kısmi ergime sonucu türeyerek ve kıtasal magma odasında farklılaşarak yerleştiğini işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

References

  1. [1] Şengör AMC, Yılmaz Y. “Tethyan evolution of Turkey: a plate tectonic approach”. Tectonophysics, 75, 181-241, 1981.
  2. [2] Okay Aİ, Şahintürk Ö. Geology of the Eastern Pontides. Editors: Robinson AG. Regional and Petroleum Geology of the Black Sea and Surrounding Region, 291-311, Boulder, Tulsa: AAPG Bulletin, 1997.
  3. [3] Güven İH. “Doğu Karadeniz Bölgesi’nin 1/25.000 Ölçekli Jeolojisi ve Komplikasyonu Raporu”. MTA, Ankara, Türkiye, 58, 1993.
  4. [4] Okay Aİ. “Geology of Turkey: A synopsis”. Anschnitt, 21, 19-42, 2008.
  5. [5] Göncüoğlu MC. “Türkiye Jeolojisine Giriş: Alpin ve Alpin Öncesi Tektonik Birliklerin Jeodinamik Evrimi”. MTA, Ankara, Türkiye, 5, 2010.
  6. [6] Okay Aİ, Tüysüz O. “Tethyan sutures of northern turkey. the mediterranean basin: tertiary extension within the alpine orogen”. Geological Society, London, Special Publications, 156, 475-515, 1999.
  7. [7] Arslan M, Tüysüz N, Korkmaz S, Kurt H. “Geochemistry and petrogenesis of the eastern pontide volcanic rocks, Northeast Turkey”. Chemie der Erde-Geochemistry, 57, 157-187, (1997).
  8. [8] Kaygusuz A, Şen C. “Calc-alkaline I-Type plutons in the Eastern Pontides, NE Turkey: U-Pb zircon ages, geochemical and Sr-Nd isotopic compositions”. Chemie der Erde Geochemistry, 71, 59-75, 2011.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Geological Sciences and Engineering (Other)

Journal Section

Research Article

Authors

Zeynep Delimehmet This is me
Türkiye

Okay Çimen
Türkiye

Publication Date

December 28, 2024

Submission Date

September 2, 2023

Acceptance Date

February 13, 2024

Published in Issue

Year 2024 Volume: 30 Number: 7

APA
Gücer, M. A., Delimehmet, Z., & Çimen, O. (2024). Güneydere (Bayburt) civarında yüzeylenen Karbonifer yaşlı granitlerin jeokimyasal ve petrolojik karakteristikleri. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 30(7), 966-980. https://izlik.org/JA57MP86UZ
AMA
1.Gücer MA, Delimehmet Z, Çimen O. Güneydere (Bayburt) civarında yüzeylenen Karbonifer yaşlı granitlerin jeokimyasal ve petrolojik karakteristikleri. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2024;30(7):966-980. https://izlik.org/JA57MP86UZ
Chicago
Gücer, Mehmet Ali, Zeynep Delimehmet, and Okay Çimen. 2024. “Güneydere (Bayburt) Civarında Yüzeylenen Karbonifer Yaşlı Granitlerin Jeokimyasal Ve Petrolojik Karakteristikleri”. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 30 (7): 966-80. https://izlik.org/JA57MP86UZ.
EndNote
Gücer MA, Delimehmet Z, Çimen O (December 1, 2024) Güneydere (Bayburt) civarında yüzeylenen Karbonifer yaşlı granitlerin jeokimyasal ve petrolojik karakteristikleri. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 30 7 966–980.
IEEE
[1]M. A. Gücer, Z. Delimehmet, and O. Çimen, “Güneydere (Bayburt) civarında yüzeylenen Karbonifer yaşlı granitlerin jeokimyasal ve petrolojik karakteristikleri”, Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, vol. 30, no. 7, pp. 966–980, Dec. 2024, [Online]. Available: https://izlik.org/JA57MP86UZ
ISNAD
Gücer, Mehmet Ali - Delimehmet, Zeynep - Çimen, Okay. “Güneydere (Bayburt) Civarında Yüzeylenen Karbonifer Yaşlı Granitlerin Jeokimyasal Ve Petrolojik Karakteristikleri”. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 30/7 (December 1, 2024): 966-980. https://izlik.org/JA57MP86UZ.
JAMA
1.Gücer MA, Delimehmet Z, Çimen O. Güneydere (Bayburt) civarında yüzeylenen Karbonifer yaşlı granitlerin jeokimyasal ve petrolojik karakteristikleri. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2024;30:966–980.
MLA
Gücer, Mehmet Ali, et al. “Güneydere (Bayburt) Civarında Yüzeylenen Karbonifer Yaşlı Granitlerin Jeokimyasal Ve Petrolojik Karakteristikleri”. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, vol. 30, no. 7, Dec. 2024, pp. 966-80, https://izlik.org/JA57MP86UZ.
Vancouver
1.Mehmet Ali Gücer, Zeynep Delimehmet, Okay Çimen. Güneydere (Bayburt) civarında yüzeylenen Karbonifer yaşlı granitlerin jeokimyasal ve petrolojik karakteristikleri. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi [Internet]. 2024 Dec. 1;30(7):966-80. Available from: https://izlik.org/JA57MP86UZ