Araştırma Makalesi

Güneydere (Bayburt) civarında yüzeylenen Karbonifer yaşlı granitlerin jeokimyasal ve petrolojik karakteristikleri

Cilt: 30 Sayı: 7 28 Aralık 2024
PDF İndir
EN TR

Güneydere (Bayburt) civarında yüzeylenen Karbonifer yaşlı granitlerin jeokimyasal ve petrolojik karakteristikleri

Öz

Orta-Geç Karbonifer yaşlı granitik kayaçlar Doğu Sakarya Zonu’nun Doğu Pontid orojenik kuşağında geniş alanlarda dağılım sergilemektedir. Bu tektonik kuşak, geniş yaş ve bileşim aralığında magmatik kayaçları içermesi bakımından da Anadolu levhasının önemli bir parçası konumundadır. Bu çalışma, Bayburt’un (KD Türkiye) Güneydere ve yakın civarında yüzeyleme veren Karbonifer yaşlı granitik kayaçlarda yeni petrokimyasal-petrolojik veriler sunmaktadır. Yaklaşık 5 km bir alanda yüzeyleme veren granitler, çalışma alanında Jura öncesi temel birimleri temsil etmektedir. Bununla birlikte, Erken-Orta Jura yaşlı volkano-klastik ve volkanik birimler ve Geç Jura-Erken Kretase yaşlı kireçtaşları tarafından uyumsuz olarak üzerlenmektedir. Birim başlıca granit, granit porfir ve aplit, daha az oranda ise granodiyorit ve kuvarslı monzonit türü kayaçlardan meydana gelmektedir. Kayaçlar yüksek SiO2 içeriklerine (%60.43-75.51) ve yüksek K’lu kalk-alkaliden şoşonitiğe kadar uzanan bir bileşime sahip olup I-tipi bir kaynaktan itibaren türemiştir. Granitik kayaçlar matalümin-peralümün karakterli olup çarpışma sonrası volkanik yay granitoyidleri ile benzerlik göstermektedir. Tüm-kayaç ana ve iz element trendleri, kayaçların oluşumunda plajiyoklaz, hornblend, biyotit, apatit ve Fe-Ti oksit mineral fraksiyonlaşmasının önemli rol oynadığını göstermektedir. Kayaçların gelişiminde başlıca fraksiyonel kristallenme, az oranda ise asimilasyon ± magma karışımının rol oynadığı ortaya konmuştur. Ayrıca, tüm-kayaç zirkon değerlerinden itibaren hesaplanan doygunluk sıcaklıkları düşük ilksel magma sıcaklıklarını yansıtmaktadır. Elde edilen sonuçlar incelenen granitlerin ana magmasının alt/orta kıtasal kabuk kayaçlarının kısmi ergime sonucu türeyerek ve kıtasal magma odasında farklılaşarak yerleştiğini işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. [1] Şengör AMC, Yılmaz Y. “Tethyan evolution of Turkey: a plate tectonic approach”. Tectonophysics, 75, 181-241, 1981.
  2. [2] Okay Aİ, Şahintürk Ö. Geology of the Eastern Pontides. Editors: Robinson AG. Regional and Petroleum Geology of the Black Sea and Surrounding Region, 291-311, Boulder, Tulsa: AAPG Bulletin, 1997.
  3. [3] Güven İH. “Doğu Karadeniz Bölgesi’nin 1/25.000 Ölçekli Jeolojisi ve Komplikasyonu Raporu”. MTA, Ankara, Türkiye, 58, 1993.
  4. [4] Okay Aİ. “Geology of Turkey: A synopsis”. Anschnitt, 21, 19-42, 2008.
  5. [5] Göncüoğlu MC. “Türkiye Jeolojisine Giriş: Alpin ve Alpin Öncesi Tektonik Birliklerin Jeodinamik Evrimi”. MTA, Ankara, Türkiye, 5, 2010.
  6. [6] Okay Aİ, Tüysüz O. “Tethyan sutures of northern turkey. the mediterranean basin: tertiary extension within the alpine orogen”. Geological Society, London, Special Publications, 156, 475-515, 1999.
  7. [7] Arslan M, Tüysüz N, Korkmaz S, Kurt H. “Geochemistry and petrogenesis of the eastern pontide volcanic rocks, Northeast Turkey”. Chemie der Erde-Geochemistry, 57, 157-187, (1997).
  8. [8] Kaygusuz A, Şen C. “Calc-alkaline I-Type plutons in the Eastern Pontides, NE Turkey: U-Pb zircon ages, geochemical and Sr-Nd isotopic compositions”. Chemie der Erde Geochemistry, 71, 59-75, 2011.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yer Bilimleri ve Jeoloji Mühendisliği (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Zeynep Delimehmet Bu kişi benim
Türkiye

Okay Çimen
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

28 Aralık 2024

Gönderilme Tarihi

2 Eylül 2023

Kabul Tarihi

13 Şubat 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 30 Sayı: 7

Kaynak Göster

APA
Gücer, M. A., Delimehmet, Z., & Çimen, O. (2024). Güneydere (Bayburt) civarında yüzeylenen Karbonifer yaşlı granitlerin jeokimyasal ve petrolojik karakteristikleri. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 30(7), 966-980. https://izlik.org/JA57MP86UZ
AMA
1.Gücer MA, Delimehmet Z, Çimen O. Güneydere (Bayburt) civarında yüzeylenen Karbonifer yaşlı granitlerin jeokimyasal ve petrolojik karakteristikleri. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2024;30(7):966-980. https://izlik.org/JA57MP86UZ
Chicago
Gücer, Mehmet Ali, Zeynep Delimehmet, ve Okay Çimen. 2024. “Güneydere (Bayburt) civarında yüzeylenen Karbonifer yaşlı granitlerin jeokimyasal ve petrolojik karakteristikleri”. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 30 (7): 966-80. https://izlik.org/JA57MP86UZ.
EndNote
Gücer MA, Delimehmet Z, Çimen O (01 Aralık 2024) Güneydere (Bayburt) civarında yüzeylenen Karbonifer yaşlı granitlerin jeokimyasal ve petrolojik karakteristikleri. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 30 7 966–980.
IEEE
[1]M. A. Gücer, Z. Delimehmet, ve O. Çimen, “Güneydere (Bayburt) civarında yüzeylenen Karbonifer yaşlı granitlerin jeokimyasal ve petrolojik karakteristikleri”, Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 30, sy 7, ss. 966–980, Ara. 2024, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA57MP86UZ
ISNAD
Gücer, Mehmet Ali - Delimehmet, Zeynep - Çimen, Okay. “Güneydere (Bayburt) civarında yüzeylenen Karbonifer yaşlı granitlerin jeokimyasal ve petrolojik karakteristikleri”. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 30/7 (01 Aralık 2024): 966-980. https://izlik.org/JA57MP86UZ.
JAMA
1.Gücer MA, Delimehmet Z, Çimen O. Güneydere (Bayburt) civarında yüzeylenen Karbonifer yaşlı granitlerin jeokimyasal ve petrolojik karakteristikleri. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2024;30:966–980.
MLA
Gücer, Mehmet Ali, vd. “Güneydere (Bayburt) civarında yüzeylenen Karbonifer yaşlı granitlerin jeokimyasal ve petrolojik karakteristikleri”. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 30, sy 7, Aralık 2024, ss. 966-80, https://izlik.org/JA57MP86UZ.
Vancouver
1.Mehmet Ali Gücer, Zeynep Delimehmet, Okay Çimen. Güneydere (Bayburt) civarında yüzeylenen Karbonifer yaşlı granitlerin jeokimyasal ve petrolojik karakteristikleri. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi [Internet]. 01 Aralık 2024;30(7):966-80. Erişim adresi: https://izlik.org/JA57MP86UZ