TR
EN
Veri madenciliği yöntemleriyle kredi skor tahmini: performans karşılaştırması ve analizi
Abstract
Kredi skoru tahmini, finansal kuruluşların kredi riskini etkin şekilde yönetmeleri ve sürdürülebilir kârlılık sağlamaları açısından kritik bir öneme sahiptir. Sağlıklı kredi kararlarının alınabilmesi için geçmiş verilere dayalı tahmin modellerinin geliştirilmesi gerekmektedir. Bu çalışmada, kredi notu veri seti üzerinde çeşitli makine öğrenmesi algoritmaları ile birlikte birliktelik kuralı çıkarımına dayalı Apriori algoritması kullanılarak tahmin modelleri oluşturulmuştur.
Modelleme sürecinde veri madenciliği ve yapay zekâ tekniklerinden yararlanılmış; farklı sınıflandırma algoritmalarının başarı performansları 10 katlı çapraz doğrulama yöntemi ile doğruluk, hassasiyet (precision), hatırlama (recall) ve F1-skoru gibi metrikler üzerinden değerlendirilmiştir. İstatistiksel analizler (Wilcoxon ve paired t-testi) DNN modelinin Logistic Regression, Naive Bayes ve Random Forest modellerine göre anlamlı şekilde üstün olduğunu ortaya koyarken, MLP, SVM ve XGBoost modelleri ile benzer performanslar sergilediğini göstermiştir. Bu bulgu, DNN’nin özellikle karmaşık veri setlerinde güçlü bir tahmin modeli olduğunu desteklemektedir.
Elde edilen sonuçlar, veri tabanlı tahmin yaklaşımlarının kredi risk analizinde etkinliğini göstermekte ve senaryoya uygun algoritma seçiminin önemine vurgu yapmaktadır. Ayrıca, kullanılan algoritmaların avantajları ve sınırlılıkları değerlendirilmiş; uygulama bağlamına göre en uygun yöntemin seçilmesinin kritik olduğu sonucuna varılmıştır. Bu çıktılar, kredi risk tahminine yönelik modelleme çalışmalarına katkı sağlamakta ve finansal kuruluşların karar destek sistemleri için yapay zekâ temelli çözümler geliştirmelerine rehberlik etmektedir.
Keywords
References
- [1] Han, J., Pei, J., Kamber, M. Data Mining: Concepts and Techniques. Elsevier, 2012.
- [2] Tan, P.N., Steinbach, M., Kumar, V. Introduction to Data Mining. Pearson Education India, New Delhi, 2016.
- [3] Provost, F., Fawcett, T. Data Science for Business: What You Need to Know about Data Mining and Data-Analytic Thinking. O'Reilly Media, 2013.
- [4] Noman, S.M., Fadel, Y.M., Henedak, M.T., Attia, N.A., Essam, M., Elmaasarawii, S., Fouad, F.A., Eltasawi, E.G., Al-Atabany, W. “Leveraging survival analysis and machine learning for accurate prediction of breast cancer recurrence and metastasis”. Scientific Reports, 15, 3728, 2025. https://doi.org/10.1038/s41598-025-87622-3
- [5] Duda, R.O., Hart, P.E., Stork, D.G. Pattern Classification (2nd ed.). Wiley, 2012.
- [6] Hastie, T., Tibshirani, R., Friedman, J. The Elements of Statistical Learning. Springer, 2009.
- [7] Rahman, F.M.S., Islam, M.S. “Data clustering: Application and trends”. Artificial Intelligence Review, 2022.
- [8] James, G., Witten, D., Hastie, T., Tibshirani, R. An Introduction to Statistical Learning (2nd ed.). Springer, 2021.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Software Engineering (Other)
Journal Section
Research Article
Early Pub Date
November 2, 2025
Publication Date
-
Submission Date
October 3, 2024
Acceptance Date
September 10, 2025
Published in Issue
Year 2026 Number: Advanced Online Publication
APA
Kızılaslan, D., & Emekli, H. B. (2025). Veri madenciliği yöntemleriyle kredi skor tahmini: performans karşılaştırması ve analizi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, Advanced Online Publication. https://doi.org/10.5505/pajes.2025.84577
AMA
1.Kızılaslan D, Emekli HB. Veri madenciliği yöntemleriyle kredi skor tahmini: performans karşılaştırması ve analizi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2025;(Advanced Online Publication). doi:10.5505/pajes.2025.84577
Chicago
Kızılaslan, Deniz, and Hakan Burak Emekli. 2025. “Veri Madenciliği Yöntemleriyle Kredi Skor Tahmini: Performans Karşılaştırması Ve Analizi”. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, no. Advanced Online Publication. https://doi.org/10.5505/pajes.2025.84577.
EndNote
Kızılaslan D, Emekli HB (November 1, 2025) Veri madenciliği yöntemleriyle kredi skor tahmini: performans karşılaştırması ve analizi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi Advanced Online Publication
IEEE
[1]D. Kızılaslan and H. B. Emekli, “Veri madenciliği yöntemleriyle kredi skor tahmini: performans karşılaştırması ve analizi”, Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, no. Advanced Online Publication, Nov. 2025, doi: 10.5505/pajes.2025.84577.
ISNAD
Kızılaslan, Deniz - Emekli, Hakan Burak. “Veri Madenciliği Yöntemleriyle Kredi Skor Tahmini: Performans Karşılaştırması Ve Analizi”. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. Advanced Online Publication (November 1, 2025). https://doi.org/10.5505/pajes.2025.84577.
JAMA
1.Kızılaslan D, Emekli HB. Veri madenciliği yöntemleriyle kredi skor tahmini: performans karşılaştırması ve analizi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2025. doi:10.5505/pajes.2025.84577.
MLA
Kızılaslan, Deniz, and Hakan Burak Emekli. “Veri Madenciliği Yöntemleriyle Kredi Skor Tahmini: Performans Karşılaştırması Ve Analizi”. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, no. Advanced Online Publication, Nov. 2025, doi:10.5505/pajes.2025.84577.
Vancouver
1.Deniz Kızılaslan, Hakan Burak Emekli. Veri madenciliği yöntemleriyle kredi skor tahmini: performans karşılaştırması ve analizi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2025 Nov. 1;(Advanced Online Publication). doi:10.5505/pajes.2025.84577