Veri madenciliği yöntemleriyle kredi skor tahmini: Performans karşılaştırması ve analizi
Öz
Kredi skoru tahmini, finansal kuruluşların kredi riskini etkin şekilde yönetmeleri ve sürdürülebilir kârlılık sağlamaları açısından kritik bir öneme sahiptir. Sağlıklı kredi kararlarının alınabilmesi için geçmiş verilere dayalı tahmin modellerinin geliştirilmesi gerekmektedir. Bu çalışmada, kredi notu veri seti üzerinde çeşitli makine öğrenmesi algoritmaları ile birlikte birliktelik kuralı çıkarımına dayalı Apriori algoritması kullanılarak tahmin modelleri oluşturulmuştur. Modelleme sürecinde veri madenciliği ve yapay zekâ tekniklerinden yararlanılmış; farklı sınıflandırma algoritmalarının başarı performansları 10 katlı çapraz doğrulama yöntemi ile doğruluk, hassasiyet (precision), hatırlama (recall) ve F1-skoru gibi metrikler üzerinden değerlendirilmiştir. İstatistiksel analizler (Wilcoxon ve paired t-testi) DNN modelinin Logistic Regression, Naive Bayes ve Random Forest modellerine göre anlamlı şekilde üstün olduğunu ortaya koyarken, MLP, SVM ve XGBoost modelleri ile benzer performanslar sergilediğini göstermiştir. Bu bulgu, DNN’nin özellikle karmaşık veri setlerinde güçlü bir tahmin modeli olduğunu desteklemektedir. Elde edilen sonuçlar, veri tabanlı tahmin yaklaşımlarının kredi risk analizinde etkinliğini göstermekte ve senaryoya uygun algoritma seçiminin önemine vurgu yapmaktadır. Ayrıca, kullanılan algoritmaların avantajları ve sınırlılıkları değerlendirilmiş; uygulama bağlamına göre en uygun yöntemin seçilmesinin kritik olduğu sonucuna varılmıştır. Bu çıktılar, kredi risk tahminine yönelik modelleme çalışmalarına katkı sağlamakta ve finansal kuruluşların karar destek sistemleri için yapay zekâ temelli çözümler geliştirmelerine rehberlik etmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- [1] Han J, Kamber M, Pei J. Data Mining: Concepts and Techniques. 3rd ed. Waltham, USA, Morgan Kaufmann Publishers, 2012.
- [2] Tan PN, Steinbach M, Kumar V. Introduction to Data Mining. 2nd ed. Upper Saddle River, USA, Pearson Education, 2016.
- [3] Provost F, Fawcett T. Data Science for Business: What You Need to Know about Data Mining and Data-Analytic Thinking. 1st ed. Sebastopol, USA, O'Reilly Media, 2013.
- [4] Noman SM, Fadel YM, Henedak MT, Attia NA, Essam M, Elmaasarawii S, Fouad FA, Eltasawi EG, Al-Atabany W. “Leveraging survival analysis and machine learning for accurate prediction of breast cancer recurrence and metastasis”. Scientific Reports, 15(1), 3728, 2025.
- [5] Duda RO, Hart PE, Stork DG. Pattern Classification. 2nd ed. New York, USA, Wiley, 2012.
- [6] Hastie T, Tibshirani R, Friedman J. The Elements of Statistical Learning. 2nd ed. New York, USA, Springer, 2009.
- [7] Rahman FMS, Islam MS. “Data clustering: Application and trends”. Artificial Intelligence Review, 56(1), 263-291, 2022.
- [8] James G, Witten D, Hastie T, Tibshirani R. An Introduction to Statistical Learning. 2nd ed. New York, USA, Springer, 2021.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Yazılım Mühendisliği (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Erken Görünüm Tarihi
2 Kasım 2025
Yayımlanma Tarihi
5 Haziran 2026
Gönderilme Tarihi
3 Ekim 2024
Kabul Tarihi
9 Eylül 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 32 Sayı: 3