Araştırma Makalesi

Veri madenciliği yöntemleriyle kredi skor tahmini: performans karşılaştırması ve analizi

Sayı: Advanced Online Publication Erken Görünüm Tarihi: 2 Kasım 2025
PDF İndir
TR EN

Veri madenciliği yöntemleriyle kredi skor tahmini: performans karşılaştırması ve analizi

Öz

Kredi skoru tahmini, finansal kuruluşların kredi riskini etkin şekilde yönetmeleri ve sürdürülebilir kârlılık sağlamaları açısından kritik bir öneme sahiptir. Sağlıklı kredi kararlarının alınabilmesi için geçmiş verilere dayalı tahmin modellerinin geliştirilmesi gerekmektedir. Bu çalışmada, kredi notu veri seti üzerinde çeşitli makine öğrenmesi algoritmaları ile birlikte birliktelik kuralı çıkarımına dayalı Apriori algoritması kullanılarak tahmin modelleri oluşturulmuştur. Modelleme sürecinde veri madenciliği ve yapay zekâ tekniklerinden yararlanılmış; farklı sınıflandırma algoritmalarının başarı performansları 10 katlı çapraz doğrulama yöntemi ile doğruluk, hassasiyet (precision), hatırlama (recall) ve F1-skoru gibi metrikler üzerinden değerlendirilmiştir. İstatistiksel analizler (Wilcoxon ve paired t-testi) DNN modelinin Logistic Regression, Naive Bayes ve Random Forest modellerine göre anlamlı şekilde üstün olduğunu ortaya koyarken, MLP, SVM ve XGBoost modelleri ile benzer performanslar sergilediğini göstermiştir. Bu bulgu, DNN’nin özellikle karmaşık veri setlerinde güçlü bir tahmin modeli olduğunu desteklemektedir. Elde edilen sonuçlar, veri tabanlı tahmin yaklaşımlarının kredi risk analizinde etkinliğini göstermekte ve senaryoya uygun algoritma seçiminin önemine vurgu yapmaktadır. Ayrıca, kullanılan algoritmaların avantajları ve sınırlılıkları değerlendirilmiş; uygulama bağlamına göre en uygun yöntemin seçilmesinin kritik olduğu sonucuna varılmıştır. Bu çıktılar, kredi risk tahminine yönelik modelleme çalışmalarına katkı sağlamakta ve finansal kuruluşların karar destek sistemleri için yapay zekâ temelli çözümler geliştirmelerine rehberlik etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. [1] Han, J., Pei, J., Kamber, M. Data Mining: Concepts and Techniques. Elsevier, 2012.
  2. [2] Tan, P.N., Steinbach, M., Kumar, V. Introduction to Data Mining. Pearson Education India, New Delhi, 2016.
  3. [3] Provost, F., Fawcett, T. Data Science for Business: What You Need to Know about Data Mining and Data-Analytic Thinking. O'Reilly Media, 2013.
  4. [4] Noman, S.M., Fadel, Y.M., Henedak, M.T., Attia, N.A., Essam, M., Elmaasarawii, S., Fouad, F.A., Eltasawi, E.G., Al-Atabany, W. “Leveraging survival analysis and machine learning for accurate prediction of breast cancer recurrence and metastasis”. Scientific Reports, 15, 3728, 2025. https://doi.org/10.1038/s41598-025-87622-3
  5. [5] Duda, R.O., Hart, P.E., Stork, D.G. Pattern Classification (2nd ed.). Wiley, 2012.
  6. [6] Hastie, T., Tibshirani, R., Friedman, J. The Elements of Statistical Learning. Springer, 2009.
  7. [7] Rahman, F.M.S., Islam, M.S. “Data clustering: Application and trends”. Artificial Intelligence Review, 2022.
  8. [8] James, G., Witten, D., Hastie, T., Tibshirani, R. An Introduction to Statistical Learning (2nd ed.). Springer, 2021.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yazılım Mühendisliği (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

2 Kasım 2025

Yayımlanma Tarihi

-

Gönderilme Tarihi

3 Ekim 2024

Kabul Tarihi

10 Eylül 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: Advanced Online Publication

Kaynak Göster

APA
Kızılaslan, D., & Emekli, H. B. (2025). Veri madenciliği yöntemleriyle kredi skor tahmini: performans karşılaştırması ve analizi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, Advanced Online Publication. https://doi.org/10.5505/pajes.2025.84577
AMA
1.Kızılaslan D, Emekli HB. Veri madenciliği yöntemleriyle kredi skor tahmini: performans karşılaştırması ve analizi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2025;(Advanced Online Publication). doi:10.5505/pajes.2025.84577
Chicago
Kızılaslan, Deniz, ve Hakan Burak Emekli. 2025. “Veri madenciliği yöntemleriyle kredi skor tahmini: performans karşılaştırması ve analizi”. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, sy Advanced Online Publication. https://doi.org/10.5505/pajes.2025.84577.
EndNote
Kızılaslan D, Emekli HB (01 Kasım 2025) Veri madenciliği yöntemleriyle kredi skor tahmini: performans karşılaştırması ve analizi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi Advanced Online Publication
IEEE
[1]D. Kızılaslan ve H. B. Emekli, “Veri madenciliği yöntemleriyle kredi skor tahmini: performans karşılaştırması ve analizi”, Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, sy Advanced Online Publication, Kas. 2025, doi: 10.5505/pajes.2025.84577.
ISNAD
Kızılaslan, Deniz - Emekli, Hakan Burak. “Veri madenciliği yöntemleriyle kredi skor tahmini: performans karşılaştırması ve analizi”. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. Advanced Online Publication (01 Kasım 2025). https://doi.org/10.5505/pajes.2025.84577.
JAMA
1.Kızılaslan D, Emekli HB. Veri madenciliği yöntemleriyle kredi skor tahmini: performans karşılaştırması ve analizi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2025. doi:10.5505/pajes.2025.84577.
MLA
Kızılaslan, Deniz, ve Hakan Burak Emekli. “Veri madenciliği yöntemleriyle kredi skor tahmini: performans karşılaştırması ve analizi”. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, sy Advanced Online Publication, Kasım 2025, doi:10.5505/pajes.2025.84577.
Vancouver
1.Deniz Kızılaslan, Hakan Burak Emekli. Veri madenciliği yöntemleriyle kredi skor tahmini: performans karşılaştırması ve analizi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 01 Kasım 2025;(Advanced Online Publication). doi:10.5505/pajes.2025.84577