Metaheuristics in applied geophysics

Volume: 22 Number: 6 December 20, 2016
TR EN

Uygulamalı jeofizikte metasezgiseller

Öz

Bu çalışmada, parçacık sürü optimizasyonu (PSO), genetik algoritma (GA), farksal evrim (FE) ve yapay ısıl işlem (YIİ) algoritmalarını kapsayan dört metasezgisel algoritma jeofiziğin bir, iki ve üç boyutlu (1B, 2B ve 3B) ters çözüm problemlerinde kullanılmıştır. Doğal uçlaşma (DU), doğru akım özdirenç (DAÖ), manyetik ve karşılıklı kuyu yer radarı uygulamalarından elde edilen kuramsal ve/veya alan veri kümeleri yukarıda değinilen metasezgisellerden biriyle değerlendirilmiştir. PSO, hem sentetik olarak üretilen hem de Güney Bavyera’da (Almanya) bir grafit yatağında ölçülen DU anomalilerinin model parametrelerinin (elektrik dipol moment, uçlaşma açısı, derinlik, biçim faktörü ve anomali orijini) belirlenmesinde kullanılmıştır. Gerçel değer kodlamalı GA, hem kuramsal hem de Bozdağ, İzmir’de (Türkiye) karstik bir ortamda toplanan düşey elektrik sondajı veri kümelerinden yatay tabakalı yer modelinin parametrelerini (tabaka özdirenç ve kalınlıklarını) kestirmek için kullanılmıştır. Sentetik bir karşılıklı kuyu yer radarı verisinden 2B’lu yeraltı radar hız dağılımının görüntülenmesi amacıyla YIİ ve yuvarlatma kısıtlı doğrusallaştırılmış en küçük kareler yönteminin ardışık kullanılmasına dayanan melez bir yaklaşım uygulanırken; FE algoritması kuramsal olarak üretilen bir toplam alan manyetik anomali haritasının 3B’lu ters çözümünde kullanılmıştır. Her bir metasezgisel algoritmanın gerek duyduğu kullanıcı tanımlı parametreler incelenen problemler dikkate alınarak test çalışmalarıyla belirlenmiştir. Ayrıca, metasezgiseller tarafından elde edilen sonuçların güvenilirlikleri çeşitli istatistiksel ve belirsizlik analizleriyle araştırılmıştır. Burada kullanılan metasezgisellerin çeşitli jeofizik problemlerin model parametrelerinin kestiriminde başarılı sonuçlar üretmesi bu algoritmaların, jeofiziğin küçük ve görece büyük boyutlu veri kümelerine uygulanabilirliğini göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

References

  1. Luke S. Essentials of Metaheuristics. 2nd ed. Lulu Com, 2013. (http://cs.gmu.edu/~sean/book/metaheuristics/).
  2. Göktürkler G, Balkaya Ç. “Inversion of self-potential anomalies caused by simple-geometry bodies using global optimization algorithms”. Journal of Geophysics and Engineering, 9(5), 498-507, 2012.
  3. Karaboğa D. Yapay Zekâ Optimizasyon Algoritmaları. 3. baskı. Ankara, Türkiye, Nobel Yayın Dağıtım, 2014.
  4. Wikipedia.“Metaheuristic”.http://en.wikipedia.org/wiki/Metaheuristic (11.05.2015).
  5. Corwin RF, Hoover DB. “The self-potential method in geothermal exploration”. Geophysics, 44(2), 226-245, 1979.
  6. Yüngül S. “Spontaneous potential survey of a copper deposit at Sarıyer, Turkey”. Geophysics, 19(3), 455-458, 1954.
  7. Bogoslovsky VA, Ogilvy AA. “Geophysical methods for the investigation of landslides”. Geophysics, 42(3), 562-571, 1977.
  8. Drahor MG, Berge MA. “Geophysical investigation of the Seferihisar geothermal area, Western Anatolia, Turkey”. Geothermics, 35(3), 302-320, 2006.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Engineering

Journal Section

-

Publication Date

December 20, 2016

Submission Date

January 19, 2017

Acceptance Date

-

Published in Issue

Year 2016 Volume: 22 Number: 6

APA
Göktürkler, G., Balkaya, Ç., Ekinci, Y. L., & Turan, S. (2016). Uygulamalı jeofizikte metasezgiseller. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 22(6), 563-580. https://izlik.org/JA34RR62PF
AMA
1.Göktürkler G, Balkaya Ç, Ekinci YL, Turan S. Uygulamalı jeofizikte metasezgiseller. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2016;22(6):563-580. https://izlik.org/JA34RR62PF
Chicago
Göktürkler, Gökhan, Çağlayan Balkaya, Yunus Levent Ekinci, and Seçil Turan. 2016. “Uygulamalı Jeofizikte Metasezgiseller”. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 22 (6): 563-80. https://izlik.org/JA34RR62PF.
EndNote
Göktürkler G, Balkaya Ç, Ekinci YL, Turan S (December 1, 2016) Uygulamalı jeofizikte metasezgiseller. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 22 6 563–580.
IEEE
[1]G. Göktürkler, Ç. Balkaya, Y. L. Ekinci, and S. Turan, “Uygulamalı jeofizikte metasezgiseller”, Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, vol. 22, no. 6, pp. 563–580, Dec. 2016, [Online]. Available: https://izlik.org/JA34RR62PF
ISNAD
Göktürkler, Gökhan - Balkaya, Çağlayan - Ekinci, Yunus Levent - Turan, Seçil. “Uygulamalı Jeofizikte Metasezgiseller”. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 22/6 (December 1, 2016): 563-580. https://izlik.org/JA34RR62PF.
JAMA
1.Göktürkler G, Balkaya Ç, Ekinci YL, Turan S. Uygulamalı jeofizikte metasezgiseller. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2016;22:563–580.
MLA
Göktürkler, Gökhan, et al. “Uygulamalı Jeofizikte Metasezgiseller”. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, vol. 22, no. 6, Dec. 2016, pp. 563-80, https://izlik.org/JA34RR62PF.
Vancouver
1.Gökhan Göktürkler, Çağlayan Balkaya, Yunus Levent Ekinci, Seçil Turan. Uygulamalı jeofizikte metasezgiseller. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi [Internet]. 2016 Dec. 1;22(6):563-80. Available from: https://izlik.org/JA34RR62PF