Uygulamalı jeofizikte metasezgiseller

Cilt: 22 Sayı: 6 20 Aralık 2016
PDF İndir
TR EN

Uygulamalı jeofizikte metasezgiseller

Öz

Bu çalışmada, parçacık sürü optimizasyonu (PSO), genetik algoritma (GA), farksal evrim (FE) ve yapay ısıl işlem (YIİ) algoritmalarını kapsayan dört metasezgisel algoritma jeofiziğin bir, iki ve üç boyutlu (1B, 2B ve 3B) ters çözüm problemlerinde kullanılmıştır. Doğal uçlaşma (DU), doğru akım özdirenç (DAÖ), manyetik ve karşılıklı kuyu yer radarı uygulamalarından elde edilen kuramsal ve/veya alan veri kümeleri yukarıda değinilen metasezgisellerden biriyle değerlendirilmiştir. PSO, hem sentetik olarak üretilen hem de Güney Bavyera’da (Almanya) bir grafit yatağında ölçülen DU anomalilerinin model parametrelerinin (elektrik dipol moment, uçlaşma açısı, derinlik, biçim faktörü ve anomali orijini) belirlenmesinde kullanılmıştır. Gerçel değer kodlamalı GA, hem kuramsal hem de Bozdağ, İzmir’de (Türkiye) karstik bir ortamda toplanan düşey elektrik sondajı veri kümelerinden yatay tabakalı yer modelinin parametrelerini (tabaka özdirenç ve kalınlıklarını) kestirmek için kullanılmıştır. Sentetik bir karşılıklı kuyu yer radarı verisinden 2B’lu yeraltı radar hız dağılımının görüntülenmesi amacıyla YIİ ve yuvarlatma kısıtlı doğrusallaştırılmış en küçük kareler yönteminin ardışık kullanılmasına dayanan melez bir yaklaşım uygulanırken; FE algoritması kuramsal olarak üretilen bir toplam alan manyetik anomali haritasının 3B’lu ters çözümünde kullanılmıştır. Her bir metasezgisel algoritmanın gerek duyduğu kullanıcı tanımlı parametreler incelenen problemler dikkate alınarak test çalışmalarıyla belirlenmiştir. Ayrıca, metasezgiseller tarafından elde edilen sonuçların güvenilirlikleri çeşitli istatistiksel ve belirsizlik analizleriyle araştırılmıştır. Burada kullanılan metasezgisellerin çeşitli jeofizik problemlerin model parametrelerinin kestiriminde başarılı sonuçlar üretmesi bu algoritmaların, jeofiziğin küçük ve görece büyük boyutlu veri kümelerine uygulanabilirliğini göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Luke S. Essentials of Metaheuristics. 2nd ed. Lulu Com, 2013. (http://cs.gmu.edu/~sean/book/metaheuristics/).
  2. Göktürkler G, Balkaya Ç. “Inversion of self-potential anomalies caused by simple-geometry bodies using global optimization algorithms”. Journal of Geophysics and Engineering, 9(5), 498-507, 2012.
  3. Karaboğa D. Yapay Zekâ Optimizasyon Algoritmaları. 3. baskı. Ankara, Türkiye, Nobel Yayın Dağıtım, 2014.
  4. Wikipedia.“Metaheuristic”.http://en.wikipedia.org/wiki/Metaheuristic (11.05.2015).
  5. Corwin RF, Hoover DB. “The self-potential method in geothermal exploration”. Geophysics, 44(2), 226-245, 1979.
  6. Yüngül S. “Spontaneous potential survey of a copper deposit at Sarıyer, Turkey”. Geophysics, 19(3), 455-458, 1954.
  7. Bogoslovsky VA, Ogilvy AA. “Geophysical methods for the investigation of landslides”. Geophysics, 42(3), 562-571, 1977.
  8. Drahor MG, Berge MA. “Geophysical investigation of the Seferihisar geothermal area, Western Anatolia, Turkey”. Geothermics, 35(3), 302-320, 2006.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Mühendislik

Bölüm

-

Yayımlanma Tarihi

20 Aralık 2016

Gönderilme Tarihi

19 Ocak 2017

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2016 Cilt: 22 Sayı: 6

Kaynak Göster

APA
Göktürkler, G., Balkaya, Ç., Ekinci, Y. L., & Turan, S. (2016). Uygulamalı jeofizikte metasezgiseller. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 22(6), 563-580. https://izlik.org/JA34RR62PF
AMA
1.Göktürkler G, Balkaya Ç, Ekinci YL, Turan S. Uygulamalı jeofizikte metasezgiseller. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2016;22(6):563-580. https://izlik.org/JA34RR62PF
Chicago
Göktürkler, Gökhan, Çağlayan Balkaya, Yunus Levent Ekinci, ve Seçil Turan. 2016. “Uygulamalı jeofizikte metasezgiseller”. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 22 (6): 563-80. https://izlik.org/JA34RR62PF.
EndNote
Göktürkler G, Balkaya Ç, Ekinci YL, Turan S (01 Aralık 2016) Uygulamalı jeofizikte metasezgiseller. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 22 6 563–580.
IEEE
[1]G. Göktürkler, Ç. Balkaya, Y. L. Ekinci, ve S. Turan, “Uygulamalı jeofizikte metasezgiseller”, Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 22, sy 6, ss. 563–580, Ara. 2016, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA34RR62PF
ISNAD
Göktürkler, Gökhan - Balkaya, Çağlayan - Ekinci, Yunus Levent - Turan, Seçil. “Uygulamalı jeofizikte metasezgiseller”. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 22/6 (01 Aralık 2016): 563-580. https://izlik.org/JA34RR62PF.
JAMA
1.Göktürkler G, Balkaya Ç, Ekinci YL, Turan S. Uygulamalı jeofizikte metasezgiseller. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2016;22:563–580.
MLA
Göktürkler, Gökhan, vd. “Uygulamalı jeofizikte metasezgiseller”. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 22, sy 6, Aralık 2016, ss. 563-80, https://izlik.org/JA34RR62PF.
Vancouver
1.Gökhan Göktürkler, Çağlayan Balkaya, Yunus Levent Ekinci, Seçil Turan. Uygulamalı jeofizikte metasezgiseller. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi [Internet]. 01 Aralık 2016;22(6):563-80. Erişim adresi: https://izlik.org/JA34RR62PF