EN
TR
MÜZİK YETENEĞİNDEN MÜZİKAL SOFİSTİKASYONA: PSİKOLOJİK TEMELLER VE ÖLÇÜM YAKLAŞIMLARI
Abstract
Bu derleme çalışma, müzik psikolojisinde yaşanan önemli bir paradigma değişimini incelemektedir: Doğuştan ve sabit kabul edilen geleneksel “müzik yeteneği” anlayışından, bireyin müzikle yaşam boyu kurduğu etkileşimi merkeze alan “müzikal sofistikasyon” modeline geçiş. Geleneksel perspektif, yeteneği genetik temelli işitsel becerilere indirgerken; müzikal sofistikasyon, bireyin müzikle etkileşimini aktif katılım, algısal yetenekler, eğitim, şarkı söyleme ve duygusal bağlılık gibi boyutlarla tanımlar. Anlatı derleme yöntemiyle yapılandırılan çalışmada, ulusal ve uluslararası literatür “geleneksel yetenek paradigması”, “eleştiriler ve alternatif yaklaşımlar”, “müzikal sofistikasyon”, “Goldsmiths Musical Sophistication Index (Gold-MSI)” ve “Türkiye bağlamındaki yansımalar” temaları altında incelenmiştir. Bulgular, müziksel gelişimin tekil ve sabit bir özellik olarak ele alınmasının sınırlılıklarını ortaya koymakta; bireysel deneyim, çevresel etmenler ve ölçüm yaklaşımlarını birlikte dikkate alan daha bütüncül çerçevelerin gerekliliğine işaret etmektedir. Bu bağlamda çalışma, müzik yeteneği kavramının güncel psikolojik ve ölçümsel yaklaşımlar ışığında yeniden düşünülmesine katkı sunmayı amaçlamaktadır.
Keywords
References
- Allen, M. (Ed.). (2017). The SAGE encyclopedia of communication research methods. SAGE Publications.
- Atak Yayla, A. (2019). Özel yetenek sınavına giren adayların “Müziksel Algılama Testi”ndeki soru tiplerine göre başarı durumları. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(2), 48-53. https://izlik.org/JA23EZ27TY
- Bayraktar, E. (2018). Müzik öğretmeni adaylarının düşünme stilleri ile müzik yeteneği öz yeterlik durumları arasındaki ilişki (Yayın No. 531826) [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
- Bentley, A. (1966). Musical ability in children and its measurement. George G. Harrap.
- Booth, A., Sutton, A., Clowes, M., & Martyn-St James, M. (2022). Systematic approaches to a successful literature review. SAGE Publications.
- Braun, V., & Clarke, V. (2013). Successful qualitative research: A practical guide for beginners. SAGE Publications.
- Bryman, A., & Bell, E. (2019). Social research methods. Oxford University Press.
- Corrigall, K. A., & Schellenberg, G. (2015). Predicting who takes music lessons: Parent and child characteristics. Frontiers in Psychology, 6, Article 282. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2015.00282
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Test Theories, Educational Psychology, Music Cognition, Music (Other)
Journal Section
Review
Early Pub Date
September 9, 2026
Publication Date
September 14, 2026
Submission Date
August 2, 2025
Acceptance Date
January 21, 2026
Published in Issue
Year 2026 Number: 76
APA
Dursun, Y., & Sağer, T. (2026). MÜZİK YETENEĞİNDEN MÜZİKAL SOFİSTİKASYONA: PSİKOLOJİK TEMELLER VE ÖLÇÜM YAKLAŞIMLARI. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 76, 429-44. https://doi.org/10.30794/pausbed.1756768
AMA
1.Dursun Y, Sağer T. MÜZİK YETENEĞİNDEN MÜZİKAL SOFİSTİKASYONA: PSİKOLOJİK TEMELLER VE ÖLÇÜM YAKLAŞIMLARI. PAUSBED. 2026;(76):429-44. doi:10.30794/pausbed.1756768
Chicago
Dursun, Yusuf, and Turan Sağer. 2026. “MÜZİK YETENEĞİNDEN MÜZİKAL SOFİSTİKASYONA: PSİKOLOJİK TEMELLER VE ÖLÇÜM YAKLAŞIMLARI”. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, nos. 76: 429-44. https://doi.org/10.30794/pausbed.1756768.
EndNote
Dursun Y, Sağer T (September 1, 2026) MÜZİK YETENEĞİNDEN MÜZİKAL SOFİSTİKASYONA: PSİKOLOJİK TEMELLER VE ÖLÇÜM YAKLAŞIMLARI. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 76 429–44.
IEEE
[1]Y. Dursun and T. Sağer, “MÜZİK YETENEĞİNDEN MÜZİKAL SOFİSTİKASYONA: PSİKOLOJİK TEMELLER VE ÖLÇÜM YAKLAŞIMLARI”, PAUSBED, no. 76, pp. 429–44, Sept. 2026, doi: 10.30794/pausbed.1756768.
ISNAD
Dursun, Yusuf - Sağer, Turan. “MÜZİK YETENEĞİNDEN MÜZİKAL SOFİSTİKASYONA: PSİKOLOJİK TEMELLER VE ÖLÇÜM YAKLAŞIMLARI”. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 76 (September 1, 2026): 429-44. https://doi.org/10.30794/pausbed.1756768.
JAMA
1.Dursun Y, Sağer T. MÜZİK YETENEĞİNDEN MÜZİKAL SOFİSTİKASYONA: PSİKOLOJİK TEMELLER VE ÖLÇÜM YAKLAŞIMLARI. PAUSBED. 2026;:429–44.
MLA
Dursun, Yusuf, and Turan Sağer. “MÜZİK YETENEĞİNDEN MÜZİKAL SOFİSTİKASYONA: PSİKOLOJİK TEMELLER VE ÖLÇÜM YAKLAŞIMLARI”. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, no. 76, Sept. 2026, pp. 429-44, doi:10.30794/pausbed.1756768.
Vancouver
1.Yusuf Dursun, Turan Sağer. MÜZİK YETENEĞİNDEN MÜZİKAL SOFİSTİKASYONA: PSİKOLOJİK TEMELLER VE ÖLÇÜM YAKLAŞIMLARI. PAUSBED. 2026 Sep. 1;(76):429-44. doi:10.30794/pausbed.1756768