Review

MÜZİK YETENEĞİNDEN MÜZİKAL SOFİSTİKASYONA: PSİKOLOJİK TEMELLER VE ÖLÇÜM YAKLAŞIMLARI

Number: 76 September 14, 2026
EN TR

MÜZİK YETENEĞİNDEN MÜZİKAL SOFİSTİKASYONA: PSİKOLOJİK TEMELLER VE ÖLÇÜM YAKLAŞIMLARI

Abstract

Bu derleme çalışma, müzik psikolojisinde yaşanan önemli bir paradigma değişimini incelemektedir: Doğuştan ve sabit kabul edilen geleneksel “müzik yeteneği” anlayışından, bireyin müzikle yaşam boyu kurduğu etkileşimi merkeze alan “müzikal sofistikasyon” modeline geçiş. Geleneksel perspektif, yeteneği genetik temelli işitsel becerilere indirgerken; müzikal sofistikasyon, bireyin müzikle etkileşimini aktif katılım, algısal yetenekler, eğitim, şarkı söyleme ve duygusal bağlılık gibi boyutlarla tanımlar. Anlatı derleme yöntemiyle yapılandırılan çalışmada, ulusal ve uluslararası literatür “geleneksel yetenek paradigması”, “eleştiriler ve alternatif yaklaşımlar”, “müzikal sofistikasyon”, “Goldsmiths Musical Sophistication Index (Gold-MSI)” ve “Türkiye bağlamındaki yansımalar” temaları altında incelenmiştir. Bulgular, müziksel gelişimin tekil ve sabit bir özellik olarak ele alınmasının sınırlılıklarını ortaya koymakta; bireysel deneyim, çevresel etmenler ve ölçüm yaklaşımlarını birlikte dikkate alan daha bütüncül çerçevelerin gerekliliğine işaret etmektedir. Bu bağlamda çalışma, müzik yeteneği kavramının güncel psikolojik ve ölçümsel yaklaşımlar ışığında yeniden düşünülmesine katkı sunmayı amaçlamaktadır.

Keywords

References

  1. Allen, M. (Ed.). (2017). The SAGE encyclopedia of communication research methods. SAGE Publications.
  2. Atak Yayla, A. (2019). Özel yetenek sınavına giren adayların “Müziksel Algılama Testi”ndeki soru tiplerine göre başarı durumları. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(2), 48-53. https://izlik.org/JA23EZ27TY
  3. Bayraktar, E. (2018). Müzik öğretmeni adaylarının düşünme stilleri ile müzik yeteneği öz yeterlik durumları arasındaki ilişki (Yayın No. 531826) [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
  4. Bentley, A. (1966). Musical ability in children and its measurement. George G. Harrap.
  5. Booth, A., Sutton, A., Clowes, M., & Martyn-St James, M. (2022). Systematic approaches to a successful literature review. SAGE Publications.
  6. Braun, V., & Clarke, V. (2013). Successful qualitative research: A practical guide for beginners. SAGE Publications.
  7. Bryman, A., & Bell, E. (2019). Social research methods. Oxford University Press.
  8. Corrigall, K. A., & Schellenberg, G. (2015). Predicting who takes music lessons: Parent and child characteristics. Frontiers in Psychology, 6, Article 282. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2015.00282

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Test Theories, Educational Psychology, Music Cognition, Music (Other)

Journal Section

Review

Early Pub Date

September 9, 2026

Publication Date

September 14, 2026

Submission Date

August 2, 2025

Acceptance Date

January 21, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: 76

APA
Dursun, Y., & Sağer, T. (2026). MÜZİK YETENEĞİNDEN MÜZİKAL SOFİSTİKASYONA: PSİKOLOJİK TEMELLER VE ÖLÇÜM YAKLAŞIMLARI. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 76, 429-44. https://doi.org/10.30794/pausbed.1756768
AMA
1.Dursun Y, Sağer T. MÜZİK YETENEĞİNDEN MÜZİKAL SOFİSTİKASYONA: PSİKOLOJİK TEMELLER VE ÖLÇÜM YAKLAŞIMLARI. PAUSBED. 2026;(76):429-44. doi:10.30794/pausbed.1756768
Chicago
Dursun, Yusuf, and Turan Sağer. 2026. “MÜZİK YETENEĞİNDEN MÜZİKAL SOFİSTİKASYONA: PSİKOLOJİK TEMELLER VE ÖLÇÜM YAKLAŞIMLARI”. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, nos. 76: 429-44. https://doi.org/10.30794/pausbed.1756768.
EndNote
Dursun Y, Sağer T (September 1, 2026) MÜZİK YETENEĞİNDEN MÜZİKAL SOFİSTİKASYONA: PSİKOLOJİK TEMELLER VE ÖLÇÜM YAKLAŞIMLARI. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 76 429–44.
IEEE
[1]Y. Dursun and T. Sağer, “MÜZİK YETENEĞİNDEN MÜZİKAL SOFİSTİKASYONA: PSİKOLOJİK TEMELLER VE ÖLÇÜM YAKLAŞIMLARI”, PAUSBED, no. 76, pp. 429–44, Sept. 2026, doi: 10.30794/pausbed.1756768.
ISNAD
Dursun, Yusuf - Sağer, Turan. “MÜZİK YETENEĞİNDEN MÜZİKAL SOFİSTİKASYONA: PSİKOLOJİK TEMELLER VE ÖLÇÜM YAKLAŞIMLARI”. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 76 (September 1, 2026): 429-44. https://doi.org/10.30794/pausbed.1756768.
JAMA
1.Dursun Y, Sağer T. MÜZİK YETENEĞİNDEN MÜZİKAL SOFİSTİKASYONA: PSİKOLOJİK TEMELLER VE ÖLÇÜM YAKLAŞIMLARI. PAUSBED. 2026;:429–44.
MLA
Dursun, Yusuf, and Turan Sağer. “MÜZİK YETENEĞİNDEN MÜZİKAL SOFİSTİKASYONA: PSİKOLOJİK TEMELLER VE ÖLÇÜM YAKLAŞIMLARI”. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, no. 76, Sept. 2026, pp. 429-44, doi:10.30794/pausbed.1756768.
Vancouver
1.Yusuf Dursun, Turan Sağer. MÜZİK YETENEĞİNDEN MÜZİKAL SOFİSTİKASYONA: PSİKOLOJİK TEMELLER VE ÖLÇÜM YAKLAŞIMLARI. PAUSBED. 2026 Sep. 1;(76):429-44. doi:10.30794/pausbed.1756768

download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiYnkucG5nIiwicGF0aCI6IjFiNTcvMzlmNS83MGI4LzZhNDM3MmI1ZDE5NGI1Ljc5MTg3ODAxLnBuZyIsImV4cCI6MTc4MjgwODc3NCwibm9uY2UiOiJjOWFmNzVhYjE5NzM4ODU2OGMwNTgzZjEzNTIwYWE5YSJ9.gTYoiXHoDq4PTWoFtVDjYrdlOyN3FoSWIOKM8MQi4xoThe articles in this journal are licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.