EN
TR
MÜZİK YETENEĞİNDEN MÜZİKAL SOFİSTİKASYONA: PSİKOLOJİK TEMELLER VE ÖLÇÜM YAKLAŞIMLARI
Öz
Bu derleme çalışma, müzik psikolojisinde yaşanan önemli bir paradigma değişimini incelemektedir: Doğuştan ve sabit kabul edilen geleneksel “müzik yeteneği” anlayışından, bireyin müzikle yaşam boyu kurduğu etkileşimi merkeze alan “müzikal sofistikasyon” modeline geçiş. Geleneksel perspektif, yeteneği genetik temelli işitsel becerilere indirgerken; müzikal sofistikasyon, bireyin müzikle etkileşimini aktif katılım, algısal yetenekler, eğitim, şarkı söyleme ve duygusal bağlılık gibi boyutlarla tanımlar. Anlatı derleme yöntemiyle yapılandırılan çalışmada, ulusal ve uluslararası literatür “geleneksel yetenek paradigması”, “eleştiriler ve alternatif yaklaşımlar”, “müzikal sofistikasyon”, “Goldsmiths Musical Sophistication Index (Gold-MSI)” ve “Türkiye bağlamındaki yansımalar” temaları altında incelenmiştir. Bulgular, müziksel gelişimin tekil ve sabit bir özellik olarak ele alınmasının sınırlılıklarını ortaya koymakta; bireysel deneyim, çevresel etmenler ve ölçüm yaklaşımlarını birlikte dikkate alan daha bütüncül çerçevelerin gerekliliğine işaret etmektedir. Bu bağlamda çalışma, müzik yeteneği kavramının güncel psikolojik ve ölçümsel yaklaşımlar ışığında yeniden düşünülmesine katkı sunmayı amaçlamaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Allen, M. (Ed.). (2017). The SAGE encyclopedia of communication research methods. SAGE Publications.
- Atak Yayla, A. (2019). Özel yetenek sınavına giren adayların “Müziksel Algılama Testi”ndeki soru tiplerine göre başarı durumları. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(2), 48-53. https://izlik.org/JA23EZ27TY
- Bayraktar, E. (2018). Müzik öğretmeni adaylarının düşünme stilleri ile müzik yeteneği öz yeterlik durumları arasındaki ilişki (Yayın No. 531826) [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
- Bentley, A. (1966). Musical ability in children and its measurement. George G. Harrap.
- Booth, A., Sutton, A., Clowes, M., & Martyn-St James, M. (2022). Systematic approaches to a successful literature review. SAGE Publications.
- Braun, V., & Clarke, V. (2013). Successful qualitative research: A practical guide for beginners. SAGE Publications.
- Bryman, A., & Bell, E. (2019). Social research methods. Oxford University Press.
- Corrigall, K. A., & Schellenberg, G. (2015). Predicting who takes music lessons: Parent and child characteristics. Frontiers in Psychology, 6, Article 282. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2015.00282
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Test Kuramları, Eğitim Psikolojisi, Müzik Algısı, Müzik (Diğer)
Bölüm
Derleme
Erken Görünüm Tarihi
9 Eylül 2026
Yayımlanma Tarihi
14 Eylül 2026
Gönderilme Tarihi
2 Ağustos 2025
Kabul Tarihi
21 Ocak 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Sayı: 76
APA
Dursun, Y., & Sağer, T. (2026). MÜZİK YETENEĞİNDEN MÜZİKAL SOFİSTİKASYONA: PSİKOLOJİK TEMELLER VE ÖLÇÜM YAKLAŞIMLARI. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 76, 429-44. https://doi.org/10.30794/pausbed.1756768
AMA
1.Dursun Y, Sağer T. MÜZİK YETENEĞİNDEN MÜZİKAL SOFİSTİKASYONA: PSİKOLOJİK TEMELLER VE ÖLÇÜM YAKLAŞIMLARI. PAUSBED. 2026;(76):429-44. doi:10.30794/pausbed.1756768
Chicago
Dursun, Yusuf, ve Turan Sağer. 2026. “MÜZİK YETENEĞİNDEN MÜZİKAL SOFİSTİKASYONA: PSİKOLOJİK TEMELLER VE ÖLÇÜM YAKLAŞIMLARI”. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 76: 429-44. https://doi.org/10.30794/pausbed.1756768.
EndNote
Dursun Y, Sağer T (01 Eylül 2026) MÜZİK YETENEĞİNDEN MÜZİKAL SOFİSTİKASYONA: PSİKOLOJİK TEMELLER VE ÖLÇÜM YAKLAŞIMLARI. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 76 429–44.
IEEE
[1]Y. Dursun ve T. Sağer, “MÜZİK YETENEĞİNDEN MÜZİKAL SOFİSTİKASYONA: PSİKOLOJİK TEMELLER VE ÖLÇÜM YAKLAŞIMLARI”, PAUSBED, sy 76, ss. 429–44, Eyl. 2026, doi: 10.30794/pausbed.1756768.
ISNAD
Dursun, Yusuf - Sağer, Turan. “MÜZİK YETENEĞİNDEN MÜZİKAL SOFİSTİKASYONA: PSİKOLOJİK TEMELLER VE ÖLÇÜM YAKLAŞIMLARI”. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 76 (01 Eylül 2026): 429-44. https://doi.org/10.30794/pausbed.1756768.
JAMA
1.Dursun Y, Sağer T. MÜZİK YETENEĞİNDEN MÜZİKAL SOFİSTİKASYONA: PSİKOLOJİK TEMELLER VE ÖLÇÜM YAKLAŞIMLARI. PAUSBED. 2026;:429–44.
MLA
Dursun, Yusuf, ve Turan Sağer. “MÜZİK YETENEĞİNDEN MÜZİKAL SOFİSTİKASYONA: PSİKOLOJİK TEMELLER VE ÖLÇÜM YAKLAŞIMLARI”. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 76, Eylül 2026, ss. 429-44, doi:10.30794/pausbed.1756768.
Vancouver
1.Yusuf Dursun, Turan Sağer. MÜZİK YETENEĞİNDEN MÜZİKAL SOFİSTİKASYONA: PSİKOLOJİK TEMELLER VE ÖLÇÜM YAKLAŞIMLARI. PAUSBED. 01 Eylül 2026;(76):429-44. doi:10.30794/pausbed.1756768