Research Article

TÜRKİYE’DE BÖLGESEL KALKINMA VE DIŞ TİCARETİN NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: DÜZEY-2 BÖLGELERİ ÜZERİNE BİR ANALİZ

Number: Sayı:71 (EYS'25 Özel Sayısı) December 29, 2025
TR EN

TÜRKİYE’DE BÖLGESEL KALKINMA VE DIŞ TİCARETİN NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: DÜZEY-2 BÖLGELERİ ÜZERİNE BİR ANALİZ

Abstract

Bu çalışmanın amacı, dış ticaretin bölgesel kalkınma üzerindeki etkilerini Türkiye örneğinde kısa ve uzun dönemli ilişkiler çerçevesinde incelemektir. Çalışmada, 2008–2023 dönemini kapsayan dengeli panel veri seti kullanılarak Türkiye’nin 26 Düzey-2 bölgesi analiz edilmiştir. Bölgesel kalkınma, gelir, sağlık ve eğitim göstergelerinden oluşturulan bileşik bir kalkınma endeksi ile temsil edilmiştir. İhracat, ithalat, toplam dış ticaret hacmi ve ticaret açıklığı değişkenleri için ayrı modeller kurulmuş; yatay kesit bağımlılığı ve heterojenlik dikkate alınarak FMOLS, DOLS, MG ve PMG tahmincileri kullanılmıştır. Bulgular, uzun dönemde ihracatın bölgesel kalkınma üzerinde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. İthalatın etkisi bölgeler arasında farklılaşırken, ticaret açıklığı için yöntemler arasında tutarlı ve istikrarlı bir uzun dönem ilişki tespit edilememiştir. Elde edilen sonuçlar, bölgesel kalkınma politikalarında ihracat odaklı, yerel potansiyellere dayalı ve seçici politika araçlarının önemine işaret etmektedir.

Keywords

References

  1. Abedinr, N. Z., & Maamor, S. (2015). “Cointegration & Granger causality test among trade openness and economic growth in Malaysia”. 1st International Conference on Business & Tourism, 6–12. Langkawi, Malaysia.
  2. Balassa, B. (1978). “Exports and economic growth: Further evidence”. Journal of Development Economics, 5(2), 181–189. https://doi.org/10.1016/0304-3878(78)90006-8
  3. Dumitrescu, E. I., & Hurlin, C. (2012). Testing for Granger non-causality in heterogeneous panels. Economic Modelling.
  4. Değer, M. K., & Recepoğlu, M. (2016). “Bölgesel ekonomik büyüme üzerinde dış ticaretin etkileri: Türkiye'de Düzey-2 bölgeleri üzerine panel veri analizleri (2004–2011)”. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Elektronik Dergisi, 7(16), 12–29.
  5. Djamal, D., & Laila, O. B. (2023). “Effect of trade openness on economic growth within BRICS countries: An ARDL panel approach”. The Annals of the Faculty of Economics in Subotica, 1–16.
  6. Domar, E. D. (1946). Capital expansion, rate of growth, and employment. Econometrica, 14(2), 137–147.
  7. Erdoğan, S. (2006). “Türkiye'nin ihracat yapısındaki değişme ve büyüme ilişkisi: Koentegrasyon ve nedensellik testi uygulaması”. Selçuk Üniversitesi Karaman İ.İ.B.F. Dergisi, 11(9), 30–39.
  8. Esfahani, H. S. (1991). “Exports, imports, and economic growth in semi-industrialized countries”. Journal of Development Economics, 35(1), 93–116. https://doi.org/10.1016/0304-3878(91)90068-7

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Panel Data Analysis

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 29, 2025

Submission Date

October 3, 2025

Acceptance Date

December 22, 2025

Published in Issue

Year 2025 Number: Sayı:71 (EYS'25 Özel Sayısı)

APA
Alpaslan, E. (2025). TÜRKİYE’DE BÖLGESEL KALKINMA VE DIŞ TİCARETİN NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: DÜZEY-2 BÖLGELERİ ÜZERİNE BİR ANALİZ. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Sayı:71 (EYS’25 Özel Sayısı), 227-239. https://doi.org/10.30794/pausbed.1796572
AMA
1.Alpaslan E. TÜRKİYE’DE BÖLGESEL KALKINMA VE DIŞ TİCARETİN NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: DÜZEY-2 BÖLGELERİ ÜZERİNE BİR ANALİZ. PAUSBED. 2025;(Sayı:71 (EYS’25 Özel Sayısı):227-239. doi:10.30794/pausbed.1796572
Chicago
Alpaslan, Emine. 2025. “TÜRKİYE’DE BÖLGESEL KALKINMA VE DIŞ TİCARETİN NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: DÜZEY-2 BÖLGELERİ ÜZERİNE BİR ANALİZ”. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, no. Sayı:71 (EYS’25 Özel Sayısı): 227-39. https://doi.org/10.30794/pausbed.1796572.
EndNote
Alpaslan E (December 1, 2025) TÜRKİYE’DE BÖLGESEL KALKINMA VE DIŞ TİCARETİN NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: DÜZEY-2 BÖLGELERİ ÜZERİNE BİR ANALİZ. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Sayı:71 (EYS’25 Özel Sayısı) 227–239.
IEEE
[1]E. Alpaslan, “TÜRKİYE’DE BÖLGESEL KALKINMA VE DIŞ TİCARETİN NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: DÜZEY-2 BÖLGELERİ ÜZERİNE BİR ANALİZ”, PAUSBED, no. Sayı:71 (EYS’25 Özel Sayısı), pp. 227–239, Dec. 2025, doi: 10.30794/pausbed.1796572.
ISNAD
Alpaslan, Emine. “TÜRKİYE’DE BÖLGESEL KALKINMA VE DIŞ TİCARETİN NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: DÜZEY-2 BÖLGELERİ ÜZERİNE BİR ANALİZ”. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. Sayı:71 (EYS’25 Özel Sayısı) (December 1, 2025): 227-239. https://doi.org/10.30794/pausbed.1796572.
JAMA
1.Alpaslan E. TÜRKİYE’DE BÖLGESEL KALKINMA VE DIŞ TİCARETİN NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: DÜZEY-2 BÖLGELERİ ÜZERİNE BİR ANALİZ. PAUSBED. 2025;:227–239.
MLA
Alpaslan, Emine. “TÜRKİYE’DE BÖLGESEL KALKINMA VE DIŞ TİCARETİN NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: DÜZEY-2 BÖLGELERİ ÜZERİNE BİR ANALİZ”. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, no. Sayı:71 (EYS’25 Özel Sayısı), Dec. 2025, pp. 227-39, doi:10.30794/pausbed.1796572.
Vancouver
1.Emine Alpaslan. TÜRKİYE’DE BÖLGESEL KALKINMA VE DIŞ TİCARETİN NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: DÜZEY-2 BÖLGELERİ ÜZERİNE BİR ANALİZ. PAUSBED. 2025 Dec. 1;(Sayı:71 (EYS’25 Özel Sayısı):227-39. doi:10.30794/pausbed.1796572

download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiYnkucG5nIiwicGF0aCI6IjFiNTcvMzlmNS83MGI4LzZhNDM3MmI1ZDE5NGI1Ljc5MTg3ODAxLnBuZyIsImV4cCI6MTc4MjgwODc3NCwibm9uY2UiOiJjOWFmNzVhYjE5NzM4ODU2OGMwNTgzZjEzNTIwYWE5YSJ9.gTYoiXHoDq4PTWoFtVDjYrdlOyN3FoSWIOKM8MQi4xoThe articles in this journal are licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.