Araştırma Makalesi

TÜRKİYE’DE BÖLGESEL KALKINMA VE DIŞ TİCARETİN NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: DÜZEY-2 BÖLGELERİ ÜZERİNE BİR ANALİZ

Sayı: Sayı:71 (EYS'25 Özel Sayısı) 29 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

TÜRKİYE’DE BÖLGESEL KALKINMA VE DIŞ TİCARETİN NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: DÜZEY-2 BÖLGELERİ ÜZERİNE BİR ANALİZ

Öz

Bu çalışmanın amacı, dış ticaretin bölgesel kalkınma üzerindeki etkilerini Türkiye örneğinde kısa ve uzun dönemli ilişkiler çerçevesinde incelemektir. Çalışmada, 2008–2023 dönemini kapsayan dengeli panel veri seti kullanılarak Türkiye’nin 26 Düzey-2 bölgesi analiz edilmiştir. Bölgesel kalkınma, gelir, sağlık ve eğitim göstergelerinden oluşturulan bileşik bir kalkınma endeksi ile temsil edilmiştir. İhracat, ithalat, toplam dış ticaret hacmi ve ticaret açıklığı değişkenleri için ayrı modeller kurulmuş; yatay kesit bağımlılığı ve heterojenlik dikkate alınarak FMOLS, DOLS, MG ve PMG tahmincileri kullanılmıştır. Bulgular, uzun dönemde ihracatın bölgesel kalkınma üzerinde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. İthalatın etkisi bölgeler arasında farklılaşırken, ticaret açıklığı için yöntemler arasında tutarlı ve istikrarlı bir uzun dönem ilişki tespit edilememiştir. Elde edilen sonuçlar, bölgesel kalkınma politikalarında ihracat odaklı, yerel potansiyellere dayalı ve seçici politika araçlarının önemine işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abedinr, N. Z., & Maamor, S. (2015). “Cointegration & Granger causality test among trade openness and economic growth in Malaysia”. 1st International Conference on Business & Tourism, 6–12. Langkawi, Malaysia.
  2. Balassa, B. (1978). “Exports and economic growth: Further evidence”. Journal of Development Economics, 5(2), 181–189. https://doi.org/10.1016/0304-3878(78)90006-8
  3. Dumitrescu, E. I., & Hurlin, C. (2012). Testing for Granger non-causality in heterogeneous panels. Economic Modelling.
  4. Değer, M. K., & Recepoğlu, M. (2016). “Bölgesel ekonomik büyüme üzerinde dış ticaretin etkileri: Türkiye'de Düzey-2 bölgeleri üzerine panel veri analizleri (2004–2011)”. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Elektronik Dergisi, 7(16), 12–29.
  5. Djamal, D., & Laila, O. B. (2023). “Effect of trade openness on economic growth within BRICS countries: An ARDL panel approach”. The Annals of the Faculty of Economics in Subotica, 1–16.
  6. Domar, E. D. (1946). Capital expansion, rate of growth, and employment. Econometrica, 14(2), 137–147.
  7. Erdoğan, S. (2006). “Türkiye'nin ihracat yapısındaki değişme ve büyüme ilişkisi: Koentegrasyon ve nedensellik testi uygulaması”. Selçuk Üniversitesi Karaman İ.İ.B.F. Dergisi, 11(9), 30–39.
  8. Esfahani, H. S. (1991). “Exports, imports, and economic growth in semi-industrialized countries”. Journal of Development Economics, 35(1), 93–116. https://doi.org/10.1016/0304-3878(91)90068-7

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Panel Veri Analizi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

29 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

3 Ekim 2025

Kabul Tarihi

22 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: Sayı:71 (EYS'25 Özel Sayısı)

Kaynak Göster

APA
Alpaslan, E. (2025). TÜRKİYE’DE BÖLGESEL KALKINMA VE DIŞ TİCARETİN NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: DÜZEY-2 BÖLGELERİ ÜZERİNE BİR ANALİZ. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Sayı:71 (EYS’25 Özel Sayısı), 227-239. https://doi.org/10.30794/pausbed.1796572
AMA
1.Alpaslan E. TÜRKİYE’DE BÖLGESEL KALKINMA VE DIŞ TİCARETİN NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: DÜZEY-2 BÖLGELERİ ÜZERİNE BİR ANALİZ. PAUSBED. 2025;(Sayı:71 (EYS’25 Özel Sayısı):227-239. doi:10.30794/pausbed.1796572
Chicago
Alpaslan, Emine. 2025. “TÜRKİYE’DE BÖLGESEL KALKINMA VE DIŞ TİCARETİN NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: DÜZEY-2 BÖLGELERİ ÜZERİNE BİR ANALİZ”. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy Sayı:71 (EYS’25 Özel Sayısı): 227-39. https://doi.org/10.30794/pausbed.1796572.
EndNote
Alpaslan E (01 Aralık 2025) TÜRKİYE’DE BÖLGESEL KALKINMA VE DIŞ TİCARETİN NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: DÜZEY-2 BÖLGELERİ ÜZERİNE BİR ANALİZ. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Sayı:71 (EYS’25 Özel Sayısı) 227–239.
IEEE
[1]E. Alpaslan, “TÜRKİYE’DE BÖLGESEL KALKINMA VE DIŞ TİCARETİN NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: DÜZEY-2 BÖLGELERİ ÜZERİNE BİR ANALİZ”, PAUSBED, sy Sayı:71 (EYS’25 Özel Sayısı), ss. 227–239, Ara. 2025, doi: 10.30794/pausbed.1796572.
ISNAD
Alpaslan, Emine. “TÜRKİYE’DE BÖLGESEL KALKINMA VE DIŞ TİCARETİN NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: DÜZEY-2 BÖLGELERİ ÜZERİNE BİR ANALİZ”. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. Sayı:71 (EYS’25 Özel Sayısı) (01 Aralık 2025): 227-239. https://doi.org/10.30794/pausbed.1796572.
JAMA
1.Alpaslan E. TÜRKİYE’DE BÖLGESEL KALKINMA VE DIŞ TİCARETİN NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: DÜZEY-2 BÖLGELERİ ÜZERİNE BİR ANALİZ. PAUSBED. 2025;:227–239.
MLA
Alpaslan, Emine. “TÜRKİYE’DE BÖLGESEL KALKINMA VE DIŞ TİCARETİN NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: DÜZEY-2 BÖLGELERİ ÜZERİNE BİR ANALİZ”. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy Sayı:71 (EYS’25 Özel Sayısı), Aralık 2025, ss. 227-39, doi:10.30794/pausbed.1796572.
Vancouver
1.Emine Alpaslan. TÜRKİYE’DE BÖLGESEL KALKINMA VE DIŞ TİCARETİN NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: DÜZEY-2 BÖLGELERİ ÜZERİNE BİR ANALİZ. PAUSBED. 01 Aralık 2025;(Sayı:71 (EYS’25 Özel Sayısı):227-39. doi:10.30794/pausbed.1796572


download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiYnkucG5nIiwicGF0aCI6ImEyZjUvYWI0ZS8zZjQ0LzZhNDM3MWIyYzBiZDE0LjAyNjIzMzMyLnBuZyIsImV4cCI6MTc4MjgwODUxNSwibm9uY2UiOiIyNmYzZWIxZTEyZTBjNjdjZTI1OWI0ODdjYzFmYmUxNSJ9.2VF5ZYgyC7BIkKy9Ta-JdpGfwAHc5fhFuhz086x-jcQ Bu dergide yer alan çalışmalar Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.