Research Article

JOHN LOCKE’DA TÖZ PROBLEMİ

Number: 36 July 22, 2019
Pamukkale University Journal of Social Sciences Institute Cover
Pamukkale University Journal of Social Sciences Institute
PDF Download

JOHN LOCKE’DA TÖZ PROBLEMİ

Abstract

Bu çalışmamızda, modern felsefenin öncüllerinden olan John Locke’un felsefesinde töz problemini incelemeyi amaçladık. O, 17. yüzyılın üç büyük rasyonalist filozofu Descartes, Spinoza ve Leibniz’in aksine realist ve ampirist bir filozof olarak ön plana çıkmıştır. Locke, bir metafizikçi olmamasına rağmen, töz problemini, çağının felsefi atmosferinin ve özellikle de epistemolojisinin bir sonucu olarak tartışmıştır. Bu bağlamda o, töz idesini, bilginin kaynağı, ölçütü, kapsamı, sınırları ve gerçekle olan bağıntısını belirmek için araştırmıştır. Locke’a göre, Descartes, Spinoza ve Leibniz gibi filozofların iddia ettiği gibi, zihnimizde doğuştan töz idesi yoktur. Töz fikri zihnimizde sonradan basit idelerin bileşmesiyle oluşmuştur. O, töz tartışmasında Descartes’ın ontolojisinden ayrılmasına rağmen, onun üçlü töz öğretisini benimsemiştir. Locke’da da birincil nitelikte töz ve ikincil nitelikte töz olmak üzere üç tür töz vardır. Birincil nitelikte töz Tanrı, ikincil nitelikte tözler ise ruh ve maddedir. Zihinde her üç töz idesi de doğuştan değildir. Tanrı idesine duyularımız, algılarımız, aklımız, ideler, çıkarım ve özellikle ahlak kurallarından hareketle ulaşırız. Tanrı, “yokluktan varlık ve varoluş üretilemez” ilkesinin bir sonucu olarak, ilksiz-sonsuz ve zorunlu bir varlık olarak vardır. Tinsel bir varlık olan ruh töz idesi, zihnimizde, düşünme, anlama, isteme, bilme gibi basit idelerin bileşimi sonucu oluşmuştur. Ruh töz idesinin özellikleri düşünme, hareket ettirme gücü ve özgürlüktür. Madde töz idesi ise duyusuz, algısız, düşünemeyen ve kendiliğinden hareketi olmayan bir tözdür. Maddeye düşünme ve hareket etme gücünü veren Tanrı’dır. Maddi töz idesinin özelliği ise yer kaplamadır. Maddede, düşünme, duyumsama, algılama, irade ve özgürlük yoktur. Böylelikle Locke, töz probleminin çözümüne rasyonalizmin aksine realist ve ampirik bir bakış açısı getirmiştir.

Keywords

References

  1. Aristoteles (1996) Metafizik (Çeviren: Ahmet Arslan), İstanbul: Sosyal Yayınlar.
  2. Aristoteles (1997) Fizik (Çeviren: Saffet Babür), İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  3. Babuççu, Ali Han (2018) “Töz”. A. Kadir Çüçen (Editör), Metafizik, Bursa: Sentez Yayıncılık.
  4. Bravo, Hamdi (2008) “Locke ve Berkeley’de Birincil ve İkincil Nitelikler Meselesi”, Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı: 5 (Bahar), Yıl: 2008, s. 59–76.
  5. Bréhier, Émile (2014) Histoire de la philosophie, Paris: Presses Universitaires de France.
  6. Cevizci, Ahmet (2013) 17. Yüzyıl Felsefesi, İstanbul: Say Yayınları.
  7. Çetin, İsmail (1995) John Locke’da Tanrı Anlayışı, Ankara: Vadi Yayınları.
  8. Çetin, İsmail (2009), “John Locke’un Cevher Görüşüyle İlgili Bazı Yanlış Anlamalar”, Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 18, Sayı: 1, 2009, s. 149–158. Çevikbaş, Sebahattin (1998) Töz Sorununa Eleştirel Bir Bakış, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Erzurum: Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Philosophy

Journal Section

Research Article

Authors

Publication Date

July 22, 2019

Submission Date

February 21, 2019

Acceptance Date

June 12, 2019

Published in Issue

Year 2019 Number: 36

DOI

https://doi.org/10.30794/pausbed.530325

IZ

https://izlik.org/JA57BG48BB

Cite

RIS / Bibtex
APA
Aydoğdu, H. (2019). JOHN LOCKE’DA TÖZ PROBLEMİ. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 36, 199-212. https://doi.org/10.30794/pausbed.530325
AMA
1.Aydoğdu H. JOHN LOCKE’DA TÖZ PROBLEMİ. PAUSBED. 2019;(36):199-212. doi:10.30794/pausbed.530325
Chicago
Aydoğdu, Hüseyin. 2019. “JOHN LOCKE’DA TÖZ PROBLEMİ”. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, nos. 36: 199-212. https://doi.org/10.30794/pausbed.530325.
EndNote
Aydoğdu H (July 1, 2019) JOHN LOCKE’DA TÖZ PROBLEMİ. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 36 199–212.
IEEE
[1]H. Aydoğdu, “JOHN LOCKE’DA TÖZ PROBLEMİ”, PAUSBED, no. 36, pp. 199–212, July 2019, doi: 10.30794/pausbed.530325.
ISNAD
Aydoğdu, Hüseyin. “JOHN LOCKE’DA TÖZ PROBLEMİ”. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 36 (July 1, 2019): 199-212. https://doi.org/10.30794/pausbed.530325.
JAMA
1.Aydoğdu H. JOHN LOCKE’DA TÖZ PROBLEMİ. PAUSBED. 2019;:199–212.
MLA
Aydoğdu, Hüseyin. “JOHN LOCKE’DA TÖZ PROBLEMİ”. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, no. 36, July 2019, pp. 199-12, doi:10.30794/pausbed.530325.
Vancouver
1.Hüseyin Aydoğdu. JOHN LOCKE’DA TÖZ PROBLEMİ. PAUSBED. 2019 Jul. 1;(36):199-212. doi:10.30794/pausbed.530325
by-nc-nd.eu.svg  The articles in this journal are licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.