Research Article

Önlisans Öğrencilerinin Dijital Emek Davranışlarının Değerlendirilmesi: Nitel Bir Çalışma Örneği

Volume: 6 Number: 1 September 28, 2026
TR EN

Önlisans Öğrencilerinin Dijital Emek Davranışlarının Değerlendirilmesi: Nitel Bir Çalışma Örneği

Abstract

Dijitalleşme süreci, emeğin niteliğini ve üretim ilişkilerini önemli ölçüde dönüştürerek emeğin dijital ortamlarda daha görünmez ve yaygın bir hâle gelmesine yol açmıştır. Bilgi ve iletişim teknolojilerinin gelişimiyle şekillenen dijital ekonomi, çalışma ve üretim biçimlerini dönüştürürken emeğin giderek gayri maddi bir nitelik kazanmasına neden olmuştur. Fordizmden post-Fordist üretim modeline geçişle birlikte bilgi, iletişim ve kültürel içerik üretimi önem kazanmış; kullanıcıların dijital platformlarda gerçekleştirdiği faaliyetler de üretim sürecinin bir parçası hâline gelmiştir. Bu bağlamda dijital emek, ücretli ya da ücretsiz olarak gerçekleştirilen ve dijital içeriklerin üretilmesi, kullanılması, dağıtılması ve çoğaltılmasını kapsayan yeni bir emek biçimi olarak ortaya çıkmıştır. Araştırmanın amacı, son dönemde ortaya çıkan ve geleneksel emek anlayışından farklılaşan dijital emeğin, öğrenciler tarafından dijital emek kavramına yükledikleri anlamları ve bu konudaki beklentilerini öğrenmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada katılımcılara ulaşmak amacıyla olasılıksız örnekleme yöntemlerinden biri olan kartopu örnekleme tekniği kullanılarak önlisans düzeyinde öğrenim gören 10 katılımcı ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler MAXQDA aracılığıyla betimsel analiz yöntemi kullanılarak çözümlenerek yedi ana tema belirlenmiştir. Katılımcıların emek kavramını ağırlıklı olarak zaman, çaba ve uğraş bağlamında tanımladıklarını; dijital emeği ise zihinsel emek, içerik üretimi, internet tabanlı çalışma ve ekonomik değer üretimi ekseninde kavramsallaştırdıklarını ortaya koymaktadır. Emeğin dijitalleşmesi sürecinde beden gücüne dayalı emek biçimlerinden zihinsel emeğe doğru bir dönüşüm yaşadığı, çalışma süreçlerinin mekânsal ve zamansal açıdan esnekleştiği tespit edilmiştir. Dijital emek platformlarının kullanım amaçlarına göre incelendiğinde, iletişim, bilgiye erişim, gündemi takip etme ve etkileşim kurma işlevlerinin öne çıktığı görülmektedir. Dijital emeğin istihdam üzerindeki etkisi ise yeni dijital yetkinliklere dayalı istihdam olanakları sunduğu ve sunacağı yönündeki görüşleri göstermektedir. Katılımcılar, dijital emeğin gelecekte daha yaygın hâle geleceğini ve çalışma ilişkilerini dönüştürmeye devam edeceği öngörmektedir. Araştırmanın bulguları, dijital emeğin geleneksel emek içerisindeki konumunu ve etkisini anlamaya dikkat çekerek literatüre katkı sağlayacaktır.

Keywords

Emek, dijital emek, dijitalleşme, talep

Ethical Statement

“Önlisans Öğrencilerinin Dijital Emek Davranışlarının Değerlendirilmesi: Nitel Bir Çalışma Örneği” başlıklı çalışmaya ilişkin katılımcı değerlendirme ve onam formu, etik kurul başvuru formu ve yarı yapılandırılmış görüşme formu 19.07.2023 tarihli Etik Kurul Toplantısında Kapadokya Üniversitesi Etik Komisyonu üye tam sayısının salt çoğunluğu ile onaylanmıştır.

References

  1. Akar, D. (2025). Dijital emek konusunda yapılan lisansüstü çalışmaların bibliyometrik analizi. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, (71), 247–262.
  2. Arıkan, R. (2013). Araştırma yöntem ve teknikleri. Nobel Akademik Yayıncılık.
  3. Arslan, E. (2022). Nitel Araştirmalarda Geçerlilik ve Güvenilirlik. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (51), 395-407.
  4. Bakın, A. (2025). Platform ekonomisinde emeğin örgütlenmesi: Hukuki belirsizlikler, mekânsal dağınıklık ve dijital baskı mekanizmaları. Emek Araştırma Dergisi, 16(27), 1–24.
  5. Bayılmış, O. Ü. ve Orhan, S. (2025). Decoding digital labor: A topic modeling analysis of platform work experiences. Systems, 13(9), 819. https://doi.org/10.3390/systems13090819
  6. Casilli, A. A. (2017). How venture labor sheds light on the digital platform economy. International Journal of Communication, 11(Forum “Venture Labor”), 3934–3954.
  7. Casilli, A. A. (2024). Digital labor and the inconspicuous production of artificial intelligence [Preprint]. arXiv. https://arxiv.org/abs/2410.05910
  8. Çetin, B. N. (2019). Üretüketim olgusu bağlamında örtülü emek olarak dijital üretüketici emeği. Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, (77), 349-382.
  9. Chicchi, F., Marrone, M., & Casilli, A. A. (2022). Introduction: Digital labor and crisis of the wage labor system. Sociologia del lavoro, 163(2), 51–69.
  10. Erdoğan, E. ve Kaytan, M. (2023). Dijital emek platformlarındaki çalışma koşullarını değerlendirmeye yönelik sistematik bir çerçeve: Fairwork ilkeleri. In C. Durmuşkaya (Ed.), Çalışma ekonomisi ve endüstri ilişkileri seçme yazılar-VII (pp. 26–49).
APA
Güven, G. (2026). Önlisans Öğrencilerinin Dijital Emek Davranışlarının Değerlendirilmesi: Nitel Bir Çalışma Örneği. Siyaset, Ekonomi Ve İşletme Bilimleri Dergisi, 6(1), 228-257. https://doi.org/10.5281/zenodo.22977868
AMA
1.Güven G. Önlisans Öğrencilerinin Dijital Emek Davranışlarının Değerlendirilmesi: Nitel Bir Çalışma Örneği. PEBJ. 2026;6(1):228-257. doi:10.5281/zenodo.22977868
Chicago
Güven, Gözde. 2026. “Önlisans Öğrencilerinin Dijital Emek Davranışlarının Değerlendirilmesi: Nitel Bir Çalışma Örneği”. Siyaset, Ekonomi Ve İşletme Bilimleri Dergisi 6 (1): 228-57. https://doi.org/10.5281/zenodo.22977868.
EndNote
Güven G (September 1, 2026) Önlisans Öğrencilerinin Dijital Emek Davranışlarının Değerlendirilmesi: Nitel Bir Çalışma Örneği. Siyaset, Ekonomi ve İşletme Bilimleri Dergisi 6 1 228–257.
IEEE
[1]G. Güven, “Önlisans Öğrencilerinin Dijital Emek Davranışlarının Değerlendirilmesi: Nitel Bir Çalışma Örneği”, PEBJ, vol. 6, no. 1, pp. 228–257, Sept. 2026, doi: 10.5281/zenodo.22977868.
ISNAD
Güven, Gözde. “Önlisans Öğrencilerinin Dijital Emek Davranışlarının Değerlendirilmesi: Nitel Bir Çalışma Örneği”. Siyaset, Ekonomi ve İşletme Bilimleri Dergisi 6/1 (September 1, 2026): 228-257. https://doi.org/10.5281/zenodo.22977868.
JAMA
1.Güven G. Önlisans Öğrencilerinin Dijital Emek Davranışlarının Değerlendirilmesi: Nitel Bir Çalışma Örneği. PEBJ. 2026;6:228–257.
MLA
Güven, Gözde. “Önlisans Öğrencilerinin Dijital Emek Davranışlarının Değerlendirilmesi: Nitel Bir Çalışma Örneği”. Siyaset, Ekonomi Ve İşletme Bilimleri Dergisi, vol. 6, no. 1, Sept. 2026, pp. 228-57, doi:10.5281/zenodo.22977868.
Vancouver
1.Gözde Güven. Önlisans Öğrencilerinin Dijital Emek Davranışlarının Değerlendirilmesi: Nitel Bir Çalışma Örneği. PEBJ. 2026 Sep. 1;6(1):228-57. doi:10.5281/zenodo.22977868