Research Article

İran’da Modernleşme Sürecinde Başörtünün Siyasallaşması ve Yeni Medyanın Etkisi

Volume: 6 Number: 1 September 8, 2026
EN TR

İran’da Modernleşme Sürecinde Başörtünün Siyasallaşması ve Yeni Medyanın Etkisi

Abstract

Kadınların saç ve boyunlarını örtmesini ifade eden hicap, modern dönemde Müslüman toplumlarda yoğun biçimde tartışılan bir olgu hâline gelmiştir. İran bağlamında hicap, modernitenin yükselişiyle birlikte siyasal söylemlerle derin bir etkileşim içine girmiş; Batı üstünlüğü söylemlerinden etkilenen aydınlar tarafından yürütülen modernleşme projeleri çerçevesinde yeniden tanımlanmıştır. Bu süreçte kadınların kamusal alana katılımı teşvik edilmekle birlikte, Batı tarzı giyimi benimseyen kadınlar yalnızca geleneksel kesimlerin değil, modernleşmenin farklı yorumlarını benimseyen çevrelerin de direnciyle karşılaşmıştır. Bu tarihsel bağlamda hicap, dini bir pratik olmanın ötesine geçerek, devletin toplumsal dönüşüm politikaları ile bu politikalara yönelen toplumsal tepkilerin kesişiminde şekillenen bir toplumsal göstergeye dönüşmüştür. Kadın bedeni, geleneksel normlar ile modernleşme idealleri arasındaki gerilimin görünürleştiği bir alan hâline gelmiş; bu durum, toplumsal cinsiyet düzenlemeleri ile siyasal iktidar ilişkileri arasındaki etkileşimi belirginleştirmiştir. 1970’lerde Batı karşıtı söylemlerin güç kazanmasıyla birlikte hicap yeniden merkezi bir tartışma konusu hâline gelmiş; 1979 İran Devrimi sonrasında ise siyasal İslamcı ideoloji içinde kurumsal bir kimlik göstergesi olarak yeniden yapılandırılmıştır. Bu çerçevede hicap, bireysel bir tercihin ötesinde, siyasal meşruiyetin ve ideolojik kontrol mekanizmalarının yeniden üretildiği bir araç olarak işlev görmüştür. Bu çalışma, söylem analizi yöntemi kullanarak, farklı tarihsel dönemlere ait metinler ve siyasal aktörlerin doğrudan alıntıları üzerinden hicap tartışmasının nasıl kurulduğunu, yeniden üretildiğini ve meşrulaştırıldığını incelemektedir. Ayrıca, yeni medyanın yaygınlaşmasıyla birlikte dijital aktivizmin hegemonik söylemlere karşı alternatif anlatılar üretme kapasitesi analiz edilmekte ve bu alanın yeni bir söylemsel mücadele zemini oluşturduğu ileri sürülmektedir. B54, O33, Q58, Z12, Z13

Keywords

İran, Modernleşme, Kadın, Başörtü, Yeni Medya

References

  1. Afkhami, M. (2003). Iranian Society, Government and Women's Movement. Foundation, Oral history Archive of Iran Studies. (S. H. Nuraei, Interviewer).
  2. Akyol, E. Ahmadi, A. (2019). İran’da Rıza Şah Dönemi Modernleşme Sürecinin Şia Ulemasına Etkisi. Journal of History School (JOHS) 12, (XL), 145-170.
  3. Al Ahmad, J. ( 2006). Garbzedeghi (Batılılaşma). Kum: Hurram
  4. Ahmed, L. (1992). Women and Gender In Islam: Historical Roots of a Modern Debate. London: Yale University Press.
  5. Akhtar Gaztesi. (1882). 7 (4), 3.
  6. Alizadeh, N. (2021). Ibrat, Hasrat, or Tahdid: Turkish Modernity in the Eyes of Iranian Nationalist Modernists in the Qajar-Pahlavi Interregnum. Turkıshs Tudıes, 22 (4), 558-586.
  7. Bank, I. C. (1969-1972). Iran's National Income. https://url-shortener.me/ONGM.
  8. Banuaziz, A. A. (2002). Social Classes, State and Revolution in Iran. (T. B. Tourabi, Çev.) Tahran: Niloufar.
  9. Bashiriyeh, H. (2000). An Introduction to Modern Sociology. Neghd ve Neze (Special Issue (1)), 1-83. Be Monasebet-e17 Dey [7 January Hatırası] (7 January). (1945, April). Zeban-e Zanan.
  10. Boroujerdi, M. (2003). "The Ambivalent Modernity of Iranian Intellectuals"., In Intellectual Trends in Twentieth-Century Iran: A Critical Survey. 11-23. Gainesville: University Press of Florida.
APA
Ahmadi, A. (2026). İran’da Modernleşme Sürecinde Başörtünün Siyasallaşması ve Yeni Medyanın Etkisi. Siyaset, Ekonomi Ve İşletme Bilimleri Dergisi, 6(1), 177-197. https://doi.org/10.5281/zenodo.22391448
AMA
1.Ahmadi A. İran’da Modernleşme Sürecinde Başörtünün Siyasallaşması ve Yeni Medyanın Etkisi. PEBJ. 2026;6(1):177-197. doi:10.5281/zenodo.22391448
Chicago
Ahmadi, Azam. 2026. “İran’da Modernleşme Sürecinde Başörtünün Siyasallaşması Ve Yeni Medyanın Etkisi”. Siyaset, Ekonomi Ve İşletme Bilimleri Dergisi 6 (1): 177-97. https://doi.org/10.5281/zenodo.22391448.
EndNote
Ahmadi A (September 1, 2026) İran’da Modernleşme Sürecinde Başörtünün Siyasallaşması ve Yeni Medyanın Etkisi. Siyaset, Ekonomi ve İşletme Bilimleri Dergisi 6 1 177–197.
IEEE
[1]A. Ahmadi, “İran’da Modernleşme Sürecinde Başörtünün Siyasallaşması ve Yeni Medyanın Etkisi”, PEBJ, vol. 6, no. 1, pp. 177–197, Sept. 2026, doi: 10.5281/zenodo.22391448.
ISNAD
Ahmadi, Azam. “İran’da Modernleşme Sürecinde Başörtünün Siyasallaşması Ve Yeni Medyanın Etkisi”. Siyaset, Ekonomi ve İşletme Bilimleri Dergisi 6/1 (September 1, 2026): 177-197. https://doi.org/10.5281/zenodo.22391448.
JAMA
1.Ahmadi A. İran’da Modernleşme Sürecinde Başörtünün Siyasallaşması ve Yeni Medyanın Etkisi. PEBJ. 2026;6:177–197.
MLA
Ahmadi, Azam. “İran’da Modernleşme Sürecinde Başörtünün Siyasallaşması Ve Yeni Medyanın Etkisi”. Siyaset, Ekonomi Ve İşletme Bilimleri Dergisi, vol. 6, no. 1, Sept. 2026, pp. 177-9, doi:10.5281/zenodo.22391448.
Vancouver
1.Azam Ahmadi. İran’da Modernleşme Sürecinde Başörtünün Siyasallaşması ve Yeni Medyanın Etkisi. PEBJ. 2026 Sep. 1;6(1):177-9. doi:10.5281/zenodo.22391448