Research Article

İktisadın Krizine Alternatif Bir Çözüm Önerisi: Humanomics

Volume: 9 Number: 4 December 23, 2025
TR EN

İktisadın Krizine Alternatif Bir Çözüm Önerisi: Humanomics

Abstract

Bu çalışma, iktisat disiplininin uzun süredir tartışılan krizini ele almakta ve etkili çözüm önerilerinden biri olan Humanomics yaklaşımını tartışmaktadır. Tarihsel süreçte ekonomi politikten “iktisat”a geçiş, disiplinin metodolojik, epistemolojik ve ontolojik çerçevesinde köklü bir dönüşüm yaratmış; homo economicus varsayımı merkezinde şekillenen neoklasik iktisat, bireyi fayda maksimizasyonu yapan rasyonel bir özneye indirgemiştir. Bu indirgemeci anlayış, iktisadı toplumsal, kültürel ve etik boyutlardan koparmış ve disiplinin krizini derinleştirmiştir. Çalışmada, modernist bilim anlayışının pozitivist temellerinin iktisada yansıması incelenmekte; davranışsal iktisat, deneysel yaklaşımlar ve yeni kurumsalcılığın katkılarının ise köklü bir ontolojik ve epistemolojik dönüşüm gerçekleştirme noktasında yetersiz kaldığı vurgulanmaktadır. Buna karşılık Humanomics, Adam Smith’in Ahlaki Duygular Kuramı ve Milletlerin Zenginliği eserlerinde geliştirdiği düşünsel mirası referans alarak, insanın hem ekonomik hem de sosyal-ahlaki yönlerini bütüncül biçimde kavrayan bir perspektif sunmaktadır. İnsan davranışlarının yalnızca fayda maksimizasyonu ile değil, aynı zamanda sempati, uygunluk, tarafsız gözlemci, ortaklık hissiyatı, adalet, etik, retorik, kültür ve anlam dünyalarıyla şekillendiğini savunmaktadır. Sonuç olarak, çalışmada iktisat disiplininin krizden çıkışı için insana merkeze alan, disiplinlerarası etkileşime açık ve normatif unsurları dışlamayan bir paradigma olarak Humanomicsin inşası incelenmektedir.

Keywords

References

  1. Aydınonat, E. (2014). Felsefi iktisat: İktisadın doğasına dair söyleşiler. Ankara: İletişim Yayınları.
  2. Ayer, A. J. (1936). Language, truth and logic. Gollancz.
  3. Beed, C. (1991). Philosophy of science and economics: A critique. Journal of Economic Issues, 25(2), 459–479.
  4. Beed, C. (2005). Naturalised epistemology and economics. Cambridge Journal of Economics, 29(1), 99-117.
  5. Bhaskar, R. (1998). The possibility of naturalism (3rd ed.). London: Routledge.
  6. Blaug, M. (1992). The methodology of economics: Or how economists explain (2nd ed.). Cambridge University Press.
  7. Blaug, M. (2002). Ugly currents in modern economics. Içinde U. Mäki (Ed.), Fact and Fiction in Economics: Models, Realism, and Social Construction. Cambridge University Press.
  8. Blaug, M. (2003). The Formalist Revolution of the 1950s. İçinde W. J. Samuels, J. E. Biddle, & J. B. Davis (Ed.), A Companion to the History of Economic Thought. Blackwell Publishing Ltd.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Political Economy Theory, Economic Methodology

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 23, 2025

Submission Date

September 2, 2025

Acceptance Date

November 2, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 9 Number: 4

APA
Aras, O., & Işık, E. (2025). İktisadın Krizine Alternatif Bir Çözüm Önerisi: Humanomics. Politik Ekonomik Kuram, 9(4), 1717-1739. https://doi.org/10.30586/pek.1776376
AMA
1.Aras O, Işık E. İktisadın Krizine Alternatif Bir Çözüm Önerisi: Humanomics. Politik Ekonomik Kuram. 2025;9(4):1717-1739. doi:10.30586/pek.1776376
Chicago
Aras, Ozan, and Ebru Işık. 2025. “İktisadın Krizine Alternatif Bir Çözüm Önerisi: Humanomics”. Politik Ekonomik Kuram 9 (4): 1717-39. https://doi.org/10.30586/pek.1776376.
EndNote
Aras O, Işık E (December 1, 2025) İktisadın Krizine Alternatif Bir Çözüm Önerisi: Humanomics. Politik Ekonomik Kuram 9 4 1717–1739.
IEEE
[1]O. Aras and E. Işık, “İktisadın Krizine Alternatif Bir Çözüm Önerisi: Humanomics”, Politik Ekonomik Kuram, vol. 9, no. 4, pp. 1717–1739, Dec. 2025, doi: 10.30586/pek.1776376.
ISNAD
Aras, Ozan - Işık, Ebru. “İktisadın Krizine Alternatif Bir Çözüm Önerisi: Humanomics”. Politik Ekonomik Kuram 9/4 (December 1, 2025): 1717-1739. https://doi.org/10.30586/pek.1776376.
JAMA
1.Aras O, Işık E. İktisadın Krizine Alternatif Bir Çözüm Önerisi: Humanomics. Politik Ekonomik Kuram. 2025;9:1717–1739.
MLA
Aras, Ozan, and Ebru Işık. “İktisadın Krizine Alternatif Bir Çözüm Önerisi: Humanomics”. Politik Ekonomik Kuram, vol. 9, no. 4, Dec. 2025, pp. 1717-39, doi:10.30586/pek.1776376.
Vancouver
1.Ozan Aras, Ebru Işık. İktisadın Krizine Alternatif Bir Çözüm Önerisi: Humanomics. Politik Ekonomik Kuram. 2025 Dec. 1;9(4):1717-39. doi:10.30586/pek.1776376

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.