Research Article

Türkiye Ekonomisinde Dışa Bağımlılık ve Büyüme İlişkisi: Reel Efektif Döviz Kurunun Koşullu Etkisi

Volume: 10 Number: 3 September 27, 2026
TR EN

Türkiye Ekonomisinde Dışa Bağımlılık ve Büyüme İlişkisi: Reel Efektif Döviz Kurunun Koşullu Etkisi

Abstract

Bu çalışma, Türkiye ekonomisinde dışa bağımlılık ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkiyi ticaret bağımlılığı (TRD), yabancı yatırım stoku bağımlılığı (NVST), dış borç bağımlılığı (DBT) ve reel efektif döviz kuru (lnREER) değişkenleri üzerinden incelemektedir. 1990–2023 dönemine ait yıllık veriler kullanılmış ve dış entegrasyonun gelir boyutunu daha iyi yansıtmak amacıyla ekonomik performans göstergesi olarak gayrisafi milli gelirin logaritması (lnGNI) tercih edilmiştir. Analizde yapısal değişimleri ve küçük örneklem yanlılığını dikkate almak için Fourier Bootstrap ARDL yöntemi uygulanmıştır. Bulgular, değişkenler arasında uzun dönemli bir eşbütünleşme ilişkisi bulunduğunu göstermektedir. Temel model sonuçlarına göre ticaret bağımlılığı geliri azaltıcı, yatırım bağımlılığı artırıcı, dış borç ise büyümeyi baskılayıcı etki yaratırken reel efektif döviz kuru destekleyici bir rol oynamaktadır. Ticaret bağımlılığı ile döviz kuru etkileşimi modele eklendiğinde, ticaretin büyüme üzerindeki etkisinin kur dinamiklerine bağlı olarak değiştiği görülmektedir. Sonuçlar, dışa bağımlılık kanallarının bağımsız işlemediğini ve makro fiyat koşullarının bu ilişkileri dönüştürdüğünü göstermektedir. Bulgular, Türkiye için kur uyumlu ticaret politikalarının, sürdürülebilir borç yönetiminin ve üretken yabancı yatırım stratejilerinin önemini ortaya koymaktadır.

Keywords

References

  1. Acemoglu, D., Johnson, S., & Robinson, J. A. (2005). Institutions as a fundamental cause of long-run growth. In P. Aghion & S. N. Durlauf (Eds.), Handbook of economic growth (Vol. 1, Part A, pp. 385–472). Elsevier. https://doi.org/10.1016/S1574-0684(05)01006-3
  2. Agosin, M. R., & Machado, R. (2005). Foreign Investment in Developing Countries: Does it Crowd in Domestic Investment? Oxford Development Studies, 33(2), 149–162. https://doi.org/10.1080/13600810500137749
  3. Aiken, L. S., & West, S. G. (1991). Multiple Regression: Testing and Interpreting Interactions. Sage Publications.
  4. Alam, I., & Quazi, R. (2003). Determinants of Capital Flight: An econometric case study of Bangladesh. International Review of Applied Economics, 17(1), 85–103. https://doi.org/10.1080/713673164
  5. Alfaro, L., Chanda, A., Kalemli-Ozcan, Ş., & Sayek, S. (2004). FDI and economic growth: The role of local financial markets. Journal of International Economics, 64(1), 89–112. https://doi.org/10.1016/S0022-1996(03)00081-3
  6. Anetor, F. O., Esho, E., & Verhoef, G. (2020). The impact of foreign direct investment, foreign aid and trade on poverty reduction: Evidence from Sub-Saharan African countries. Cogent Economics, Finance, 8(1). https://doi.org/10.1080/23322039.2020.1737347
  7. Ari, Y. O. (2021). Causality relationship between government stability and trade openness: The case of Turkey. İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi, 6(16), 422-431. https://doi.org/10.25204/iktisad.840909
  8. Avramovic, D., Husain, S. S., De Weille, J., Froland, J., Hayes, J. P., & Wyss, H. (1964). Economic growth and external debt. International Bank for Reconstruction and Development (World Bank). http://documents.worldbank.org/curated/en/883691468780874544

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Growth

Journal Section

Research Article

Publication Date

September 27, 2026

Submission Date

February 16, 2026

Acceptance Date

August 8, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 10 Number: 3

APA
Aslan, M. (2026). Türkiye Ekonomisinde Dışa Bağımlılık ve Büyüme İlişkisi: Reel Efektif Döviz Kurunun Koşullu Etkisi. Politik Ekonomik Kuram, 10(3), 1083-1113. https://doi.org/10.30586/pek.1890246
AMA
1.Aslan M. Türkiye Ekonomisinde Dışa Bağımlılık ve Büyüme İlişkisi: Reel Efektif Döviz Kurunun Koşullu Etkisi. Politik Ekonomik Kuram. 2026;10(3):1083-1113. doi:10.30586/pek.1890246
Chicago
Aslan, Mehmet. 2026. “Türkiye Ekonomisinde Dışa Bağımlılık Ve Büyüme İlişkisi: Reel Efektif Döviz Kurunun Koşullu Etkisi”. Politik Ekonomik Kuram 10 (3): 1083-1113. https://doi.org/10.30586/pek.1890246.
EndNote
Aslan M (September 1, 2026) Türkiye Ekonomisinde Dışa Bağımlılık ve Büyüme İlişkisi: Reel Efektif Döviz Kurunun Koşullu Etkisi. Politik Ekonomik Kuram 10 3 1083–1113.
IEEE
[1]M. Aslan, “Türkiye Ekonomisinde Dışa Bağımlılık ve Büyüme İlişkisi: Reel Efektif Döviz Kurunun Koşullu Etkisi”, Politik Ekonomik Kuram, vol. 10, no. 3, pp. 1083–1113, Sept. 2026, doi: 10.30586/pek.1890246.
ISNAD
Aslan, Mehmet. “Türkiye Ekonomisinde Dışa Bağımlılık Ve Büyüme İlişkisi: Reel Efektif Döviz Kurunun Koşullu Etkisi”. Politik Ekonomik Kuram 10/3 (September 1, 2026): 1083-1113. https://doi.org/10.30586/pek.1890246.
JAMA
1.Aslan M. Türkiye Ekonomisinde Dışa Bağımlılık ve Büyüme İlişkisi: Reel Efektif Döviz Kurunun Koşullu Etkisi. Politik Ekonomik Kuram. 2026;10:1083–1113.
MLA
Aslan, Mehmet. “Türkiye Ekonomisinde Dışa Bağımlılık Ve Büyüme İlişkisi: Reel Efektif Döviz Kurunun Koşullu Etkisi”. Politik Ekonomik Kuram, vol. 10, no. 3, Sept. 2026, pp. 1083-1, doi:10.30586/pek.1890246.
Vancouver
1.Mehmet Aslan. Türkiye Ekonomisinde Dışa Bağımlılık ve Büyüme İlişkisi: Reel Efektif Döviz Kurunun Koşullu Etkisi. Politik Ekonomik Kuram. 2026 Sep. 1;10(3):1083-11. doi:10.30586/pek.1890246

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.