Research Article

Mavi Ekonomi mi, Okyanus Gaspı mı? Kapitalist Balıkçılıkta Birikim, Ekoloji ve Emek

Volume: 10 Number: 3 September 27, 2026
EN TR

Mavi Ekonomi mi, Okyanus Gaspı mı? Kapitalist Balıkçılıkta Birikim, Ekoloji ve Emek

Abstract

Bu çalışma, son yıllarda uluslararası politika belgelerinde hegemonik bir konuma yerleşen “mavi ekonomi” ve “mavi büyüme” söylemlerini eleştirel politik ekonomi perspektifinden analiz etmektedir. Makale, bu söylemlerin denizlerdeki kapitalist birikim süreçlerini meşrulaştıran ideolojik çerçeveler olarak işlediğini ve ekolojik tahribat ile emek sömürüsünü görünmez kıldığını ileri sürmektedir. Bu doğrultuda çalışma, balıkçılık sektörünü birikim, ekoloji ve emek arasındaki ilişkiler üzerinden ele almaktadır. İlk olarak mavi ekonomi söyleminin tarihsel ve kurumsal gelişimi incelenmekte, kavramın sürdürülebilirlik ve yönetişim dili aracılığıyla depolitize edici bir işlev gördüğü tartışılmaktadır. Ardından kapitalist balıkçılık, “okyanus gaspı” ve “okyanusal birikim” çerçevesinde analiz edilerek deniz kaynaklarının metalaştırılması, erişim rejimlerinin yeniden düzenlenmesi ve yeni meta sınırlarının açılması süreçleri ele alınmaktadır. Bu bağlamda ekolojik kriz, “metanın trajedisi” ve “metabolik çatlak” kavramları üzerinden değerlendirilmektedir. Son olarak emek rejimleri yaklaşımı temelinde balıkçılık sektöründeki emek süreçleri ve sömürü biçimleri incelenmektedir. Çalışma, balıkçı teknelerinin üretim ve yaşam mekânlarının iç içe geçtiği, göç, borç ilişkileri ve güvencesizlik üzerinden sömürünün derinleştiği özgül alanlar olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak, mavi ekonomi söyleminin sürdürülebilir büyüme vaadi yapısal bir çelişki taşıdığı ve kapitalist birikim süreçlerinin ayrılmaz bir parçası olarak ele alınması gerektiği savunulmaktadır.

Keywords

References

  1. Baglioni E, Campling L, Mezzadri A, Miyamura S, Pattenden J, Selwyn B. (2022). Exploitation and Labour Regimes: Production, Circulation, Social Reproduction, Ecology. In: Baglioni E, Campling L, Coe NM, Smith A, eds. Labour Regimes and Global Production. Economic Transformations. Agenda Publishing
  2. Barbesgaard, M. (2018). Blue growth: Savior or ocean grabbing? Journal of Peasant Studies, 45(1), 130–149. https://doi.org/10.1080/03066150.2017.1377186
  3. Barbesgaard, M. (2019). Ocean and land control-grabbing: The political economy of landscape transformation in Northern Tanintharyi, Myanmar. Journal of Rural Studies, 69, 195–203. https://doi.org/10.1016/j.jrurstud.2019.01.014
  4. Barbesgaard, M. (2025). The class dynamics of ocean grabbing: Who Are the 'Fisher Peoples'? Journal of Agrarian Change. https://doi.org/10.1111/joac.70011
  5. Baum-Talmor, P., & Sahin, C.E. (2024). Navigating Uncertainty: Exploring Future Perspectives on Precarious Employment in the Shipping Industry. Sociologia Del Lavoro. 169:2.
  6. Bennett, N. J., Govan, H. & Satterfield, T. (2015). Ocean grabbing. Marine Policy, 57, 61–68. https://doi.org/10.1016/j.marpol.2015.03.026
  7. Brent, Z. W., Barbesgaard, M. & Pedersen, C. (2020). The blue fix: What's driving blue growth? Sustainability Science, 15, 31–43. https://doi.org/10.1007/s11625-019-00777-7
  8. Campling, L. (2025). Pelagic imperialism in the 21st century. Journal of Agrarian Change. https://doi.org/10.1111/joac.70005

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Political Ecology, Labor Economics and Industrial Relations

Journal Section

Research Article

Publication Date

September 27, 2026

Submission Date

April 15, 2026

Acceptance Date

August 6, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 10 Number: 3

APA
Ulukan, U. (2026). Mavi Ekonomi mi, Okyanus Gaspı mı? Kapitalist Balıkçılıkta Birikim, Ekoloji ve Emek. Politik Ekonomik Kuram, 10(3), 1036-1054. https://doi.org/10.30586/pek.1931348
AMA
1.Ulukan U. Mavi Ekonomi mi, Okyanus Gaspı mı? Kapitalist Balıkçılıkta Birikim, Ekoloji ve Emek. Politik Ekonomik Kuram. 2026;10(3):1036-1054. doi:10.30586/pek.1931348
Chicago
Ulukan, Umut. 2026. “Mavi Ekonomi Mi, Okyanus Gaspı Mı? Kapitalist Balıkçılıkta Birikim, Ekoloji Ve Emek”. Politik Ekonomik Kuram 10 (3): 1036-54. https://doi.org/10.30586/pek.1931348.
EndNote
Ulukan U (September 1, 2026) Mavi Ekonomi mi, Okyanus Gaspı mı? Kapitalist Balıkçılıkta Birikim, Ekoloji ve Emek. Politik Ekonomik Kuram 10 3 1036–1054.
IEEE
[1]U. Ulukan, “Mavi Ekonomi mi, Okyanus Gaspı mı? Kapitalist Balıkçılıkta Birikim, Ekoloji ve Emek”, Politik Ekonomik Kuram, vol. 10, no. 3, pp. 1036–1054, Sept. 2026, doi: 10.30586/pek.1931348.
ISNAD
Ulukan, Umut. “Mavi Ekonomi Mi, Okyanus Gaspı Mı? Kapitalist Balıkçılıkta Birikim, Ekoloji Ve Emek”. Politik Ekonomik Kuram 10/3 (September 1, 2026): 1036-1054. https://doi.org/10.30586/pek.1931348.
JAMA
1.Ulukan U. Mavi Ekonomi mi, Okyanus Gaspı mı? Kapitalist Balıkçılıkta Birikim, Ekoloji ve Emek. Politik Ekonomik Kuram. 2026;10:1036–1054.
MLA
Ulukan, Umut. “Mavi Ekonomi Mi, Okyanus Gaspı Mı? Kapitalist Balıkçılıkta Birikim, Ekoloji Ve Emek”. Politik Ekonomik Kuram, vol. 10, no. 3, Sept. 2026, pp. 1036-54, doi:10.30586/pek.1931348.
Vancouver
1.Umut Ulukan. Mavi Ekonomi mi, Okyanus Gaspı mı? Kapitalist Balıkçılıkta Birikim, Ekoloji ve Emek. Politik Ekonomik Kuram. 2026 Sep. 1;10(3):1036-54. doi:10.30586/pek.1931348

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.