Araştırma Makalesi

Mavi Ekonomi mi, Okyanus Gaspı mı? Kapitalist Balıkçılıkta Birikim, Ekoloji ve Emek

Cilt: 10 Sayı: 3 27 Eylül 2026
PDF İndir
EN TR

Mavi Ekonomi mi, Okyanus Gaspı mı? Kapitalist Balıkçılıkta Birikim, Ekoloji ve Emek

Öz

Bu çalışma, son yıllarda uluslararası politika belgelerinde hegemonik bir konuma yerleşen “mavi ekonomi” ve “mavi büyüme” söylemlerini eleştirel politik ekonomi perspektifinden analiz etmektedir. Makale, bu söylemlerin denizlerdeki kapitalist birikim süreçlerini meşrulaştıran ideolojik çerçeveler olarak işlediğini ve ekolojik tahribat ile emek sömürüsünü görünmez kıldığını ileri sürmektedir. Bu doğrultuda çalışma, balıkçılık sektörünü birikim, ekoloji ve emek arasındaki ilişkiler üzerinden ele almaktadır. İlk olarak mavi ekonomi söyleminin tarihsel ve kurumsal gelişimi incelenmekte, kavramın sürdürülebilirlik ve yönetişim dili aracılığıyla depolitize edici bir işlev gördüğü tartışılmaktadır. Ardından kapitalist balıkçılık, “okyanus gaspı” ve “okyanusal birikim” çerçevesinde analiz edilerek deniz kaynaklarının metalaştırılması, erişim rejimlerinin yeniden düzenlenmesi ve yeni meta sınırlarının açılması süreçleri ele alınmaktadır. Bu bağlamda ekolojik kriz, “metanın trajedisi” ve “metabolik çatlak” kavramları üzerinden değerlendirilmektedir. Son olarak emek rejimleri yaklaşımı temelinde balıkçılık sektöründeki emek süreçleri ve sömürü biçimleri incelenmektedir. Çalışma, balıkçı teknelerinin üretim ve yaşam mekânlarının iç içe geçtiği, göç, borç ilişkileri ve güvencesizlik üzerinden sömürünün derinleştiği özgül alanlar olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak, mavi ekonomi söyleminin sürdürülebilir büyüme vaadi yapısal bir çelişki taşıdığı ve kapitalist birikim süreçlerinin ayrılmaz bir parçası olarak ele alınması gerektiği savunulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Baglioni E, Campling L, Mezzadri A, Miyamura S, Pattenden J, Selwyn B. (2022). Exploitation and Labour Regimes: Production, Circulation, Social Reproduction, Ecology. In: Baglioni E, Campling L, Coe NM, Smith A, eds. Labour Regimes and Global Production. Economic Transformations. Agenda Publishing
  2. Barbesgaard, M. (2018). Blue growth: Savior or ocean grabbing? Journal of Peasant Studies, 45(1), 130–149. https://doi.org/10.1080/03066150.2017.1377186
  3. Barbesgaard, M. (2019). Ocean and land control-grabbing: The political economy of landscape transformation in Northern Tanintharyi, Myanmar. Journal of Rural Studies, 69, 195–203. https://doi.org/10.1016/j.jrurstud.2019.01.014
  4. Barbesgaard, M. (2025). The class dynamics of ocean grabbing: Who Are the 'Fisher Peoples'? Journal of Agrarian Change. https://doi.org/10.1111/joac.70011
  5. Baum-Talmor, P., & Sahin, C.E. (2024). Navigating Uncertainty: Exploring Future Perspectives on Precarious Employment in the Shipping Industry. Sociologia Del Lavoro. 169:2.
  6. Bennett, N. J., Govan, H. & Satterfield, T. (2015). Ocean grabbing. Marine Policy, 57, 61–68. https://doi.org/10.1016/j.marpol.2015.03.026
  7. Brent, Z. W., Barbesgaard, M. & Pedersen, C. (2020). The blue fix: What's driving blue growth? Sustainability Science, 15, 31–43. https://doi.org/10.1007/s11625-019-00777-7
  8. Campling, L. (2025). Pelagic imperialism in the 21st century. Journal of Agrarian Change. https://doi.org/10.1111/joac.70005

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Politik Ekoloji, Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

27 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

15 Nisan 2026

Kabul Tarihi

6 Ağustos 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 10 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Ulukan, U. (2026). Mavi Ekonomi mi, Okyanus Gaspı mı? Kapitalist Balıkçılıkta Birikim, Ekoloji ve Emek. Politik Ekonomik Kuram, 10(3), 1036-1054. https://doi.org/10.30586/pek.1931348
AMA
1.Ulukan U. Mavi Ekonomi mi, Okyanus Gaspı mı? Kapitalist Balıkçılıkta Birikim, Ekoloji ve Emek. PEK. 2026;10(3):1036-1054. doi:10.30586/pek.1931348
Chicago
Ulukan, Umut. 2026. “Mavi Ekonomi mi, Okyanus Gaspı mı? Kapitalist Balıkçılıkta Birikim, Ekoloji ve Emek”. Politik Ekonomik Kuram 10 (3): 1036-54. https://doi.org/10.30586/pek.1931348.
EndNote
Ulukan U (01 Eylül 2026) Mavi Ekonomi mi, Okyanus Gaspı mı? Kapitalist Balıkçılıkta Birikim, Ekoloji ve Emek. Politik Ekonomik Kuram 10 3 1036–1054.
IEEE
[1]U. Ulukan, “Mavi Ekonomi mi, Okyanus Gaspı mı? Kapitalist Balıkçılıkta Birikim, Ekoloji ve Emek”, PEK, c. 10, sy 3, ss. 1036–1054, Eyl. 2026, doi: 10.30586/pek.1931348.
ISNAD
Ulukan, Umut. “Mavi Ekonomi mi, Okyanus Gaspı mı? Kapitalist Balıkçılıkta Birikim, Ekoloji ve Emek”. Politik Ekonomik Kuram 10/3 (01 Eylül 2026): 1036-1054. https://doi.org/10.30586/pek.1931348.
JAMA
1.Ulukan U. Mavi Ekonomi mi, Okyanus Gaspı mı? Kapitalist Balıkçılıkta Birikim, Ekoloji ve Emek. PEK. 2026;10:1036–1054.
MLA
Ulukan, Umut. “Mavi Ekonomi mi, Okyanus Gaspı mı? Kapitalist Balıkçılıkta Birikim, Ekoloji ve Emek”. Politik Ekonomik Kuram, c. 10, sy 3, Eylül 2026, ss. 1036-54, doi:10.30586/pek.1931348.
Vancouver
1.Umut Ulukan. Mavi Ekonomi mi, Okyanus Gaspı mı? Kapitalist Balıkçılıkta Birikim, Ekoloji ve Emek. PEK. 01 Eylül 2026;10(3):1036-54. doi:10.30586/pek.1931348

Bu eser Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.