Zaman Algısı ve Psikiyatrik Bozukluklar

Volume: 5 Number: 3 September 1, 2013
  • Nil Banu Bahadırlı
  • Can Tutuğ
  • Hatice Ceviz
  • Okan Çalıyurt
EN TR

Zaman Algısı ve Psikiyatrik Bozukluklar

Öz

Zamanı algılama becerisi, günlük yaşamımızın her alanında kullandığımız, davranışlarımızın oluşmasında ve sürmesinde bize rehberlik eden, evrimsel açıdan bakılacak olursa hayatta kalmamızı sağlayan yeteneklerden birisidir. Zaman algısını anlamamızda, içsel saat modelleri yardımcı olmaktadır. Zaman algısının kişiler ve belirli durumlar arasında değişkenlik gösterdiği bilinmektedir. Bu değişkenlik dikkat ile ilgili süreçler, içsel saatin hızı ve bellek birimi ile ilgili mekanizmalarla açıklanmaktadır. Zaman algısının ön planda dopamin ve asetilkolin aktivitesi ile ilişkili olduğu öne sürülmüştür. Kokain ve amfetamin gibi dopamin agonisti olan psikoaktif maddelerin içsel saat hızını arttırarak zaman algısında değişime sebep olduğu gösterilmiş olup, diğer taraftan bazı antipsikotikler içsel saat hızını yavaşlatarak zaman algısında tersi yönde bir değişime sebep olmaktadırlar. Benzer şekilde bazı psikiyatrik bozukluklarda zaman algısı etkilenmektedir. Zaman algısındaki sapma ile psikiyatrik bozuklar arasında etiyopatolojik bir ilişki bulunabileceği öne sürülmüştür. Bu yazıda; şizofreni, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, depresyon, anksiyete bozuklukları ve kişilik bozukluklarında görülen zaman algısı değişiklikleri gözden geçirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

References

  1. Türk Dil Kurumu. Türkçe Sözlük. Ankara, Türk Dil Kurumu Yayınları, 2005.
  2. Matell MS, Meck WH. Neuropsychological mechanisms of interval timing behavior. Bioessays 2000; 22:94-103.
  3. Buhusi CV, Meck WH. What makes us tick? functional and neural mechanisms of interval timing. Nat Rev Neurosci 2005; 6:755-765.
  4. Meck WH. Neuropharmacology of timing and time perception. Brain Res Cogn Brain Res 1996; 3:227-242.
  5. Ivry RB, Spencer RM. The neural representation of time. Curr Opin Neurobiol 2004; 14:225-232.
  6. Koekkoek SK, Hulscher HC, Dortland BR, Hensbroek RA, Elgersma Y, Ruigrok TJ et al. Cerebellar LTD and learning-dependent timing of conditioned eyelid responses. Science 2003; 301:1736-1739.
  7. Coull JT, Cheng RK, Meck WH. Neuroanatomical and neurochemical substrates of timing. Neuropsychopharmacology 2011; 36:3-25.
  8. Ferrandez AM, Hugueville L, Lehericy S, Poline JB, Marsault C, Pouthas V. Basal ganglia and supplementary motor area subtend duration perception: an fMRI study. Neuroimage 2003; 19:1532-1544.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

-

Authors

Nil Banu Bahadırlı This is me

Can Tutuğ This is me

Hatice Ceviz This is me

Okan Çalıyurt This is me

Publication Date

September 1, 2013

Submission Date

November 6, 2014

Acceptance Date

-

Published in Issue

Year 2013 Volume: 5 Number: 3

JAMA
1.Bahadırlı NB, Tutuğ C, Ceviz H, Çalıyurt O. Zaman Algısı ve Psikiyatrik Bozukluklar. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar - Current Approaches in Psychiatry. 2013;5:355–377.
 
Creative Commons License
Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar - Current Approaches in Psychiatry is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.