Zaman Algısı ve Psikiyatrik Bozukluklar

Cilt: 5 Sayı: 3 1 Eylül 2013
  • Nil Banu Bahadırlı
  • Can Tutuğ
  • Hatice Ceviz
  • Okan Çalıyurt
PDF İndir
EN TR

Zaman Algısı ve Psikiyatrik Bozukluklar

Öz

Zamanı algılama becerisi, günlük yaşamımızın her alanında kullandığımız, davranışlarımızın oluşmasında ve sürmesinde bize rehberlik eden, evrimsel açıdan bakılacak olursa hayatta kalmamızı sağlayan yeteneklerden birisidir. Zaman algısını anlamamızda, içsel saat modelleri yardımcı olmaktadır. Zaman algısının kişiler ve belirli durumlar arasında değişkenlik gösterdiği bilinmektedir. Bu değişkenlik dikkat ile ilgili süreçler, içsel saatin hızı ve bellek birimi ile ilgili mekanizmalarla açıklanmaktadır. Zaman algısının ön planda dopamin ve asetilkolin aktivitesi ile ilişkili olduğu öne sürülmüştür. Kokain ve amfetamin gibi dopamin agonisti olan psikoaktif maddelerin içsel saat hızını arttırarak zaman algısında değişime sebep olduğu gösterilmiş olup, diğer taraftan bazı antipsikotikler içsel saat hızını yavaşlatarak zaman algısında tersi yönde bir değişime sebep olmaktadırlar. Benzer şekilde bazı psikiyatrik bozukluklarda zaman algısı etkilenmektedir. Zaman algısındaki sapma ile psikiyatrik bozuklar arasında etiyopatolojik bir ilişki bulunabileceği öne sürülmüştür. Bu yazıda; şizofreni, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, depresyon, anksiyete bozuklukları ve kişilik bozukluklarında görülen zaman algısı değişiklikleri gözden geçirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Türk Dil Kurumu. Türkçe Sözlük. Ankara, Türk Dil Kurumu Yayınları, 2005.
  2. Matell MS, Meck WH. Neuropsychological mechanisms of interval timing behavior. Bioessays 2000; 22:94-103.
  3. Buhusi CV, Meck WH. What makes us tick? functional and neural mechanisms of interval timing. Nat Rev Neurosci 2005; 6:755-765.
  4. Meck WH. Neuropharmacology of timing and time perception. Brain Res Cogn Brain Res 1996; 3:227-242.
  5. Ivry RB, Spencer RM. The neural representation of time. Curr Opin Neurobiol 2004; 14:225-232.
  6. Koekkoek SK, Hulscher HC, Dortland BR, Hensbroek RA, Elgersma Y, Ruigrok TJ et al. Cerebellar LTD and learning-dependent timing of conditioned eyelid responses. Science 2003; 301:1736-1739.
  7. Coull JT, Cheng RK, Meck WH. Neuroanatomical and neurochemical substrates of timing. Neuropsychopharmacology 2011; 36:3-25.
  8. Ferrandez AM, Hugueville L, Lehericy S, Poline JB, Marsault C, Pouthas V. Basal ganglia and supplementary motor area subtend duration perception: an fMRI study. Neuroimage 2003; 19:1532-1544.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

-

Yazarlar

Nil Banu Bahadırlı Bu kişi benim

Can Tutuğ Bu kişi benim

Hatice Ceviz Bu kişi benim

Okan Çalıyurt Bu kişi benim

Yayımlanma Tarihi

1 Eylül 2013

Gönderilme Tarihi

6 Kasım 2014

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2013 Cilt: 5 Sayı: 3

Kaynak Göster

JAMA
1.Bahadırlı NB, Tutuğ C, Ceviz H, Çalıyurt O. Zaman Algısı ve Psikiyatrik Bozukluklar. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar. 2013;5:355–377.

Creative Commons Lisansı
Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar Creative Commons Atıf-Gayriticari-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.