Atipik Antipsikotik İlaçların Hematolojik Yan Etkileri

Volume: 1 Number: 3 September 1, 2009
  • Serap Erdoğan
EN TR

Atipik Antipsikotik İlaçların Hematolojik Yan Etkileri

Abstract

Atipik antipsikotikler ekstrapiramidal sistem yan etkilerine, nöroleptik malign sendroma ve hiperprolaktinemiye tipik antipsikotiklere göre daha az sıklıkla yol açmaktadır. Bununla birlikte atipik antipsikotiklerle lökopeni ve nötropeni gibi hematolojik yan etkiler ortaya çıkabilmektedir. Bunlar yaşamı tehdit edici durumlara yol açabilmektedir ve ilaçlara bağlı olarak gelişen agranülositozdan kaynaklanan ölüm oranı %5-10'dur. İlaçlara bağlı lökopeni ve/veya nötropeni gelişiminin altında kemik iliği ya da myeloid öncüllere doğrudan toksik etki, granülositlerin immunolojik yıkımı ya da granülopoezin baskılanması gibi çeşitli mekanizmalar yatmaktadır. Literatürde agranülositozla en çok ilişkilendirilen antipsikotik ilaç klozapindir ve ilacın biyoaktivasyonu ile oluşan bir nitrenyum iyonunun bu yan etki gelişiminde önemli bir role sahip olduğu düşünülmektedir. Klozapinden başka olanzapin, ketiyapin ve risperidonla ilişkili lökopeni olgu bildimleri de bulunmaktadır. Ziprasidon ve aripiprazol lökopeniye nadiren yol açmakta ve literatürde amisülprid ve sülpridle ilişkili hematolojik yan etkilere dair olgu bildirimi bulunmamaktadır. Önceki antipsikotik tedavileri sırasında hematolojik değişiklikler yaşayan ve tedavi başlangıcındaki beyaz küre sayıları normal sınırların altında olan hastalar lökopeni ve nötropeni gelişimine karşı yüksek risk altındadırlar. Lökopeni ve nötropeni ortaya çıktığında kullanılmakta olan ilaç kesilebilmekte ya da doz azaltılabilmektedir. Kimi zaman lityum ve G-CSF tedavileri kan hücrelerinin sayısını normale döndürmede faydalı olabilmektedir. Klinisyenler hematolojik yan etkilere yol açtığı bilinen ilaçları birlikte kullanmaktan kaçınmalı ve antipsikotik tedavisi sırasında vücut ısısında yükselme, öksürük, boğaz ağrısı ve yorgunluk gibi enfeksiyon belirtileri düzenli olarak kontrol edilmelidir. Bu gözden geçirme yazısında klozapin, olanzapin, ketiyapin, risperidon, aripiprazol ve ziprasidonla ilişkili hematolojik yan etkilerle ilgili olgu bildirimleri özetlenecek ve bu hematolojik yan etkilere yol açan olası mekanizmalar ve tedavi yaklaşımları tartışılacaktır.

Keywords

References

  1. Flanagan RJ, Dunk L. Haematological toxicity of drugs used in psychiatry. Hum Psychopharmacol 2008; 23(Suppl 1):27-41.
  2. Kodesh A, Finkel B, Lerner AG, Kretzmer G, Sigal M. Dose-dependent olanzapine-associated leukopenia: three case reports. Int Clin Psychopharmacol 2001; 16:117-119.
  3. Croarkin P, Rayner T. Acute neutropenia in a patient treated with quetiapine. Psychosomatics 2001; 42:368.
  4. Uetrecht JP. Reactive metabolites and agranulocytosis. Eur J Haematol Suppl 1996; 60:83-88.
  5. Stübner S, Grohmann R, Engel R, Bandelow B, Ludwig WD, Wagner G et al. Blood dyscrasias induced by psychotropic drugs. Pharmacopsychiatry 2004; 37(Suppl 1):70-78.
  6. Delieu JM, Horobin RW, Duguid JK. Formation of immature neutrophil leucocytes in schizophrenic patients treated with various antipsychotic drugs: Comparisons and predictions. J Psychopharmacol 2006; 20:824-828.
  7. Delieu JM, Horobin RW, Duguid JK. Exploring the relationship of drug-induced neutrophil immaturity & haematological toxicity to drug chemistry using quantitative structure-activity models. Med Chem 2009; 5:7-14.
  8. Marder SR, Wirshing DA. Clozapine. In: Nemeroff CB, Schatzberg AF. Textbook of Psychopharmacology. 3rd ed., Arlington, American Psychiatric Publishing. 2004; pp.443-456.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

-

Authors

Serap Erdoğan This is me

Publication Date

September 1, 2009

Submission Date

November 6, 2014

Acceptance Date

-

Published in Issue

Year 2009 Volume: 1 Number: 3

APA
Erdoğan, S. (2009). Atipik Antipsikotik İlaçların Hematolojik Yan Etkileri. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 1(3), 255-279. https://izlik.org/JA43DY32UM
AMA
1.Erdoğan S. Atipik Antipsikotik İlaçların Hematolojik Yan Etkileri. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar - Current Approaches in Psychiatry. 2009;1(3):255-279. https://izlik.org/JA43DY32UM
Chicago
Erdoğan, Serap. 2009. “Atipik Antipsikotik İlaçların Hematolojik Yan Etkileri”. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar 1 (3): 255-79. https://izlik.org/JA43DY32UM.
EndNote
Erdoğan S (September 1, 2009) Atipik Antipsikotik İlaçların Hematolojik Yan Etkileri. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar 1 3 255–279.
IEEE
[1]S. Erdoğan, “Atipik Antipsikotik İlaçların Hematolojik Yan Etkileri”, Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar - Current Approaches in Psychiatry, vol. 1, no. 3, pp. 255–279, Sept. 2009, [Online]. Available: https://izlik.org/JA43DY32UM
ISNAD
Erdoğan, Serap. “Atipik Antipsikotik İlaçların Hematolojik Yan Etkileri”. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar 1/3 (September 1, 2009): 255-279. https://izlik.org/JA43DY32UM.
JAMA
1.Erdoğan S. Atipik Antipsikotik İlaçların Hematolojik Yan Etkileri. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar - Current Approaches in Psychiatry. 2009;1:255–279.
MLA
Erdoğan, Serap. “Atipik Antipsikotik İlaçların Hematolojik Yan Etkileri”. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, vol. 1, no. 3, Sept. 2009, pp. 255-79, https://izlik.org/JA43DY32UM.
Vancouver
1.Serap Erdoğan. Atipik Antipsikotik İlaçların Hematolojik Yan Etkileri. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar - Current Approaches in Psychiatry [Internet]. 2009 Sep. 1;1(3):255-79. Available from: https://izlik.org/JA43DY32UM
 
Creative Commons License
Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar - Current Approaches in Psychiatry is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.