Atipik Antipsikotik İlaçların Hematolojik Yan Etkileri

Cilt: 1 Sayı: 3 1 Eylül 2009
  • Serap Erdoğan
PDF İndir
EN TR

Atipik Antipsikotik İlaçların Hematolojik Yan Etkileri

Öz

Atipik antipsikotikler ekstrapiramidal sistem yan etkilerine, nöroleptik malign sendroma ve hiperprolaktinemiye tipik antipsikotiklere göre daha az sıklıkla yol açmaktadır. Bununla birlikte atipik antipsikotiklerle lökopeni ve nötropeni gibi hematolojik yan etkiler ortaya çıkabilmektedir. Bunlar yaşamı tehdit edici durumlara yol açabilmektedir ve ilaçlara bağlı olarak gelişen agranülositozdan kaynaklanan ölüm oranı %5-10'dur. İlaçlara bağlı lökopeni ve/veya nötropeni gelişiminin altında kemik iliği ya da myeloid öncüllere doğrudan toksik etki, granülositlerin immunolojik yıkımı ya da granülopoezin baskılanması gibi çeşitli mekanizmalar yatmaktadır. Literatürde agranülositozla en çok ilişkilendirilen antipsikotik ilaç klozapindir ve ilacın biyoaktivasyonu ile oluşan bir nitrenyum iyonunun bu yan etki gelişiminde önemli bir role sahip olduğu düşünülmektedir. Klozapinden başka olanzapin, ketiyapin ve risperidonla ilişkili lökopeni olgu bildimleri de bulunmaktadır. Ziprasidon ve aripiprazol lökopeniye nadiren yol açmakta ve literatürde amisülprid ve sülpridle ilişkili hematolojik yan etkilere dair olgu bildirimi bulunmamaktadır. Önceki antipsikotik tedavileri sırasında hematolojik değişiklikler yaşayan ve tedavi başlangıcındaki beyaz küre sayıları normal sınırların altında olan hastalar lökopeni ve nötropeni gelişimine karşı yüksek risk altındadırlar. Lökopeni ve nötropeni ortaya çıktığında kullanılmakta olan ilaç kesilebilmekte ya da doz azaltılabilmektedir. Kimi zaman lityum ve G-CSF tedavileri kan hücrelerinin sayısını normale döndürmede faydalı olabilmektedir. Klinisyenler hematolojik yan etkilere yol açtığı bilinen ilaçları birlikte kullanmaktan kaçınmalı ve antipsikotik tedavisi sırasında vücut ısısında yükselme, öksürük, boğaz ağrısı ve yorgunluk gibi enfeksiyon belirtileri düzenli olarak kontrol edilmelidir. Bu gözden geçirme yazısında klozapin, olanzapin, ketiyapin, risperidon, aripiprazol ve ziprasidonla ilişkili hematolojik yan etkilerle ilgili olgu bildirimleri özetlenecek ve bu hematolojik yan etkilere yol açan olası mekanizmalar ve tedavi yaklaşımları tartışılacaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Flanagan RJ, Dunk L. Haematological toxicity of drugs used in psychiatry. Hum Psychopharmacol 2008; 23(Suppl 1):27-41.
  2. Kodesh A, Finkel B, Lerner AG, Kretzmer G, Sigal M. Dose-dependent olanzapine-associated leukopenia: three case reports. Int Clin Psychopharmacol 2001; 16:117-119.
  3. Croarkin P, Rayner T. Acute neutropenia in a patient treated with quetiapine. Psychosomatics 2001; 42:368.
  4. Uetrecht JP. Reactive metabolites and agranulocytosis. Eur J Haematol Suppl 1996; 60:83-88.
  5. Stübner S, Grohmann R, Engel R, Bandelow B, Ludwig WD, Wagner G et al. Blood dyscrasias induced by psychotropic drugs. Pharmacopsychiatry 2004; 37(Suppl 1):70-78.
  6. Delieu JM, Horobin RW, Duguid JK. Formation of immature neutrophil leucocytes in schizophrenic patients treated with various antipsychotic drugs: Comparisons and predictions. J Psychopharmacol 2006; 20:824-828.
  7. Delieu JM, Horobin RW, Duguid JK. Exploring the relationship of drug-induced neutrophil immaturity & haematological toxicity to drug chemistry using quantitative structure-activity models. Med Chem 2009; 5:7-14.
  8. Marder SR, Wirshing DA. Clozapine. In: Nemeroff CB, Schatzberg AF. Textbook of Psychopharmacology. 3rd ed., Arlington, American Psychiatric Publishing. 2004; pp.443-456.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

-

Yazarlar

Serap Erdoğan Bu kişi benim

Yayımlanma Tarihi

1 Eylül 2009

Gönderilme Tarihi

6 Kasım 2014

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2009 Cilt: 1 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Erdoğan, S. (2009). Atipik Antipsikotik İlaçların Hematolojik Yan Etkileri. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 1(3), 255-279. https://izlik.org/JA43DY32UM
AMA
1.Erdoğan S. Atipik Antipsikotik İlaçların Hematolojik Yan Etkileri. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar. 2009;1(3):255-279. https://izlik.org/JA43DY32UM
Chicago
Erdoğan, Serap. 2009. “Atipik Antipsikotik İlaçların Hematolojik Yan Etkileri”. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar 1 (3): 255-79. https://izlik.org/JA43DY32UM.
EndNote
Erdoğan S (01 Eylül 2009) Atipik Antipsikotik İlaçların Hematolojik Yan Etkileri. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar 1 3 255–279.
IEEE
[1]S. Erdoğan, “Atipik Antipsikotik İlaçların Hematolojik Yan Etkileri”, Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, c. 1, sy 3, ss. 255–279, Eyl. 2009, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA43DY32UM
ISNAD
Erdoğan, Serap. “Atipik Antipsikotik İlaçların Hematolojik Yan Etkileri”. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar 1/3 (01 Eylül 2009): 255-279. https://izlik.org/JA43DY32UM.
JAMA
1.Erdoğan S. Atipik Antipsikotik İlaçların Hematolojik Yan Etkileri. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar. 2009;1:255–279.
MLA
Erdoğan, Serap. “Atipik Antipsikotik İlaçların Hematolojik Yan Etkileri”. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, c. 1, sy 3, Eylül 2009, ss. 255-79, https://izlik.org/JA43DY32UM.
Vancouver
1.Serap Erdoğan. Atipik Antipsikotik İlaçların Hematolojik Yan Etkileri. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar [Internet]. 01 Eylül 2009;1(3):255-79. Erişim adresi: https://izlik.org/JA43DY32UM

Creative Commons Lisansı
Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar Creative Commons Atıf-Gayriticari-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.