TR
EN
Psikodramada Spontanlık ve Yaratıcılığın Nöral Dinamikleri: Bütünleşik Bir Nöro-Psikodramatik Model
Öz
Psikodrama, etkililiği kapsamlı nitel ve nicel araştırmalarla doğrulanmış, klinik olan ve olmayan bağlamlarda geniş bir uygulama alanı bulan deneyimsel bir psikoterapi yöntemidir. Günümüz kuramcıları ve yazarları, psikodramanın iki temel kavramsal dayanağı olan eylem ve spontanlık-yaratıcılığın, yöntemin terapötik etkinliğinin özünü oluşturduğu konusunda hemfikirdir. Ancak mevcut literatürde eylem, spontanlık ve yaratıcılığın terapötik etkilerini hangi nöral mekanizmalar aracılığıyla gösterdiğine dair kapsamlı bir açıklama bulunmamaktadır. Son dönemlerde nörobilim ve psikoterapi arasındaki artan diyalog, psikodramanın altında yatan nöral mekanizmalara ışık tutma potansiyeline sahiptir. Öte yandan psikodramanın eylem odaklı doğası, onu diğer psikoterapi yaklaşımlarından ayırmakta ve psikodramayı, bir başka disiplin olan ekolojik psikolojinin perspektifinden incelemeyi gerekli kılmaktadır. Bu makale, psikodramadaki spontanlık ve yaratıcılığın altında yatan nörobilimsel ve psikolojik mekanizmaları açıklamak üzere bütünleşik bir nöro-psikodramatik model önermektedir. Bu model, algı-eylem döngüsü çerçevesinde konumlandırılan ekolojik psikolojiye ait afordans kavramının psikodramatik spontanlık-yaratıcılığa nasıl aracılık ettiğini vurgulamakta ve bilişsel/davranışsal esnekliğin nöral temellerinin spontanlık-yaratıcılığın nöral temelleriyle gösterdiği paralelliği ortaya koymaktadır. Bu bütüncül model, teorik anlayışı derinleştirmekte, gelecekteki ampirik araştırmalara yön vermekte ve psikodramatik terapötik müdahalelerin çağdaş nörobilimsel ve psikolojik paradigmalar çerçevesinde geliştirilmesini amaçlamaktadır.
Anahtar Kelimeler
Ethical Statement
This integrative review analyzes only previously published studies and does not involve any direct data collection from participants. Therefore, the author did not seek ethical approval or informed consent.
Thanks
The author would like to thank Naime Hatice Gürler for her contribution to the article for editing the reference list.
References
- Aron AR, Robbins TW, Poldrack RA (2014) Inhibition and the right inferior frontal cortex: One decade on. Trends Cogn Sci, 18:177–185.
- Beaty RE, Seli P, Schacter DL (2019) Network neuroscience of creative cognition: Mapping cognitive mechanisms and individual differences in the creative brain. Curr Opin Behav Sci, 27:22-30.
- Biancalani G, Orkibi H (2025) Development and initial validation of the state spontaneity scale. Psychol Aesthet Creat Arts, doi:10.1037/aca0000752
- Blatner A (2000) Foundations of Psychodrama: History, Theory, and Practice. 4th ed. New York, Springer.
- Borghi AM, Riggio L (2015) Stable and variable affordances are both automatic and flexible. Front Hum Neurosci, 9:351.
- Cisek P, Kalaska JF (2010). Neural mechanisms for interacting with a world full of action choices. Annu Rev Neurosci, 33:269-98.
- Cole MW (2024) Cognitive flexibility as the shifting of brain network flows by flexible neural representations. Curr Opin Behav Sci, 57:101384.
- Çataldaş SK, Atkan F, Eminoğlu A (2024) The effect of psychodrama-based intervention on therapeutic communication skills and cognitive flexibility among nursing students: A 12-month follow-up study. Nurse Educ Pract, 80:104118.
Details
Primary Language
English
Subjects
Social and Affective Neuroscience , Psychological Methodology, Design and Analysis
Journal Section
Review
Authors
Early Pub Date
November 27, 2025
Publication Date
March 31, 2026
Submission Date
May 16, 2025
Acceptance Date
August 4, 2025
Published in Issue
Year 1970 Volume: 18 Number: 1
