TR
EN
Psikodramada Spontanlık ve Yaratıcılığın Nöral Dinamikleri: Bütünleşik Bir Nöro-Psikodramatik Model
Öz
Psikodrama, etkililiği kapsamlı nitel ve nicel araştırmalarla doğrulanmış, klinik olan ve olmayan bağlamlarda geniş bir uygulama alanı bulan deneyimsel bir psikoterapi yöntemidir. Günümüz kuramcıları ve yazarları, psikodramanın iki temel kavramsal dayanağı olan eylem ve spontanlık-yaratıcılığın, yöntemin terapötik etkinliğinin özünü oluşturduğu konusunda hemfikirdir. Ancak mevcut literatürde eylem, spontanlık ve yaratıcılığın terapötik etkilerini hangi nöral mekanizmalar aracılığıyla gösterdiğine dair kapsamlı bir açıklama bulunmamaktadır. Son dönemlerde nörobilim ve psikoterapi arasındaki artan diyalog, psikodramanın altında yatan nöral mekanizmalara ışık tutma potansiyeline sahiptir. Öte yandan psikodramanın eylem odaklı doğası, onu diğer psikoterapi yaklaşımlarından ayırmakta ve psikodramayı, bir başka disiplin olan ekolojik psikolojinin perspektifinden incelemeyi gerekli kılmaktadır. Bu makale, psikodramadaki spontanlık ve yaratıcılığın altında yatan nörobilimsel ve psikolojik mekanizmaları açıklamak üzere bütünleşik bir nöro-psikodramatik model önermektedir. Bu model, algı-eylem döngüsü çerçevesinde konumlandırılan ekolojik psikolojiye ait afordans kavramının psikodramatik spontanlık-yaratıcılığa nasıl aracılık ettiğini vurgulamakta ve bilişsel/davranışsal esnekliğin nöral temellerinin spontanlık-yaratıcılığın nöral temelleriyle gösterdiği paralelliği ortaya koymaktadır. Bu bütüncül model, teorik anlayışı derinleştirmekte, gelecekteki ampirik araştırmalara yön vermekte ve psikodramatik terapötik müdahalelerin çağdaş nörobilimsel ve psikolojik paradigmalar çerçevesinde geliştirilmesini amaçlamaktadır.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Bu bütünleştirici derleme yalnızca daha önce yayımlanmış çalışmaların ikincil analizlerini içermekte olup, katılımcılardan doğrudan veri toplanmamıştır. Bu nedenle etik onay ve bilgilendirilmiş onam gerekmemiştir.
Teşekkür
Yazar, kaynakça listesinin düzenlenmesine katkılarından dolayı Naime Hatice Gürler’e teşekkür eder.
Kaynakça
- Aron AR, Robbins TW, Poldrack RA (2014) Inhibition and the right inferior frontal cortex: One decade on. Trends Cogn Sci, 18:177–185.
- Beaty RE, Seli P, Schacter DL (2019) Network neuroscience of creative cognition: Mapping cognitive mechanisms and individual differences in the creative brain. Curr Opin Behav Sci, 27:22-30.
- Biancalani G, Orkibi H (2025) Development and initial validation of the state spontaneity scale. Psychol Aesthet Creat Arts, doi:10.1037/aca0000752
- Blatner A (2000) Foundations of Psychodrama: History, Theory, and Practice. 4th ed. New York, Springer.
- Borghi AM, Riggio L (2015) Stable and variable affordances are both automatic and flexible. Front Hum Neurosci, 9:351.
- Cisek P, Kalaska JF (2010). Neural mechanisms for interacting with a world full of action choices. Annu Rev Neurosci, 33:269-98.
- Cole MW (2024) Cognitive flexibility as the shifting of brain network flows by flexible neural representations. Curr Opin Behav Sci, 57:101384.
- Çataldaş SK, Atkan F, Eminoğlu A (2024) The effect of psychodrama-based intervention on therapeutic communication skills and cognitive flexibility among nursing students: A 12-month follow-up study. Nurse Educ Pract, 80:104118.
Ayrıntılar
Birincil Dil
İngilizce
Konular
Sosyal ve Duygusal Sinirbilim , Psikolojik Metodoloji, Tasarım ve Analiz
Bölüm
Derleme
Yazarlar
Erken Görünüm Tarihi
27 Kasım 2025
Yayımlanma Tarihi
31 Mart 2026
Gönderilme Tarihi
16 Mayıs 2025
Kabul Tarihi
4 Ağustos 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 1970 Cilt: 18 Sayı: 1
