TR
EN
Bilişsel Davranışçı Terapi-Uykusuzluk Protokolü ve Etkililik Çalışmalarının Gözden Geçirilmesi
Öz
Günümüzde uyku ile ilgili problemlerde artış görülmektedir. Hem ülkemizde hem de diğer ülkelerde uykusuzluk bozukluğunun (insomni) en sık karşılaşılan uyku bozukluklarından biri olduğu belirtilmektedir. Bu araştırma kapsamında, uykusuzluk bozukluğunun bilişsel davranışçı terapi temelli tedavisi ve bu tedavi yaklaşımının etkililiğini inceleyen çalışmalar gözden geçirilmiştir. Derleme için Medline, PsycINFO, PsycARTICLES, Web of Science, JStore veri tabanları incelenerek 2005-2019 yılları arasındaki Bilişsel Davranışçı Terapi Uykusuzluk Protokolünü (BDT-U) konu edinmiş çalışmalar incelenmiştir. İlgili alan yazına göre BDT-U’nun uykusuzluk belirtilerini azaltmada, uyunan uyku süresini artırmada, müdahaleden sonra elde edilen kazanımların korunmasında olumlu sonuçları mevcuttur. Yapılan bazı çalışmalarda müdahalenin bir kısım dezavantajlarının olduğu vurgulansa da sadece uykusuzluk bozukluğunun tedavisinde değil, uykusuzluk bozukluğu ile beraber görülen depresyon, anksiyete gibi rahatsızlıkların tedavisinde de bu müdahalenin etkili bir tedavi yöntemi olduğu anlaşılmaktadır. Uluslararası alan yazında sıkça kullanılan ve etkililiğinin araştırıldığı BDT-U protokolünün, ulusal alan yazında etkililik çalışmalarının henüz yapılmadığı görülmüştür. Bu nedenle yapılan çalışmada bu konu ile ilgili uluslararası alan yazında yapılan çalışmalar gözden geçirilmiştir.
Anahtar Kelimeler
References
- American Academy of Sleep Medicine (2005) International classification of sleep disorders: diagnostic and coding manual: 2nd ed. Westchester IL: American Academy of Sleep Medicine.
- American Psychiatric Association. (2013) Diagnostic and statistical manual of mental disorders (DSM-5®) American Psychiatric Pub.
- Archer M, Brown JS, Idusohan H, Coventry S, Manoharan A, Espie CA (2009) The development and evaluation of a large-scale self-referral CBT-I intervention for men who have insomnia: an exploratory study. Behavioural and cognitive psychotherapy, 37:239-248.
- Aydın A, Selvi Y, Güzel-Özdemir P (2013) Depresyon Hastalarında Aleksitiminin Bedenselleştirme ve Uyku Kalitesi Üzerine Etkisi. Archives of Neuropsychiatry/ Nöropsikiatri Arşivi 50:65-69.
- Aydın H, Özgen F (2001) Uyku, yapısı ve işlevi. Turkiye Klinikleri [Journal of Psychiatry], 2:79-85.
- Aysan E, Karaköse S, Zaybak A, İsmailoğlu EG (2014) Üniversite Öğrencilerinde Uyku Kalitesi ve Etkileyen Faktörler. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Elektronik Dergisi, 7:193-198.
- Baglioni C, Battagliese G, Feige B, Spiegelhalder K, Nissen C, Voderholzer U, Lombardo, C, Riemann D (2011) Insomnia as a predictor of depression: a meta-analytic evaluation of longitudinal epidemiological studies. Journal of affective disorders, 135:10-19.
- Bastien CH, Morin CM, Ouellet MC, Blais FC, Bouchard S (2004) Cognitive-behavioral therapy for insomnia: comparison of individual therapy, group therapy, and telephone consultations. Journal of consulting and clinical psychology, 72:653.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Clinical Psychology
Journal Section
Review
Publication Date
June 30, 2020
Submission Date
April 23, 2019
Acceptance Date
July 31, 2019
Published in Issue
Year 2020 Volume: 12 Number: 2
