Derleme

Bilişsel Davranışçı Terapi-Uykusuzluk Protokolü ve Etkililik Çalışmalarının Gözden Geçirilmesi

Cilt: 12 Sayı: 2 30 Haziran 2020
PDF İndir
TR EN

Bilişsel Davranışçı Terapi-Uykusuzluk Protokolü ve Etkililik Çalışmalarının Gözden Geçirilmesi

Öz

Günümüzde uyku ile ilgili problemlerde artış görülmektedir. Hem ülkemizde hem de diğer ülkelerde uykusuzluk bozukluğunun (insomni) en sık karşılaşılan uyku bozukluklarından biri olduğu belirtilmektedir. Bu araştırma kapsamında, uykusuzluk bozukluğunun bilişsel davranışçı terapi temelli tedavisi ve bu tedavi yaklaşımının etkililiğini inceleyen çalışmalar gözden geçirilmiştir. Derleme için Medline, PsycINFO, PsycARTICLES, Web of Science, JStore veri tabanları incelenerek 2005-2019 yılları arasındaki Bilişsel Davranışçı Terapi Uykusuzluk Protokolünü (BDT-U) konu edinmiş çalışmalar incelenmiştir. İlgili alan yazına göre BDT-U’nun uykusuzluk belirtilerini azaltmada, uyunan uyku süresini artırmada, müdahaleden sonra elde edilen kazanımların korunmasında olumlu sonuçları mevcuttur. Yapılan bazı çalışmalarda müdahalenin bir kısım dezavantajlarının olduğu vurgulansa da sadece uykusuzluk bozukluğunun tedavisinde değil, uykusuzluk bozukluğu ile beraber görülen depresyon, anksiyete gibi rahatsızlıkların tedavisinde de bu müdahalenin etkili bir tedavi yöntemi olduğu anlaşılmaktadır. Uluslararası alan yazında sıkça kullanılan ve etkililiğinin araştırıldığı BDT-U protokolünün, ulusal alan yazında etkililik çalışmalarının henüz yapılmadığı görülmüştür. Bu nedenle yapılan çalışmada bu konu ile ilgili uluslararası alan yazında yapılan çalışmalar gözden geçirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. American Academy of Sleep Medicine (2005) International classification of sleep disorders: diagnostic and coding manual: 2nd ed. Westchester IL: American Academy of Sleep Medicine.
  2. American Psychiatric Association. (2013) Diagnostic and statistical manual of mental disorders (DSM-5®) American Psychiatric Pub.
  3. Archer M, Brown JS, Idusohan H, Coventry S, Manoharan A, Espie CA (2009) The development and evaluation of a large-scale self-referral CBT-I intervention for men who have insomnia: an exploratory study. Behavioural and cognitive psychotherapy, 37:239-248.
  4. Aydın A, Selvi Y, Güzel-Özdemir P (2013) Depresyon Hastalarında Aleksitiminin Bedenselleştirme ve Uyku Kalitesi Üzerine Etkisi. Archives of Neuropsychiatry/ Nöropsikiatri Arşivi 50:65-69.
  5. Aydın H, Özgen F (2001) Uyku, yapısı ve işlevi. Turkiye Klinikleri [Journal of Psychiatry], 2:79-85.
  6. Aysan E, Karaköse S, Zaybak A, İsmailoğlu EG (2014) Üniversite Öğrencilerinde Uyku Kalitesi ve Etkileyen Faktörler. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Elektronik Dergisi, 7:193-198.
  7. Baglioni C, Battagliese G, Feige B, Spiegelhalder K, Nissen C, Voderholzer U, Lombardo, C, Riemann D (2011) Insomnia as a predictor of depression: a meta-analytic evaluation of longitudinal epidemiological studies. Journal of affective disorders, 135:10-19.
  8. Bastien CH, Morin CM, Ouellet MC, Blais FC, Bouchard S (2004) Cognitive-behavioral therapy for insomnia: comparison of individual therapy, group therapy, and telephone consultations. Journal of consulting and clinical psychology, 72:653.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Klinik Psikoloji

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2020

Gönderilme Tarihi

23 Nisan 2019

Kabul Tarihi

31 Temmuz 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 12 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Çıvgın, U., & Dirik, G. (2020). Bilişsel Davranışçı Terapi-Uykusuzluk Protokolü ve Etkililik Çalışmalarının Gözden Geçirilmesi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 12(2), 274-286. https://doi.org/10.18863/pgy.557227
AMA
1.Çıvgın U, Dirik G. Bilişsel Davranışçı Terapi-Uykusuzluk Protokolü ve Etkililik Çalışmalarının Gözden Geçirilmesi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar. 2020;12(2):274-286. doi:10.18863/pgy.557227
Chicago
Çıvgın, Umut, ve Gülay Dirik. 2020. “Bilişsel Davranışçı Terapi-Uykusuzluk Protokolü ve Etkililik Çalışmalarının Gözden Geçirilmesi”. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar 12 (2): 274-86. https://doi.org/10.18863/pgy.557227.
EndNote
Çıvgın U, Dirik G (01 Haziran 2020) Bilişsel Davranışçı Terapi-Uykusuzluk Protokolü ve Etkililik Çalışmalarının Gözden Geçirilmesi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar 12 2 274–286.
IEEE
[1]U. Çıvgın ve G. Dirik, “Bilişsel Davranışçı Terapi-Uykusuzluk Protokolü ve Etkililik Çalışmalarının Gözden Geçirilmesi”, Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, c. 12, sy 2, ss. 274–286, Haz. 2020, doi: 10.18863/pgy.557227.
ISNAD
Çıvgın, Umut - Dirik, Gülay. “Bilişsel Davranışçı Terapi-Uykusuzluk Protokolü ve Etkililik Çalışmalarının Gözden Geçirilmesi”. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar 12/2 (01 Haziran 2020): 274-286. https://doi.org/10.18863/pgy.557227.
JAMA
1.Çıvgın U, Dirik G. Bilişsel Davranışçı Terapi-Uykusuzluk Protokolü ve Etkililik Çalışmalarının Gözden Geçirilmesi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar. 2020;12:274–286.
MLA
Çıvgın, Umut, ve Gülay Dirik. “Bilişsel Davranışçı Terapi-Uykusuzluk Protokolü ve Etkililik Çalışmalarının Gözden Geçirilmesi”. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, c. 12, sy 2, Haziran 2020, ss. 274-86, doi:10.18863/pgy.557227.
Vancouver
1.Umut Çıvgın, Gülay Dirik. Bilişsel Davranışçı Terapi-Uykusuzluk Protokolü ve Etkililik Çalışmalarının Gözden Geçirilmesi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar. 01 Haziran 2020;12(2):274-86. doi:10.18863/pgy.557227

Creative Commons Lisansı
Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar Creative Commons Atıf-Gayriticari-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.