Review

Yaşlanma ve Karar Verme Süreçleri: Duygu Düzenlemenin Rolü

Volume: 12 Number: 3 September 30, 2020
TR EN

Yaşlanma ve Karar Verme Süreçleri: Duygu Düzenlemenin Rolü

Öz

Bu çalışmada duygu düzenlemenin karar verme mekanizmaları üzerindeki etkilerinin ve bu etkilerin yaşlılık  döneminde uğradığı değişikliklerin, alan yazındaki çalışmalar ışığında incelenmesi amaçlanmıştır. Duygu düzenleme bireylerin olumsuz bir tecrübe karşısında duygularını kontrol ederek olumlu duygu durumunu muhafaza edebilme becerisi olarak tanımlanır. Duygu düzenleme becerisinin bireylerin kararları üzerinde yadsınamaz bir etkisi bulunur. Karar verme sürecinde duygu düzenleme becerisi kullanıldığında karar öncesinde algılanan risk ve kazanç-kayıp algısı değişir. Karar sonrasında ise hissedilen memnuniyet artarken, yas süreci daha çabuk atlatılır. Dolayısıyla karar verme süreci birden fazla aşamada duygu düzenlemeden etkilenir. Bu etki, mantıksal çıkarım yerine duygu ve dürtülere bağlı kararlarda daha güçlü bir biçimde görülür. Yaşamın ilerleyen yıllarında bireylerin duygu düzenleme becerileri gelişir ve bu değişim duygu düzenleme ile karar verme ilişkisini daha güçlü kılar. Yaşlılar olumlu duygulara odaklandığı için daha fazla risk alır. Ancak kararlarının sonucundan daha fazla tatmin olarak iyi oluş düzeylerini yüksek tutabilirler. Bu durum sağlıklı yaşlılarda daha belirginken sağlıksız yaşlılarda duygu düzenleme becerisinin kararlar üzerindeki etkisi daha zayıftır. Mevcut çalışmada yaşlılık sürecinde duygu düzenleme becerisinin karar öncesi ve sonrasındaki süreçler üzerindeki etkisi sistematik bir biçimde ele alınmıştır.  Bu çalışmada gelecek araştırmalar için teorik bir altyapı sunulması amaçlanmıştır. Ayrıca bu ilişkilerin bilinmesi klinik alanda müdahale programları oluşturularak yaşlıların yaşam kalitelerini arttırmada kullanılabilir. 

Anahtar Kelimeler

References

  1. Anderson RN, Smith, BL (2005) Deaths: Leading causes for 2002. National Vital Statistics Reports : From the Centers for Disease Control and Prevention, National Center for Health Statistics, National Vital Statistics System (Vol. 53).
  2. Baltes PB, Lindenberger U, Staudinger UM (2006) Life span theory in developmental psychology. In Handbook of Child Psychology: Volume 1: Theoretical Models of Human Developmant, 6th ed. (Eds W Damon, RM Lerner): 569–663.
  3. Baltes PB, Staudinger UM, Lindenberger U (1999) Lifespan psychology: Theory and application to intellectual functioning. Annual Review of Psychology, 50: 471–507.
  4. Bechara A (2004) The role of emotion in decision-making: Evidence from neurological patients with orbitofrontal damage. Brain and Cognition, 55: 30–40.
  5. Bechara A (2005) Decision making, impulse control and loss of willpower to resist drugs: A neurocognitive perspective. Nature Neuroscience, 8: 1458–1463.
  6. Bechara A, Damasio H, Damasio AR, Lee GP (1999) Different contributions of the human amygdala and ventromedial prefrontal cortex to decision-making. Journal of Neuroscience, 19: 5473–5481.
  7. Ben-Zur H, Zeidner M (2009) Threat to life and risk-taking behaviors: A review of empirical findings and explanatory models. Personality and Social Psychology Review, 13: 109–128.
  8. Brand M, Markowitsch HJ (2010) Aging and decision-making: A neurocognitive perspective. Gerontology, 56: 319–324.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Testing, Assessment and Psychometrics

Journal Section

Review

Publication Date

September 30, 2020

Submission Date

October 30, 2019

Acceptance Date

January 11, 2020

Published in Issue

Year 2020 Volume: 12 Number: 3

JAMA
1.Özdeş A. Yaşlanma ve Karar Verme Süreçleri: Duygu Düzenlemenin Rolü. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar - Current Approaches in Psychiatry. 2020;12:382–395.

Cited By

 
Creative Commons License
Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar - Current Approaches in Psychiatry is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.