Review

COVID-19 Salgınında Stres: Olumsuz, Olumlu Sonuçları ve Önleyici Müdahalenin Olası Rolü

Volume: 13 Number: 1 March 31, 2021
TR EN

COVID-19 Salgınında Stres: Olumsuz, Olumlu Sonuçları ve Önleyici Müdahalenin Olası Rolü

Öz

Bu derlemenin ilk amacı, Koronavirüs hastalığı-2019 (COVID-19) salgının, kişilerde ve toplumda yol açtığı stresi önlemede faydalı olabilecek stres modellerini ve teorilerini benzer salgınlardaki bulgularla irdelemektir. İkinci amacı ise COVID-19 sürecindeki önleyici müdahalenin önemine dikkat çekerek, örnek uygulamaları ortaya koymaktır. Bu doğrultuda, ilk olarak stres ve stres karşısında kişinin verdiği tepkilerin nasıl oluştuğuna ilişkin Genel Adaptasyon Sendromu modeli ele alınacaktır. Daha sonra, bireysel farklılıkların rolüne değinen Transaksiyonel Stres Modeli değerlendirilecektir. Stresin tetikleyebileceği psikolojik sorunların nasıl oluşabildiğine dair Diatez Stres Modeli’ne ve olumlu dönüşümü belirleyen etmenlerin neler olduğuna ilişkin Shaefer ve Moos (1998)’un modeli sunulacaktır. Ayrıca, COVID-19’a benzer salgınların stres odaklı etkilerine yer verilecek derlemede, önleyici müdahale programlarının farklı gruplardaki uygulamaları da araştırmalarla ortaya konulacaktır. Son olarak, derlemede dünyadan ve ülkemizden psikososyal destek ve psikolojik yardım örneklerine yer verilecektir. Derleme, COVID-19 sürecinde ve sonrasındaki etkileri inceleyecek araştırmacılara ve destek sağlayacak profesyonellere yol gösterici olacaktır.

Anahtar Kelimeler

References

  1. BBC (2020) How Covid-19 could redesign our world. https://www.bbc.com/future/article/20200527-coronavirus-how-covid-19-could-redesign-our-world (1 Haziran 2020’de ulaşıldı).
  2. Bish A, ve Michie S (2010) Demographic and attitudinal determinants of protective behaviours during a pandemic: a review. Br J Health Psychol, 15 :797-824.
  3. Blumenstyk G (2020) Why Coronavirus Looks Like a 'Black Swan' Moment for Higher Ed. https://www.chronicle.com/article/Why-Coronavirus-Looks-Likea/248219 (29 Mayıs 2020’de ulaşıldı).
  4. Brozina K, ve Abela JR (2006) Behavioural inhibition, anxious symptoms, and depressive symptoms: A short-term prospective examination of a diathesis-stress model. Behav Res Ther, 44 :1337-1346.
  5. Bootsman MCJ, ve Ferguson NM (2007) The effect of public health measures on the 1918 influenza pandemic in U.S. cities. PNAS, 104:7588-7593.
  6. Cheng C, Wong WM, ve Tsang KW (2006) Perception of benefits and costs during SARS outbreak: An 18-month prospective study. J Consult Clin Psychol, 74 :870.
  7. Crowcroft O (2020) Life after lockdown: Will COVID-19 change the way we travel forever? https://www.euronews.com/2020/04/18/life-after-lockdown-will-covid-19- change-the-way-we-travel-forever (14 Mayıs 2020’de ulaşıldı).
  8. Dong L, ve Bouey J (2020) Public mental health crisis during COVID-19 pandemic, China. Emerg Infect Dis, 26 :10-3201.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Behaviour-Personality Assessment in Psychology

Journal Section

Review

Publication Date

March 31, 2021

Submission Date

June 15, 2020

Acceptance Date

October 12, 2020

Published in Issue

Year 2021 Volume: 13 Number: 1

JAMA
1.Arıkan G. COVID-19 Salgınında Stres: Olumsuz, Olumlu Sonuçları ve Önleyici Müdahalenin Olası Rolü. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar - Current Approaches in Psychiatry. 2021;13:135–145.

Cited By

 
Creative Commons License
Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar - Current Approaches in Psychiatry is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.