Derleme

COVID-19 Salgınında Stres: Olumsuz, Olumlu Sonuçları ve Önleyici Müdahalenin Olası Rolü

Cilt: 13 Sayı: 1 31 Mart 2021
PDF İndir
TR EN

COVID-19 Salgınında Stres: Olumsuz, Olumlu Sonuçları ve Önleyici Müdahalenin Olası Rolü

Öz

Bu derlemenin ilk amacı, Koronavirüs hastalığı-2019 (COVID-19) salgının, kişilerde ve toplumda yol açtığı stresi önlemede faydalı olabilecek stres modellerini ve teorilerini benzer salgınlardaki bulgularla irdelemektir. İkinci amacı ise COVID-19 sürecindeki önleyici müdahalenin önemine dikkat çekerek, örnek uygulamaları ortaya koymaktır. Bu doğrultuda, ilk olarak stres ve stres karşısında kişinin verdiği tepkilerin nasıl oluştuğuna ilişkin Genel Adaptasyon Sendromu modeli ele alınacaktır. Daha sonra, bireysel farklılıkların rolüne değinen Transaksiyonel Stres Modeli değerlendirilecektir. Stresin tetikleyebileceği psikolojik sorunların nasıl oluşabildiğine dair Diatez Stres Modeli’ne ve olumlu dönüşümü belirleyen etmenlerin neler olduğuna ilişkin Shaefer ve Moos (1998)’un modeli sunulacaktır. Ayrıca, COVID-19’a benzer salgınların stres odaklı etkilerine yer verilecek derlemede, önleyici müdahale programlarının farklı gruplardaki uygulamaları da araştırmalarla ortaya konulacaktır. Son olarak, derlemede dünyadan ve ülkemizden psikososyal destek ve psikolojik yardım örneklerine yer verilecektir. Derleme, COVID-19 sürecinde ve sonrasındaki etkileri inceleyecek araştırmacılara ve destek sağlayacak profesyonellere yol gösterici olacaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. BBC (2020) How Covid-19 could redesign our world. https://www.bbc.com/future/article/20200527-coronavirus-how-covid-19-could-redesign-our-world (1 Haziran 2020’de ulaşıldı).
  2. Bish A, ve Michie S (2010) Demographic and attitudinal determinants of protective behaviours during a pandemic: a review. Br J Health Psychol, 15 :797-824.
  3. Blumenstyk G (2020) Why Coronavirus Looks Like a 'Black Swan' Moment for Higher Ed. https://www.chronicle.com/article/Why-Coronavirus-Looks-Likea/248219 (29 Mayıs 2020’de ulaşıldı).
  4. Brozina K, ve Abela JR (2006) Behavioural inhibition, anxious symptoms, and depressive symptoms: A short-term prospective examination of a diathesis-stress model. Behav Res Ther, 44 :1337-1346.
  5. Bootsman MCJ, ve Ferguson NM (2007) The effect of public health measures on the 1918 influenza pandemic in U.S. cities. PNAS, 104:7588-7593.
  6. Cheng C, Wong WM, ve Tsang KW (2006) Perception of benefits and costs during SARS outbreak: An 18-month prospective study. J Consult Clin Psychol, 74 :870.
  7. Crowcroft O (2020) Life after lockdown: Will COVID-19 change the way we travel forever? https://www.euronews.com/2020/04/18/life-after-lockdown-will-covid-19- change-the-way-we-travel-forever (14 Mayıs 2020’de ulaşıldı).
  8. Dong L, ve Bouey J (2020) Public mental health crisis during COVID-19 pandemic, China. Emerg Infect Dis, 26 :10-3201.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Psikolojide Davranış-Kişilik Değerlendirmesi

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

31 Mart 2021

Gönderilme Tarihi

15 Haziran 2020

Kabul Tarihi

12 Ekim 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 13 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Arıkan, G. (2021). COVID-19 Salgınında Stres: Olumsuz, Olumlu Sonuçları ve Önleyici Müdahalenin Olası Rolü. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 13(1), 135-145. https://doi.org/10.18863/pgy.752541
AMA
1.Arıkan G. COVID-19 Salgınında Stres: Olumsuz, Olumlu Sonuçları ve Önleyici Müdahalenin Olası Rolü. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar. 2021;13(1):135-145. doi:10.18863/pgy.752541
Chicago
Arıkan, Gızem. 2021. “COVID-19 Salgınında Stres: Olumsuz, Olumlu Sonuçları ve Önleyici Müdahalenin Olası Rolü”. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar 13 (1): 135-45. https://doi.org/10.18863/pgy.752541.
EndNote
Arıkan G (01 Mart 2021) COVID-19 Salgınında Stres: Olumsuz, Olumlu Sonuçları ve Önleyici Müdahalenin Olası Rolü. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar 13 1 135–145.
IEEE
[1]G. Arıkan, “COVID-19 Salgınında Stres: Olumsuz, Olumlu Sonuçları ve Önleyici Müdahalenin Olası Rolü”, Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, c. 13, sy 1, ss. 135–145, Mar. 2021, doi: 10.18863/pgy.752541.
ISNAD
Arıkan, Gızem. “COVID-19 Salgınında Stres: Olumsuz, Olumlu Sonuçları ve Önleyici Müdahalenin Olası Rolü”. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar 13/1 (01 Mart 2021): 135-145. https://doi.org/10.18863/pgy.752541.
JAMA
1.Arıkan G. COVID-19 Salgınında Stres: Olumsuz, Olumlu Sonuçları ve Önleyici Müdahalenin Olası Rolü. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar. 2021;13:135–145.
MLA
Arıkan, Gızem. “COVID-19 Salgınında Stres: Olumsuz, Olumlu Sonuçları ve Önleyici Müdahalenin Olası Rolü”. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, c. 13, sy 1, Mart 2021, ss. 135-4, doi:10.18863/pgy.752541.
Vancouver
1.Gızem Arıkan. COVID-19 Salgınında Stres: Olumsuz, Olumlu Sonuçları ve Önleyici Müdahalenin Olası Rolü. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar. 01 Mart 2021;13(1):135-4. doi:10.18863/pgy.752541

Cited By

Creative Commons Lisansı
Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar Creative Commons Atıf-Gayriticari-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.