Review

Sağlık Davranış Kuramları Çerçevesinden Hamilelikte Sigara Bırakma: Güncel Bir Derleme

Volume: 14 Number: 2 June 30, 2022
EN TR

Sağlık Davranış Kuramları Çerçevesinden Hamilelikte Sigara Bırakma: Güncel Bir Derleme

Abstract

Hamilelikte sigara kullanımı hem anne hem de bebeğin sağılığını etkilediğinden hamilelikte sigara bırakma önemli bir sağlık davranışı olup sağlık psikolojisinin de önemli konularından biridir. Bu makalenin amacı, hamilelikte sigara bırakma davranışını “sağlık davranış kuramları” çerçevesinde ele alan betimsel çalışmaların ve bu konuda 2000 yılından sonra yürütülmüş kuram temelli müdahale çalışmalarının gözden geçirilmesidir. Bu amaçla çeşitli veri tabanları Şubat-Mart 2021 tarihleri arasında “gebelerde/hamilerde sigara bırakma”, “sağlık davranış modelleri”, “teori temelli müdahaleler” anahtar kelimeleri ile taranmıştır. Bu kapsamda konuyla ilgili yaklaşık 70 makaleye erişilmiş ancak kuram temelli müdahaleler kapsamında sadece 9 çalışma değerlendirmeye alınmıştır. Ulaşılan çalışmaların sosyal bilişsel kuram, planlı davranış teorisi ve transteoretik model kapsamında ele alındığı ve hamilelerde sigarayı bırakma niyetinin önemli yordayıcısının kuramlar üstü bir kavram olan öz-etkinlik olduğu görülmüştür. Konuyla ilgili yürütülen kuram temelli müdahalelerin etkililiklerine dair net bulgulardan bahsetmek zor olsa da, çalışmalar değişim evrelerine uygun müdahalelerin destekleyici olabileceğine işaret etmiştir.

Keywords

References

  1. Ajzen I (2002) Perceived behavioral control, self-efficacy, locus of control, and the Theory of Planned Behavior. J. Appl. Soc. Psychol., 32: 665-683.
  2. Arshad S M, Khani-jeihooni A, Moradi Z, Kouhpayeh S A, Kashfi S M, Dehghan A (2017) Effect of theory of planned behavior-based educational intervention on breastfeeding behavior in pregnant women in Fasa city, Iran. J Educ Community Health, 4: 55-63.
  3. Aveyard P, Lawrence T, Cheng K K, Griffin C, Croghan E, Johnson C (2006) A randomized controlled trial of smoking cessation for pregnant women to test the effect of a transtheoretical model-based intervention on movement in stage and interaction with baseline stage. Br J Health Psychol, 11:263–278.
  4. Azjen I (1980) Understanding attitudes and predicting social behavior. Englewood Cliffs. New Jersey.
  5. Bandura A (1977) Self-Efficacy: Toward a Unifying Theory of Behavioral Change, Psychol Bull, 84:191-215.
  6. Bandura A (1986) Social foundations of thought and action: A Social Cognitive Theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall
  7. Bandura A (1998). Health Promotion from the Perspective of Social Cognitive Theory, Psychol and Health, 13: 623-649. Ajzen I (1991) The theory of planned behavior. Organ Behav Hum Decis Process, 50:179-211.
  8. Bandura A (2001) Social cognitive theory: An agentic perspective. Annu. Rev. Psychol., 52:1–26.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Psychology, Subtance Abuse

Journal Section

Review

Publication Date

June 30, 2022

Submission Date

March 17, 2021

Acceptance Date

September 25, 2021

Published in Issue

Year 2022 Volume: 14 Number: 2

APA
Acar, D., & Sertel Berk, H. Ö. (2022). Sağlık Davranış Kuramları Çerçevesinden Hamilelikte Sigara Bırakma: Güncel Bir Derleme. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 14(2), 152-164. https://doi.org/10.18863/pgy.898127
AMA
1.Acar D, Sertel Berk HÖ. Sağlık Davranış Kuramları Çerçevesinden Hamilelikte Sigara Bırakma: Güncel Bir Derleme. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar - Current Approaches in Psychiatry. 2022;14(2):152-164. doi:10.18863/pgy.898127
Chicago
Acar, Didem, and H. Özlem Sertel Berk. 2022. “Sağlık Davranış Kuramları Çerçevesinden Hamilelikte Sigara Bırakma: Güncel Bir Derleme”. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar 14 (2): 152-64. https://doi.org/10.18863/pgy.898127.
EndNote
Acar D, Sertel Berk HÖ (June 1, 2022) Sağlık Davranış Kuramları Çerçevesinden Hamilelikte Sigara Bırakma: Güncel Bir Derleme. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar 14 2 152–164.
IEEE
[1]D. Acar and H. Ö. Sertel Berk, “Sağlık Davranış Kuramları Çerçevesinden Hamilelikte Sigara Bırakma: Güncel Bir Derleme”, Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar - Current Approaches in Psychiatry, vol. 14, no. 2, pp. 152–164, June 2022, doi: 10.18863/pgy.898127.
ISNAD
Acar, Didem - Sertel Berk, H. Özlem. “Sağlık Davranış Kuramları Çerçevesinden Hamilelikte Sigara Bırakma: Güncel Bir Derleme”. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar 14/2 (June 1, 2022): 152-164. https://doi.org/10.18863/pgy.898127.
JAMA
1.Acar D, Sertel Berk HÖ. Sağlık Davranış Kuramları Çerçevesinden Hamilelikte Sigara Bırakma: Güncel Bir Derleme. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar - Current Approaches in Psychiatry. 2022;14:152–164.
MLA
Acar, Didem, and H. Özlem Sertel Berk. “Sağlık Davranış Kuramları Çerçevesinden Hamilelikte Sigara Bırakma: Güncel Bir Derleme”. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, vol. 14, no. 2, June 2022, pp. 152-64, doi:10.18863/pgy.898127.
Vancouver
1.Didem Acar, H. Özlem Sertel Berk. Sağlık Davranış Kuramları Çerçevesinden Hamilelikte Sigara Bırakma: Güncel Bir Derleme. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar - Current Approaches in Psychiatry. 2022 Jun. 1;14(2):152-64. doi:10.18863/pgy.898127

Cited By

 
Creative Commons License
Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar - Current Approaches in Psychiatry is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.