Derleme

Sağlık Davranış Kuramları Çerçevesinden Hamilelikte Sigara Bırakma: Güncel Bir Derleme

Cilt: 14 Sayı: 2 30 Haziran 2022
PDF İndir
EN TR

Sağlık Davranış Kuramları Çerçevesinden Hamilelikte Sigara Bırakma: Güncel Bir Derleme

Öz

Hamilelikte sigara kullanımı hem anne hem de bebeğin sağılığını etkilediğinden hamilelikte sigara bırakma önemli bir sağlık davranışı olup sağlık psikolojisinin de önemli konularından biridir. Bu makalenin amacı, hamilelikte sigara bırakma davranışını “sağlık davranış kuramları” çerçevesinde ele alan betimsel çalışmaların ve bu konuda 2000 yılından sonra yürütülmüş kuram temelli müdahale çalışmalarının gözden geçirilmesidir. Bu amaçla çeşitli veri tabanları Şubat-Mart 2021 tarihleri arasında “gebelerde/hamilerde sigara bırakma”, “sağlık davranış modelleri”, “teori temelli müdahaleler” anahtar kelimeleri ile taranmıştır. Bu kapsamda konuyla ilgili yaklaşık 70 makaleye erişilmiş ancak kuram temelli müdahaleler kapsamında sadece 9 çalışma değerlendirmeye alınmıştır. Ulaşılan çalışmaların sosyal bilişsel kuram, planlı davranış teorisi ve transteoretik model kapsamında ele alındığı ve hamilelerde sigarayı bırakma niyetinin önemli yordayıcısının kuramlar üstü bir kavram olan öz-etkinlik olduğu görülmüştür. Konuyla ilgili yürütülen kuram temelli müdahalelerin etkililiklerine dair net bulgulardan bahsetmek zor olsa da, çalışmalar değişim evrelerine uygun müdahalelerin destekleyici olabileceğine işaret etmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Ajzen I (2002) Perceived behavioral control, self-efficacy, locus of control, and the Theory of Planned Behavior. J. Appl. Soc. Psychol., 32: 665-683.
  2. Arshad S M, Khani-jeihooni A, Moradi Z, Kouhpayeh S A, Kashfi S M, Dehghan A (2017) Effect of theory of planned behavior-based educational intervention on breastfeeding behavior in pregnant women in Fasa city, Iran. J Educ Community Health, 4: 55-63.
  3. Aveyard P, Lawrence T, Cheng K K, Griffin C, Croghan E, Johnson C (2006) A randomized controlled trial of smoking cessation for pregnant women to test the effect of a transtheoretical model-based intervention on movement in stage and interaction with baseline stage. Br J Health Psychol, 11:263–278.
  4. Azjen I (1980) Understanding attitudes and predicting social behavior. Englewood Cliffs. New Jersey.
  5. Bandura A (1977) Self-Efficacy: Toward a Unifying Theory of Behavioral Change, Psychol Bull, 84:191-215.
  6. Bandura A (1986) Social foundations of thought and action: A Social Cognitive Theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall
  7. Bandura A (1998). Health Promotion from the Perspective of Social Cognitive Theory, Psychol and Health, 13: 623-649. Ajzen I (1991) The theory of planned behavior. Organ Behav Hum Decis Process, 50:179-211.
  8. Bandura A (2001) Social cognitive theory: An agentic perspective. Annu. Rev. Psychol., 52:1–26.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Psikoloji , Madde Bağımlılığı

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2022

Gönderilme Tarihi

17 Mart 2021

Kabul Tarihi

25 Eylül 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 14 Sayı: 2

Kaynak Göster

JAMA
1.Acar D, Sertel Berk HÖ. Sağlık Davranış Kuramları Çerçevesinden Hamilelikte Sigara Bırakma: Güncel Bir Derleme. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar. 2022;14:152–164.

Cited By

Creative Commons Lisansı
Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar Creative Commons Atıf-Gayriticari-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.