Review Article

Alkol, Sigara ve Tütün Tüketimini Etkileyen Temel Ekonomik Faktörler

Volume: 12 Number: 1 June 30, 2025
EN TR

Alkol, Sigara ve Tütün Tüketimini Etkileyen Temel Ekonomik Faktörler

Abstract

Alkol ve sigara kullanımı sebep oldukları sağlık sorunları ve üretkenlik kaybı sebebiyle bir yandan toplumsal refah üzerinde diğer yandan sağlık harcamaları üzerinde önemli etkilere sahiptir. Bu nedenle, bu çalışmada sigara ve alkol harcamaları üzerinde etkisi olan temel ekonomik faktörler araştırılmıştır. Bu amaç doğrultusunda 2008-2019 dönemi için İBBS-2 düzeyinde alkol ve sigara talebi tesadüfi etkili Logit model tahmin edilerek incelenmiştir. Tahmin edilen modelde gelir, fiyat, eğitim ve işsizlik değişkenleri alkol ve sigara tüketimini açıklayıcı faktörler olarak kullanılmıştır. Bunun yanında cinsiyet farklılığının etkilerini kontrol edebilmek için eğitim ve işsizlik değişkenleri alt-kategorilere ayrılarak da kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre gelir ile sigara ve alkol tüketimi arasında aynı yönlü bir ilişki vardır ve birim gelir esnekliğine sahiptir. Fiyat değişkeninin alkol ve sigara tüketimi üzerinde herhangi bir etkisi yoktur. Eğitim değişkeni de anlamlı bir etkiye sahiptir ve eğitim düzeyi arttıkça alkol-sigara tüketimi azalmaktadır. Fakat cinsiyet farklılığı dikkate alınarak oluşturulan eğitim ve işsizlik değişkenleri alkol ve sigara tüketimi üzerinde anlamlı bir etkiye sahip değildir.

Keywords

References

  1. Aksoy, A., Bilgic, A., Yen, S. T., & Urak, F. (2019). Determinants of household alcohol and tobacco expenditures in Turkey. Journal of Family and Economic Issues, 40(4), 609-622.
  2. Arpacıoğlu, S. ve Ünübol, B. (2020). Koronavirüs salgınında alkol-sigara kullanımındaki değişiklikler ve ilişkili durumların araştırılması. Kıbrıs Türk Psikiyatri ve Psikoloji Dergisi. 2(3), 128-138.
  3. Aydın, K. (2011). Türkiye'de alkollü içki kültürü ve hanehalkı alkol harcamaları. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 10(38), 335-347.
  4. Baltagi, B. H. (2005). Econometrics analysis of panel data, (3rd ed.). John Wiley and Sons, Inc.
  5. Bilgic, A., Florkowski, W. J., & Akbay, C. (2010). Demand for cigarettes in Turkey: an application of count data models. Empirical Economics, 39(3), 733-765.
  6. Bilgic, A., & Yen, S. T. (2015). Household alcohol and tobacco expenditures in Turkey: A sample‐selection system approach. Contemporary Economic Policy, 33(3), 571-585.
  7. Chaix, B., & Chauvin, P. (2003). Tobacco and alcohol consumption, sedentary lifestyle and overweightness in France: A multilevel analysis of individual and area-level determinants. European Journal of Epidemiology, 18(6), 531-538.
  8. Çağlayan Akay, E. (2018). Panel ikili nitel tercih modelleri. içinde S. Güriş (ed.), Uygulamalı Panel Veri Ekonometrisi (s. 203-229). Der Yayınları.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Regional Economy, Welfare Economics, Microeconomics (Other)

Journal Section

Review Article

Publication Date

June 30, 2025

Submission Date

May 9, 2025

Acceptance Date

June 16, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 12 Number: 1

APA
Çebi Bulut, S. N., & Tunca, H. (2025). Alkol, Sigara ve Tütün Tüketimini Etkileyen Temel Ekonomik Faktörler. Pamukkale Üniversitesi İşletme Araştırmaları Dergisi, 12(1), 216-231. https://doi.org/10.47097/piar.1696459
AMA
1.Çebi Bulut SN, Tunca H. Alkol, Sigara ve Tütün Tüketimini Etkileyen Temel Ekonomik Faktörler. Pamukkale Business Research. 2025;12(1):216-231. doi:10.47097/piar.1696459
Chicago
Çebi Bulut, Sema Nur, and Halil Tunca. 2025. “Alkol, Sigara Ve Tütün Tüketimini Etkileyen Temel Ekonomik Faktörler”. Pamukkale Üniversitesi İşletme Araştırmaları Dergisi 12 (1): 216-31. https://doi.org/10.47097/piar.1696459.
EndNote
Çebi Bulut SN, Tunca H (June 1, 2025) Alkol, Sigara ve Tütün Tüketimini Etkileyen Temel Ekonomik Faktörler. Pamukkale Üniversitesi İşletme Araştırmaları Dergisi 12 1 216–231.
IEEE
[1]S. N. Çebi Bulut and H. Tunca, “Alkol, Sigara ve Tütün Tüketimini Etkileyen Temel Ekonomik Faktörler”, Pamukkale Business Research, vol. 12, no. 1, pp. 216–231, June 2025, doi: 10.47097/piar.1696459.
ISNAD
Çebi Bulut, Sema Nur - Tunca, Halil. “Alkol, Sigara Ve Tütün Tüketimini Etkileyen Temel Ekonomik Faktörler”. Pamukkale Üniversitesi İşletme Araştırmaları Dergisi 12/1 (June 1, 2025): 216-231. https://doi.org/10.47097/piar.1696459.
JAMA
1.Çebi Bulut SN, Tunca H. Alkol, Sigara ve Tütün Tüketimini Etkileyen Temel Ekonomik Faktörler. Pamukkale Business Research. 2025;12:216–231.
MLA
Çebi Bulut, Sema Nur, and Halil Tunca. “Alkol, Sigara Ve Tütün Tüketimini Etkileyen Temel Ekonomik Faktörler”. Pamukkale Üniversitesi İşletme Araştırmaları Dergisi, vol. 12, no. 1, June 2025, pp. 216-31, doi:10.47097/piar.1696459.
Vancouver
1.Sema Nur Çebi Bulut, Halil Tunca. Alkol, Sigara ve Tütün Tüketimini Etkileyen Temel Ekonomik Faktörler. Pamukkale Business Research. 2025 Jun. 1;12(1):216-31. doi:10.47097/piar.1696459

PIAR is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.

by-nc-nd.png