Research Article

Elektrikli Otomobil Kullanım ve Satın Alma Niyetinin Birleştirilmiş Teknoloji Kabul ve Kullanım Teorisi ile İncelenmesi: Tüketici Etnosentrizminin Düzenleyici Rolü

Volume: 18 Number: 1 January 31, 2025
TR EN

Elektrikli Otomobil Kullanım ve Satın Alma Niyetinin Birleştirilmiş Teknoloji Kabul ve Kullanım Teorisi ile İncelenmesi: Tüketici Etnosentrizminin Düzenleyici Rolü

Abstract

İnovatif bir ürün olan elektrikli otomobillere talep dünyada ve Türkiye’de son üç yılda düzenli olarak artış göstermiştir. Elektrikli otomobillerin pazarda hızla yayılması ekonomik ve ekolojik açıdan birçok fayda sağlamaktadır. Ancak bunlar yeni teknolojiye sahip olduğundan, tüketicilerin nasıl uyum sağlayabileceği ve kabulleneceği yanıt aranan soruların başında gelmektedir. Türkiye’de yürütülen çalışmalar genellikle elektrikli otomobil tercihini belirleyen ürün kaynaklı sebeplere odaklanmış, tüketici uyum süreci ise yerli alan yazında yeterince irdelenmemiştir. Çalışmanın amacı, tüketicilerin elektrikli otomobillere nasıl adapte olabileceğini Birleştirilmiş Teknoloji Kabul ve Kullanım Teorisi zemininde açıklamaktır. Ayrıca, tüketici etnosentrizminin kabul sürecinde düzenleyici rolünü olup olmadığını keşfetmektir. Araştırma kapsamında kolayda örnekleme yöntemiyle İstanbul’da 18 yaş ve üzeri 414 katılımcıdan geçerli veri toplanmıştır. Çoklu regresyon, aracılık analizi ve düzenleyici analiz sonucunda, performans & çaba beklentisi, sosyal etki, kişisel yenilikçilik ve ekolojik kaygı boyutları, elektrikli otomobil kullanım niyetini doğrudan, satın alma niyetini ise dolaylı olarak etkilemiştir. Performans & çaba beklentisinin kullanım niyetine etkisinde ise tüketici etnosentrizminin düzenleyici rolü bulunmuştur. Buna göre yüksek etnosentrizm seviyesine sahip tüketiciler için performans & çaba beklentisinin etki gücü daha düşükken, düşük etnosentrizme sahip tüketicilerde söz konusu etki daha kuvvetlidir. Araştırmada ulaşılan bulgulardan hareketle teorisyenler ve uygulayıcılar açısından çıkarımlar yapılmış, gelecek çalışmalara dair öneriler sunulmuştur.

Keywords

Ethical Statement

I declare that the study was prepared in accordance with ethical rules and publication guidelines of The Journal of Marketing and Marketing Research.

Thanks

The author appreciates his father, Huseyin Akin, M.D., who passed away on August 8, 2023, for exchanging views during the early stage of the manuscript.

References

  1. Abbasi, H. A., Johl, S. K., Shaari, Z. B. H., Moughal, W., Mazhar, M., Musarat, M. A., Rafiq, W., Farooqi, A. S. & Borovkov, A. (2021). Consumer motivation by using unified theory of acceptance and use of technology towards electric vehicles. Sustainability, 13(21), 12177.
  2. Acikdilli, G., Ziemnowicz, C., & Bahhouth, V. (2018). Consumer ethnocentrism in Turkey: Ours are better than theirs. Journal of International Consumer Marketing, 30(1), 45-57.
  3. Ackaah, W., Kanton, A. T., & Osei, K. K. (2022). Factors influencing consumers’ intentions to purchase electric vehicles in Ghana. Transportation Letters, 14(9), 1031-1042.
  4. Aggarwal, A. K., Syed, A. A., & Garg, S. (2019). Factors driving Indian consumer’s purchase intention of roof top solar. International Journal of Energy Sector Management, 13(3), 539-555.
  5. Ahmad, S., Chaveeesuk, S., & Chaiyasoonthorn, W. (2024). The adoption of electric vehicle in Thailand with the moderating role of charging infrastructure: an extension of a UTAUT. International Journal of Sustainable Energy, 43(1), 2387908.
  6. Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational behavior and human decision processes, 50(2), 179-211.
  7. Ajzen, I. (2011). The theory of planned behaviour: Reactions and reflections. Psychology & health, 26(9), 1113-1127.
  8. Akın, M. S., Baloğlu, S., Okumuş, A., & Öztürk, S. (2017). Tüketici etnosentrizmi, kozmopolitlik, satın alma tarzı, ilgilenim ve algılanan riskin yerli giyim ürünü satın alma niyetine etkisi. Tüketici ve Tüketim Araştırmaları Dergisi, 9(2), 257-296.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Consumer Behaviour

Journal Section

Research Article

Publication Date

January 31, 2025

Submission Date

February 8, 2024

Acceptance Date

October 30, 2024

Published in Issue

Year 2025 Volume: 18 Number: 1

APA
Akın, M. S. (2025). Elektrikli Otomobil Kullanım ve Satın Alma Niyetinin Birleştirilmiş Teknoloji Kabul ve Kullanım Teorisi ile İncelenmesi: Tüketici Etnosentrizminin Düzenleyici Rolü. Pazarlama Ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, 18(1), 169-212. https://izlik.org/JA59AS63TM
AMA
1.Akın MS. Elektrikli Otomobil Kullanım ve Satın Alma Niyetinin Birleştirilmiş Teknoloji Kabul ve Kullanım Teorisi ile İncelenmesi: Tüketici Etnosentrizminin Düzenleyici Rolü. Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi. 2025;18(1):169-212. https://izlik.org/JA59AS63TM
Chicago
Akın, Mahmut Selami. 2025. “Elektrikli Otomobil Kullanım Ve Satın Alma Niyetinin Birleştirilmiş Teknoloji Kabul Ve Kullanım Teorisi Ile İncelenmesi: Tüketici Etnosentrizminin Düzenleyici Rolü”. Pazarlama Ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi 18 (1): 169-212. https://izlik.org/JA59AS63TM.
EndNote
Akın MS (January 1, 2025) Elektrikli Otomobil Kullanım ve Satın Alma Niyetinin Birleştirilmiş Teknoloji Kabul ve Kullanım Teorisi ile İncelenmesi: Tüketici Etnosentrizminin Düzenleyici Rolü. Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi 18 1 169–212.
IEEE
[1]M. S. Akın, “Elektrikli Otomobil Kullanım ve Satın Alma Niyetinin Birleştirilmiş Teknoloji Kabul ve Kullanım Teorisi ile İncelenmesi: Tüketici Etnosentrizminin Düzenleyici Rolü”, Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, vol. 18, no. 1, pp. 169–212, Jan. 2025, [Online]. Available: https://izlik.org/JA59AS63TM
ISNAD
Akın, Mahmut Selami. “Elektrikli Otomobil Kullanım Ve Satın Alma Niyetinin Birleştirilmiş Teknoloji Kabul Ve Kullanım Teorisi Ile İncelenmesi: Tüketici Etnosentrizminin Düzenleyici Rolü”. Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi 18/1 (January 1, 2025): 169-212. https://izlik.org/JA59AS63TM.
JAMA
1.Akın MS. Elektrikli Otomobil Kullanım ve Satın Alma Niyetinin Birleştirilmiş Teknoloji Kabul ve Kullanım Teorisi ile İncelenmesi: Tüketici Etnosentrizminin Düzenleyici Rolü. Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi. 2025;18:169–212.
MLA
Akın, Mahmut Selami. “Elektrikli Otomobil Kullanım Ve Satın Alma Niyetinin Birleştirilmiş Teknoloji Kabul Ve Kullanım Teorisi Ile İncelenmesi: Tüketici Etnosentrizminin Düzenleyici Rolü”. Pazarlama Ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, vol. 18, no. 1, Jan. 2025, pp. 169-12, https://izlik.org/JA59AS63TM.
Vancouver
1.Mahmut Selami Akın. Elektrikli Otomobil Kullanım ve Satın Alma Niyetinin Birleştirilmiş Teknoloji Kabul ve Kullanım Teorisi ile İncelenmesi: Tüketici Etnosentrizminin Düzenleyici Rolü. Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi [Internet]. 2025 Jan. 1;18(1):169-212. Available from: https://izlik.org/JA59AS63TM