TR
EN
Elektrikli Otomobil Kullanım ve Satın Alma Niyetinin Birleştirilmiş Teknoloji Kabul ve Kullanım Teorisi ile İncelenmesi: Tüketici Etnosentrizminin Düzenleyici Rolü
Öz
İnovatif bir ürün olan elektrikli otomobillere talep dünyada ve Türkiye’de son üç yılda düzenli olarak artış göstermiştir. Elektrikli otomobillerin pazarda hızla yayılması ekonomik ve ekolojik açıdan birçok fayda sağlamaktadır. Ancak bunlar yeni teknolojiye sahip olduğundan, tüketicilerin nasıl uyum sağlayabileceği ve kabulleneceği yanıt aranan soruların başında gelmektedir. Türkiye’de yürütülen çalışmalar genellikle elektrikli otomobil tercihini belirleyen ürün kaynaklı sebeplere odaklanmış, tüketici uyum süreci ise yerli alan yazında yeterince irdelenmemiştir. Çalışmanın amacı, tüketicilerin elektrikli otomobillere nasıl adapte olabileceğini Birleştirilmiş Teknoloji Kabul ve Kullanım Teorisi zemininde açıklamaktır. Ayrıca, tüketici etnosentrizminin kabul sürecinde düzenleyici rolünü olup olmadığını keşfetmektir. Araştırma kapsamında kolayda örnekleme yöntemiyle İstanbul’da 18 yaş ve üzeri 414 katılımcıdan geçerli veri toplanmıştır. Çoklu regresyon, aracılık analizi ve düzenleyici analiz sonucunda, performans & çaba beklentisi, sosyal etki, kişisel yenilikçilik ve ekolojik kaygı boyutları, elektrikli otomobil kullanım niyetini doğrudan, satın alma niyetini ise dolaylı olarak etkilemiştir. Performans & çaba beklentisinin kullanım niyetine etkisinde ise tüketici etnosentrizminin düzenleyici rolü bulunmuştur. Buna göre yüksek etnosentrizm seviyesine sahip tüketiciler için performans & çaba beklentisinin etki gücü daha düşükken, düşük etnosentrizme sahip tüketicilerde söz konusu etki daha kuvvetlidir. Araştırmada ulaşılan bulgulardan hareketle teorisyenler ve uygulayıcılar açısından çıkarımlar yapılmış, gelecek çalışmalara dair öneriler sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Bu çalışmanın, Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi etik kuralları ve yayın ilkeleri doğrultusunda hazırlandığını beyan ederim.
Teşekkür
Çalışmanın fikir aşamasında verdiği destekler ve katkıda bulunduğu için, 08.08.2023'te hayata gözlerini yuman sevgili babam Dr. Hüseyin AKIN'a şükranlarımı sunarım.
Kaynakça
- Abbasi, H. A., Johl, S. K., Shaari, Z. B. H., Moughal, W., Mazhar, M., Musarat, M. A., Rafiq, W., Farooqi, A. S. & Borovkov, A. (2021). Consumer motivation by using unified theory of acceptance and use of technology towards electric vehicles. Sustainability, 13(21), 12177.
- Acikdilli, G., Ziemnowicz, C., & Bahhouth, V. (2018). Consumer ethnocentrism in Turkey: Ours are better than theirs. Journal of International Consumer Marketing, 30(1), 45-57.
- Ackaah, W., Kanton, A. T., & Osei, K. K. (2022). Factors influencing consumers’ intentions to purchase electric vehicles in Ghana. Transportation Letters, 14(9), 1031-1042.
- Aggarwal, A. K., Syed, A. A., & Garg, S. (2019). Factors driving Indian consumer’s purchase intention of roof top solar. International Journal of Energy Sector Management, 13(3), 539-555.
- Ahmad, S., Chaveeesuk, S., & Chaiyasoonthorn, W. (2024). The adoption of electric vehicle in Thailand with the moderating role of charging infrastructure: an extension of a UTAUT. International Journal of Sustainable Energy, 43(1), 2387908.
- Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational behavior and human decision processes, 50(2), 179-211.
- Ajzen, I. (2011). The theory of planned behaviour: Reactions and reflections. Psychology & health, 26(9), 1113-1127.
- Akın, M. S., Baloğlu, S., Okumuş, A., & Öztürk, S. (2017). Tüketici etnosentrizmi, kozmopolitlik, satın alma tarzı, ilgilenim ve algılanan riskin yerli giyim ürünü satın alma niyetine etkisi. Tüketici ve Tüketim Araştırmaları Dergisi, 9(2), 257-296.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Tüketici Davranışı
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
31 Ocak 2025
Gönderilme Tarihi
8 Şubat 2024
Kabul Tarihi
30 Ekim 2024
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 18 Sayı: 1
APA
Akın, M. S. (2025). Elektrikli Otomobil Kullanım ve Satın Alma Niyetinin Birleştirilmiş Teknoloji Kabul ve Kullanım Teorisi ile İncelenmesi: Tüketici Etnosentrizminin Düzenleyici Rolü. Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, 18(1), 169-212. https://izlik.org/JA59AS63TM
AMA
1.Akın MS. Elektrikli Otomobil Kullanım ve Satın Alma Niyetinin Birleştirilmiş Teknoloji Kabul ve Kullanım Teorisi ile İncelenmesi: Tüketici Etnosentrizminin Düzenleyici Rolü. PPAD. 2025;18(1):169-212. https://izlik.org/JA59AS63TM
Chicago
Akın, Mahmut Selami. 2025. “Elektrikli Otomobil Kullanım ve Satın Alma Niyetinin Birleştirilmiş Teknoloji Kabul ve Kullanım Teorisi ile İncelenmesi: Tüketici Etnosentrizminin Düzenleyici Rolü”. Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi 18 (1): 169-212. https://izlik.org/JA59AS63TM.
EndNote
Akın MS (01 Ocak 2025) Elektrikli Otomobil Kullanım ve Satın Alma Niyetinin Birleştirilmiş Teknoloji Kabul ve Kullanım Teorisi ile İncelenmesi: Tüketici Etnosentrizminin Düzenleyici Rolü. Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi 18 1 169–212.
IEEE
[1]M. S. Akın, “Elektrikli Otomobil Kullanım ve Satın Alma Niyetinin Birleştirilmiş Teknoloji Kabul ve Kullanım Teorisi ile İncelenmesi: Tüketici Etnosentrizminin Düzenleyici Rolü”, PPAD, c. 18, sy 1, ss. 169–212, Oca. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA59AS63TM
ISNAD
Akın, Mahmut Selami. “Elektrikli Otomobil Kullanım ve Satın Alma Niyetinin Birleştirilmiş Teknoloji Kabul ve Kullanım Teorisi ile İncelenmesi: Tüketici Etnosentrizminin Düzenleyici Rolü”. Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi 18/1 (01 Ocak 2025): 169-212. https://izlik.org/JA59AS63TM.
JAMA
1.Akın MS. Elektrikli Otomobil Kullanım ve Satın Alma Niyetinin Birleştirilmiş Teknoloji Kabul ve Kullanım Teorisi ile İncelenmesi: Tüketici Etnosentrizminin Düzenleyici Rolü. PPAD. 2025;18:169–212.
MLA
Akın, Mahmut Selami. “Elektrikli Otomobil Kullanım ve Satın Alma Niyetinin Birleştirilmiş Teknoloji Kabul ve Kullanım Teorisi ile İncelenmesi: Tüketici Etnosentrizminin Düzenleyici Rolü”. Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, c. 18, sy 1, Ocak 2025, ss. 169-12, https://izlik.org/JA59AS63TM.
Vancouver
1.Mahmut Selami Akın. Elektrikli Otomobil Kullanım ve Satın Alma Niyetinin Birleştirilmiş Teknoloji Kabul ve Kullanım Teorisi ile İncelenmesi: Tüketici Etnosentrizminin Düzenleyici Rolü. PPAD [Internet]. 01 Ocak 2025;18(1):169-212. Erişim adresi: https://izlik.org/JA59AS63TM