Uluslararası Mal Satımına İlişkin Sözleşmeler Hakkında Birleşmiş Milletler Antlaşması’na Tâbi Sözleşmelerin Değiştirilmesi ve İkalesinde Şekil
Abstract
Uluslararası Mal Satımına İlişkin Sözleşmeler Hakkında Birleşmiş Milletler Antlaşması (CISG), 29. maddesiyle Antlaşma’ya tâbi sözleşmelerin değiştirilmesi ve sona erdirilmesinde şekil rejimini düzenlemektedir. Madde 29/I uyarınca, sözleşmelerin başka bir unsura gerek kalmaksızın tarafların salt anlaşması ile tadil veya ikale edilebileceği kabul edilerek şekil serbestisi ilkesi benimsenmiştir. Bazı hukuk düzenleri için apaçık nitelikteki bu ilke, bazı hukuk düzenlerinde geçerli değildir. Böylece, zikredilen maddede yer alan kural, farklı hukuk sistemlerinde aranan ek geçerlilik koşullarının uygulanmasını önüne geçer ve Antlaşma’nın birörnek hukuk yaratma amacına hizmet eder. Taraflar, irade özerkliği çerçevesinde bu serbestiyi bertaraf ederek, sözleşmenin ancak yazılı olarak değiştirilebile> ceğini kararlaştırabilirler. Burada tarafların temel kaygısı, sözleşme içeriğine ilişkin ortaua çıkabilecek muhtemel çekişmelerin önüne geçmektir. Bu itibarla, CISG 29/II birinci tümceye göre, yazılı bir sözleşmeye konulan bu yöndeki bir “yazılı değişiklik şartı” (no oral modification clause), sözleşmenin başka bir şekilde değiştirilmesini önler ve hukukî belirlilik sağlar. Bununla birlikte, aynı hükmün ikinci tümcesi, dürüstlük kuralının bir yansıması olarak bu katı kurala önemli bir istisna getirir. Buna göre, bir taraf kendi davranışı ile diğer tarafta sözleşmenin şekle aykırı olsa da değiştirildiğine dair haklı bir güven oluşturmuşsa, sonradan yazılı şekil şartının ihlal edildiğini ileri süremez. Bu düzenleme, çelişkili davranış yasağı (venire contra factum proprium) ilkesini somutlaştırır. Bu yönüyle pek çok hukuk düzeninin temelinde yer alan bir kuralın yansıması söz konusudur.
Keywords
References
- Baumann M, ‘Art. 2 ZGB’ iç Peter GaUch ve Jörg Schmid (edr) Zürcher Kommentar - Kommentar zum Schweizerischen Zivilgesetzbuch, Einleitung, Das Personenrecht - Einleitung, Art. 1-7 ZGB (3. Bası, SchUlthess 1998). google scholar
- Baysal B, Sözleşmenin Uyarlanması (4. Bası, On İki Levha 2020). google scholar
- Benicke C, ‘Art. 29 CISG’ iç Münchener Kommentar zum Handelsgesetzbuch: HGB, Band 5: Viertes Buch. Handelsgeschafte (6. Bası, 2025). google scholar
- Bergsten EE, ‘Amending the Contract: Article 29 CISG’ iç Camilla B Andersen & Ulrich G Schroeter (edr) Sharing International Commercial Law across National Boundaries: Festschrift for Albert H. Kritzer on the Occasion of his Eightieth Birthday (Simmonds & Hill PUblishing 2008). google scholar
- BjörklUnd A, ‘Article 29’ iç Stefan Kröll, LoUkas Mistelis ve Pilar Perales Viscasillas (edr) Convention on Contracts for the International Sales of Goods (CISG), (2. Bası, Beck Hart Nomos 2018). google scholar
- Bork R, Allgemeiner Teil des Bürgerlichen Gesetzbuchs (4. Bası, Mohr Siebeck 2016). google scholar
- Brunner C ve Brand DO, ‘Art 29 [Vertragsanderung und Vertragsaufhebung]’ iç Christoph Brunner (ed) Stampflis HandKommentar -Kommentar zum ÜbereinKommen der Vereinten Nationen über Vertrage über den internationalen Warenbauf von 1980 - Unter Berücksichtigung der Schnittstellen zum internen Schweizer Recht (2. Bası, Stampfli 2014). google scholar
- Bucher E, Schweizerisches Obligationenrecht Allgemeiner Teil ohne Deliktsrecht (2. Bası, Schulthess 1988). google scholar
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
International and Comparative Law (Other)
Journal Section
Research Article
Authors
Publication Date
February 5, 2026
Submission Date
September 6, 2025
Acceptance Date
October 22, 2025
Published in Issue
Year 2025 Volume: 45 Number: 2