Research Article

AIR Öz Belirleme Ölçeği-Öğretmen Formu: Türkçeye Uyarlama, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Volume: 5 Number: 2 December 25, 2025
TR EN

AIR Öz Belirleme Ölçeği-Öğretmen Formu: Türkçeye Uyarlama, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Abstract

Bu araştırmada, AIR Öz Belirleme Ölçeği-Öğretmen Formunun Türkçeye uyarlanması ve Türk eğitim sistemi bağlamında geçerlik ve güvenirlik analizlerinin yapılması amaçlanmıştır. Çalışma, 2023–2024 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde Rize ilinde 3. ve 4. sınıf düzeylerinde görev yapan sınıf öğretmenleri ile yürütülmüştür. Uyarlama sürecinde çeviri, uzman görüşü alınması, dilsel ve kültürel uyarlamalar ve düzenlemeler yapılmıştır. Veriler 300 öğretmenden toplanmış ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile Cronbach Alfa güvenirlik katsayıları kullanılarak analiz edilmiştir. DFA sonuçları, ölçeğin beş faktörlü yapısını doğrulamış; elde edilen uyum indeksleri (χ²/sd = 2.13, RMSEA = .061, CFI = .93, TLI = .92, SRMR = .07) modelin kabul edilebilir ve mükemmel uyum sınırları içerisinde olduğunu göstermiştir. Güvenirlik analizleri ise ölçeğin alt boyutlarının yüksek iç tutarlılığa sahip olduğunu ortaya koymuş, Cronbach Alfa katsayıları .86 ile .93 arasında bulunmuştur. AIR Öz Belirleme Ölçeği-Öğretmen Formunun Türkçeye uyarlama sürecinde elde edilen bulgular, ölçeğin öğrencilerin öz belirleme düzeylerini değerlendirmede güvenilir ve geçerli bir araç olduğunu göstermektedir. Bu bağlamda ölçek, sınıf öğretmenlerine öğrencilerin öz belirleme düzeylerini sistematik biçimde izleme ve öğretim süreçlerini düzenleme olanağı sağlamaktadır. Ayrıca, ölçeğin kapsayıcı eğitim uygulamalarının güçlendirilmesine, öğrenci merkezli öğretim yaklaşımlarının desteklenmesine ve öğretmenlerin kanıta dayalı kararlar almasına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Keywords

References

  1. Agran, M., Blanchard, C., Wehmeyer, M., & Hughes, C. (2002). Increasing the problem-solving skills of students with developmental disabilities participating in general education. Remedial and Special Education, 23(5), 279–288. https://doi.org/10.1177/07419325020230050301
  2. Algozzine, B., Browder, D., Karvonen, M., Test, D. W., & Wood, W. M. (2001). Effects of interventions to promote self-determination for individuals with disabilities. Review of Educational Research, 71(2), 219-277. https://doi.org/10.3102/00346543071002219
  3. Büyüköztürk, Ş., Akgün, Ö. E., Demirel, F., Karadeniz, Ş., & Çakmak, E. K. (2015). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi. https://doi.org/10.14527/9789944919289
  4. Deci, E. L., & Ryan, R. M. (1985). Conceptualizations of intrinsic motivation and self-determination. İçinde Intrinsic motivation and self-determination in human behavior (ss. 11–40). Springer US. https://doi.org/10.1007/978-1-4899-2271-7_2
  5. Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The "what" and "why" of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227–268. https://doi.org/10.1207/S15327965PLI1104_01
  6. Eccles, J. S. (1999). The development of children ages 6 to 14. The Future of Children, 9(2), 30–44. https://doi.org/10.2307/1602703
  7. Field, S., & Hoffman, A. (1994). Development of a model for self-determination. Career Development for Exceptional Individuals, 17(2), 159–169. https://doi.org/10.1177/088572889401700205
  8. Field, S., Martin, J., Miller, R., Ward, M., & Wehmeyer, M. (1998). A practical guide for teaching self determination. Council for Exceptional Children.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Special Education and Disability (Other)

Journal Section

Research Article

Authors

Publication Date

December 25, 2025

Submission Date

September 30, 2025

Acceptance Date

December 1, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 5 Number: 2

APA
Cumalı, D., & Aykut, Ç. (2025). AIR Öz Belirleme Ölçeği-Öğretmen Formu: Türkçeye Uyarlama, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(2), 1-11. https://izlik.org/JA57EY73JY
AMA
1.Cumalı D, Aykut Ç. AIR Öz Belirleme Ölçeği-Öğretmen Formu: Türkçeye Uyarlama, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. REFAD. 2025;5(2):1-11. https://izlik.org/JA57EY73JY
Chicago
Cumalı, Damla, and Çığıl Aykut. 2025. “AIR Öz Belirleme Ölçeği-Öğretmen Formu: Türkçeye Uyarlama, Geçerlik Ve Güvenirlik Çalışması”. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 5 (2): 1-11. https://izlik.org/JA57EY73JY.
EndNote
Cumalı D, Aykut Ç (December 1, 2025) AIR Öz Belirleme Ölçeği-Öğretmen Formu: Türkçeye Uyarlama, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 5 2 1–11.
IEEE
[1]D. Cumalı and Ç. Aykut, “AIR Öz Belirleme Ölçeği-Öğretmen Formu: Türkçeye Uyarlama, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”, REFAD, vol. 5, no. 2, pp. 1–11, Dec. 2025, [Online]. Available: https://izlik.org/JA57EY73JY
ISNAD
Cumalı, Damla - Aykut, Çığıl. “AIR Öz Belirleme Ölçeği-Öğretmen Formu: Türkçeye Uyarlama, Geçerlik Ve Güvenirlik Çalışması”. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 5/2 (December 1, 2025): 1-11. https://izlik.org/JA57EY73JY.
JAMA
1.Cumalı D, Aykut Ç. AIR Öz Belirleme Ölçeği-Öğretmen Formu: Türkçeye Uyarlama, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. REFAD. 2025;5:1–11.
MLA
Cumalı, Damla, and Çığıl Aykut. “AIR Öz Belirleme Ölçeği-Öğretmen Formu: Türkçeye Uyarlama, Geçerlik Ve Güvenirlik Çalışması”. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, vol. 5, no. 2, Dec. 2025, pp. 1-11, https://izlik.org/JA57EY73JY.
Vancouver
1.Damla Cumalı, Çığıl Aykut. AIR Öz Belirleme Ölçeği-Öğretmen Formu: Türkçeye Uyarlama, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. REFAD [Internet]. 2025 Dec. 1;5(2):1-11. Available from: https://izlik.org/JA57EY73JY