TR
EN
AIR Öz Belirleme Ölçeği-Öğretmen Formu: Türkçeye Uyarlama, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması
Öz
Bu araştırmada, AIR Öz Belirleme Ölçeği-Öğretmen Formunun Türkçeye uyarlanması ve Türk eğitim sistemi bağlamında geçerlik ve güvenirlik analizlerinin yapılması amaçlanmıştır. Çalışma, 2023–2024 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde Rize ilinde 3. ve 4. sınıf düzeylerinde görev yapan sınıf öğretmenleri ile yürütülmüştür. Uyarlama sürecinde çeviri, uzman görüşü alınması, dilsel ve kültürel uyarlamalar ve düzenlemeler yapılmıştır. Veriler 300 öğretmenden toplanmış ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile Cronbach Alfa güvenirlik katsayıları kullanılarak analiz edilmiştir. DFA sonuçları, ölçeğin beş faktörlü yapısını doğrulamış; elde edilen uyum indeksleri (χ²/sd = 2.13, RMSEA = .061, CFI = .93, TLI = .92, SRMR = .07) modelin kabul edilebilir ve mükemmel uyum sınırları içerisinde olduğunu göstermiştir. Güvenirlik analizleri ise ölçeğin alt boyutlarının yüksek iç tutarlılığa sahip olduğunu ortaya koymuş, Cronbach Alfa katsayıları .86 ile .93 arasında bulunmuştur. AIR Öz Belirleme Ölçeği-Öğretmen Formunun Türkçeye uyarlama sürecinde elde edilen bulgular, ölçeğin öğrencilerin öz belirleme düzeylerini değerlendirmede güvenilir ve geçerli bir araç olduğunu göstermektedir. Bu bağlamda ölçek, sınıf öğretmenlerine öğrencilerin öz belirleme düzeylerini sistematik biçimde izleme ve öğretim süreçlerini düzenleme olanağı sağlamaktadır. Ayrıca, ölçeğin kapsayıcı eğitim uygulamalarının güçlendirilmesine, öğrenci merkezli öğretim yaklaşımlarının desteklenmesine ve öğretmenlerin kanıta dayalı kararlar almasına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Agran, M., Blanchard, C., Wehmeyer, M., & Hughes, C. (2002). Increasing the problem-solving skills of students with developmental disabilities participating in general education. Remedial and Special Education, 23(5), 279–288. https://doi.org/10.1177/07419325020230050301
- Algozzine, B., Browder, D., Karvonen, M., Test, D. W., & Wood, W. M. (2001). Effects of interventions to promote self-determination for individuals with disabilities. Review of Educational Research, 71(2), 219-277. https://doi.org/10.3102/00346543071002219
- Büyüköztürk, Ş., Akgün, Ö. E., Demirel, F., Karadeniz, Ş., & Çakmak, E. K. (2015). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi. https://doi.org/10.14527/9789944919289
- Deci, E. L., & Ryan, R. M. (1985). Conceptualizations of intrinsic motivation and self-determination. İçinde Intrinsic motivation and self-determination in human behavior (ss. 11–40). Springer US. https://doi.org/10.1007/978-1-4899-2271-7_2
- Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The "what" and "why" of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227–268. https://doi.org/10.1207/S15327965PLI1104_01
- Eccles, J. S. (1999). The development of children ages 6 to 14. The Future of Children, 9(2), 30–44. https://doi.org/10.2307/1602703
- Field, S., & Hoffman, A. (1994). Development of a model for self-determination. Career Development for Exceptional Individuals, 17(2), 159–169. https://doi.org/10.1177/088572889401700205
- Field, S., Martin, J., Miller, R., Ward, M., & Wehmeyer, M. (1998). A practical guide for teaching self determination. Council for Exceptional Children.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Özel Eğitim ve Engelli Eğitimi (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
25 Aralık 2025
Gönderilme Tarihi
30 Eylül 2025
Kabul Tarihi
1 Aralık 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 5 Sayı: 2
APA
Cumalı, D., & Aykut, Ç. (2025). AIR Öz Belirleme Ölçeği-Öğretmen Formu: Türkçeye Uyarlama, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(2), 1-11. https://izlik.org/JA57EY73JY
AMA
1.Cumalı D, Aykut Ç. AIR Öz Belirleme Ölçeği-Öğretmen Formu: Türkçeye Uyarlama, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. REFAD. 2025;5(2):1-11. https://izlik.org/JA57EY73JY
Chicago
Cumalı, Damla, ve Çığıl Aykut. 2025. “AIR Öz Belirleme Ölçeği-Öğretmen Formu: Türkçeye Uyarlama, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 5 (2): 1-11. https://izlik.org/JA57EY73JY.
EndNote
Cumalı D, Aykut Ç (01 Aralık 2025) AIR Öz Belirleme Ölçeği-Öğretmen Formu: Türkçeye Uyarlama, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 5 2 1–11.
IEEE
[1]D. Cumalı ve Ç. Aykut, “AIR Öz Belirleme Ölçeği-Öğretmen Formu: Türkçeye Uyarlama, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”, REFAD, c. 5, sy 2, ss. 1–11, Ara. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA57EY73JY
ISNAD
Cumalı, Damla - Aykut, Çığıl. “AIR Öz Belirleme Ölçeği-Öğretmen Formu: Türkçeye Uyarlama, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 5/2 (01 Aralık 2025): 1-11. https://izlik.org/JA57EY73JY.
JAMA
1.Cumalı D, Aykut Ç. AIR Öz Belirleme Ölçeği-Öğretmen Formu: Türkçeye Uyarlama, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. REFAD. 2025;5:1–11.
MLA
Cumalı, Damla, ve Çığıl Aykut. “AIR Öz Belirleme Ölçeği-Öğretmen Formu: Türkçeye Uyarlama, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, c. 5, sy 2, Aralık 2025, ss. 1-11, https://izlik.org/JA57EY73JY.
Vancouver
1.Damla Cumalı, Çığıl Aykut. AIR Öz Belirleme Ölçeği-Öğretmen Formu: Türkçeye Uyarlama, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. REFAD [Internet]. 01 Aralık 2025;5(2):1-11. Erişim adresi: https://izlik.org/JA57EY73JY