SOSYOLOJİK BAĞLAMDA YEŞİLÇAMIN POLİTİK MESAJLARI: KADİR İNANIR “KAN” FİLMİ ÖRNEĞİ
Abstract
Osmanlı dönemine kadar uzanan Türk sineması Cumhuriyet tarihinde Yeşilçam’la bütünleşmiştir. Sinemanın tüm dünyadaki yükselişi Türkiye’de de paralel şekilde yükselirken toplumsal mesajlar da beyaz perdeler aracılığı ile izleyicilere ulaştırılmaya çalışılmıştır. Sinema aracılığıyla gerçekleştirilmeye çalışılan sanat aynı zamanda izleyici üzerinde bir algı oluşturma gayesinde olmuştur. Yeşilçam’da Türkiye’de yaşanan her olayı yönetmenlerin bakış açısıyla beyaz perdeye taşırken siyasal atmosferin ve toplumsal dinamiklerin etkisinde kalmışlardır. Bu durum da bazı filmlerin sanatsal kaygıdan ziyade politik mesajın yerine ulaşması kaygısıyla çekilmesine neden olmuştur. Türkiye’de özellikle 1970’li yılların siyasal atmosferi göz önüne alındığında toplumun her alanına nüfuz etmiş politik çatışmalar ve mücadeleler sinemaya da konu olmuştur. Dönemin toplumsal değerleri, sosyal yaşam alanları, sınıfsal ayrışmaları hakkında senarist ve yönetmeninin bakış açısıyla sinema filmleri üzerinden sosyolojik çıkarımlar da bulunulabilir. Kadir İnanır gibi Yeşilçam filmlerinin önde gelen jönlerinin rol aldığı filmler ise özellikle toplumsal ve siyasal mesajların daha geniş kitlere ulaştırılmasına imkânı sağlamıştır. YouTube üzerinden bugün dahi milyonlarca kez izlenmiş olduğu görülen filmlerin popülerliğini yitirmediği de anlaşılmaktadır. Araştırmaya konu olan “Kan” filminde de 1977’li yılların toplumsal gerçekliklerinin ve politik mesajlarının sosyolojik değerlendirmesi yapılmıştır.
Keywords
References
- Abisel, N. (1994). “Yerli Filmlerin Kurmaca Dünyasında Demokrasi”, Türk Sinemasında Demokrasi Kavramının Gelişmesi, Ankara, Kültür Bakanlığı Yayınları.
- Abisel, N. (2003). Sessiz Sinema, İstanbul, Om Yayınevi.
- Adanır, O. (2003). Sinemada Anlam ve Anlatım, İstanbul, Alfa Yayınları.
- Ağtaş, Ö. (2008). “Ortanın Solu: İsmet İnönü’den Bülent Ecevit’e. (Ed. Tanıl Bora), Modern Türkiye’de Siyasi Düşünce 8 Sol, s. 194-252, İstanbul İletişim Yayınları.
- Ahmad, F. (1996). Demokrasi Sürecinde Türkiye 1945-1980. (Çev. Savaş Çekiç), İstanbul, Hill Yayınları.
- Akbulut, H. (2015). “Türkiye’de Öğrenci Filmleri Üzerine Bir İnceleme: Öyküler, Tarzlar ve Ödevler”, Doğu Batı Dergisi, sayı: 75, s. 9-33.
- Arslan, U. T. (2005). Bukabuslar neden Cemil? Yeşilçam’da Erkeklik ve Mazlumluk, İstanbul, Metis Yayınları.
- Bazin, A. (2011). Sinema Nedir? (Çev. İbrahim Şener), İstanbul, Doruk Yayınevi.
- Bilgin, N. (2006). Sosyal Bilimlerde İçerik Analizi, Ankara, Siyasal Kitapevi.
- Diken, B. & Laustsen, B. C. (2011). Filmlerle Sosyoloji, (Çev. Sona Ertekin), İstanbul, Metis Yayınları.