TIP VE ECZACILIK ÜRÜNLERİ DIŞ TİCARET DENGESİ İLE CARİ İŞLEMLER DENGESİ ARASINDAKİ UZUN DÖNEM İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

Ayşe Betül Kansız; Vildan Aygün Alıcı; Ali Rıza Sandalcılar

doi:10.34086/rteusbe.1115294

TIP VE ECZACILIK ÜRÜNLERİ DIŞ TİCARET DENGESİ İLE CARİ İŞLEMLER DENGESİ ARASINDAKİ UZUN DÖNEM İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

Abstract

Tıp ve eczacılık ürünleri sektörü insan sağlığının korunması, yaşam kalitesinin yükselmesi ve ülke ekonomilerine sağladığı katkılar bakımdan oldukça önemli bir sektördür. Türkiye üretim standartları, teknolojisi, ürün çeşitliliği, üretim kapasitesi ve dış ticaret hacmi bakımından tıp ve eczacılık ürünleri sektöründe gelişmiş bir ülke konumundadır. Türkiye’nin bu alanda gelişmişliği de dikkate alınarak bu çalışmada Türkiye’de tıp ve eczacılık ürünleri ticaret dengesi ile cari işlemler hesabı dengesi arasındaki uzun dönem ilişkisinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Tıp ve eczacılık ürünleri ticaret dengesi (TED) ile cari işlemler hesabı dengesi (CİD) değişkelerinin kullanıldığı analizlerde veri seti 1975-2020 dönemini kapsamakta olup yıllık verilerden oluşmaktadır. Analizler sonucunda ADF birim kök testi ve PP birim kök testine göre serilerin birinci farklarında I(1) durağan oldukları; Engle-Granger Eşbütünleşme testine göre ise serilerin eşbütünleşik oldukları tespit edilmiştir. Bununla birlikte, tıp ve eczacılık ürünleri ticaret dengesinin (TED) cari işlemler hesabı dengesi (CİD) üzerinde kısa dönemde anlamlı bir etkisi bulunmadığı; uzun dönemde ise tıp ve eczacılık ürünleri ticaret dengesi (TED) cari işlemler dengesinin (CİD) nedeni olduğu sonucuna varılmıştır.

Keywords

References

Battal, M. Z. (2014). Türkiye’de ilaç sektöründe faaliyet gösteren firmaların yoğunlaşma düzeyleri ve bir uygulama (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ UlusalTezMerkezi adresinden edinilmiştir.
Bayraç, Z. B. (2011). Türkiye’de ilaç pazarının gelişimi ve Karaman ili örneği (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ UlusalTezMerkezi adresinden edinilmiştir.
Bilginer, E. (2002). Türk ilaç sanayisinde pazarlama tanıtımın rolü (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi adresinden edinilmiştir.
Budak, O. (2010). İlaç sektöründe iletişim kanallarına yönelik CRM uygulamalarının hekimlerin ilaç tercihlerindeki rolü üzerine pilot bir araştırma (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ UlusalTezMerkezi adresinden edinilmiştir.
Çetin, M. (2019). Yabancı yatırımların Türkiye ilaç sektörü üzerine etkisi. Akademik Sosyal Araştırma Dergisi,7(93), 439-451.
Çil, N. (2018). Finansal ekonometri. İstanbul: Yılmaz Basım Yayıncılık ve Kâğıt Ürünleri.
Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1979). Distribution of the estimators for autoregressive time series with a unit root. Journal of the American statistical association, 74(366a), 427-431.
Engle, R. F., & Granger, C. W. J. (1987). Co-Integration and errorcorrection: Representation, estimation, and testing. Econometrica, 55(2), 251-276.

Granger, C. W. (1981). Some properties of time series data and their use in econometric model specification. Journal of econometrics, 16(1), 121-130.
Gujarati, D. N. (2016). Örneklerle ekonometri (2. Baskı). (Çev. N. Bolatoğlu) Ankara: Tarcan Batbaası.
Gujarati, D. N., & Porter, D. C. (2012). Temel ekonometri (5.Baskı). (Çev, Ü. Şenesen ve G. Günlük) İstanbul: Literatür.
İEİS. (2020). Türkiye ilaç sektörü raporu. http://ieis.org.tr/ ieis/tr/sektorraporu2020 adresinden 21.01.2021 tarihinde elde edilmiştir.
İEİS. (2021). Türkiye ilaç sektörü raporu. http://ieis.org.tr/ieis/tr/ sektorraporu2021 adresinden 21.01.2021 tarihinde elde edilmiştir.
Kansız, A. B., (2022). Tıp Ve Eczacılık Ürün Dış Ticaret Dengesi İle Cari İşlemler Dengesi Arasındaki Uzun Dönem İlişkisi: Türkiye Örneği. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ UlusalTezMerkezi adresinden edinilmiştir.
Kaya, A. A., & Atiş, A. G. (2007). Türkiye kimya sanayi endüstri içi ticaretinin statik ve dinamik analizi: Avrupa Birliği üye ve aday ülkeleri, Rusya Federasyonu, Ukrayna ve Çin. Ege Academic Review, 7(1), 251-291.
Kaynak, S. (2016). Türk ilaç sektörünün rekabet yapısı ve yoğunlaşma analizi. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakülte Dergisi, 6(2): 49-66.
KPMG (2018). Sektörel bakış 2018- İlaç. https://home.kpmg/tr/tr/ home/gorusler/2020/03/sektorel-bakis-2018-ilac.html. adresinden 21.01.2021 tarihinde elde edilmiştir.
KPMG (2019). Sektörel bakış 2019- İlaç. https://home.kpmg /tr/tr/home/gorusler/2020/03/sektorel-bakis-2019-ilac.html. adresinden 21.01.2021 tarihinde elde edilmiştir.
Kutlu, G., Arslan, D. T., & Akbulut, Y. Türkiye’de İlaç Geri Ödeme Politikaları Ve Swot Analizi.
Phillips, C. B., & Perron P. (1988). Testingfor a unitroot in time seriesregression. Biometrika, 75(2), 335-346.
Sevütekin, M. ve Nargeleçekenler, M. (2010). Ekonometrik zaman serileri analizi: EVİEWS uygulamalı (3. Baskı). Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
Söğüt, O. (2006). Türk ilaç sanayi Ar-Ge çalışmalarında finans sorunları (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ UlusalTezMerkezi adresinden edinilmiştir.
Stock, J. H., & Watson, M. W. (2011). Ekonometriye giriş (1. Baskı). (Çev. B. Saraçoğlu) Ankara: Eflatun Basım Evi.
Şenkardeşler, E. (2011). Türkiye’de ilaç sektöründe fiyat regülasyonu: referans fiyat uygulaması (Yüksek Lisans Tezi).
Taş. S. (2001). Finansal liberalizasyon, uluslararası sermaye hareketleri ve Türkiye ekonomisi üzerindeki etkileri (Doktora Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ UlusalTezMerkezi adresinden edinilmiştir. , TCMB (2021). Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, https://www.tcmb.gov.tr/ adresinden 12.04.2021 tarihinde elde edilmiştir.
Tıraş, H. H. (2020). Türkiye’de ilaç sektörünün gelişimi; bir durum değerlendirmesi. Journal of Economics and Research Year, 1(1), 42 49.
TOBB (2012). İlaç sanayi meclisi sektörü raporu, https://www.tobb.org.tr/. adresinden 15.12.2020 tarihinde elde edilmiştir.
Turan, Z., Kayıkçıoğlu, S. C., & Çağlar, A. E. (2019). Eczacılık Ürünleri İhracat Performanslarının Belirlenen Endekslerle Ölçülmesi: Türkiye–Brezilya Örneği. İşletme Araştırmaları Dergisi, 11(4), 2680-2690.
TÜİK. (2021). Türkiye İstatistik Kurumu, http://www.tuik.gov.tr/. adresinden 21.04.2020 tarihinde elde edilmiştir.
Wooldridge, J. M. (2013). Ekonometriye giriş 2 modern yaklaşım (4. Baskı). (Çev. E. Çağlayan) Ankara: Nobel Yayıncılık.
Yaşgül, Y. S. (2013). Yeni Kalkınmacı Devlet ve Sosyal Politika: Etkin Bir Sağlık Politikası. Kalkınmada Yeni Yaklaşımlar içinde, 123-146.
Yenilmez, F. ve Kılıç, E. (2014). Gümrük birliği ve serbest ticaret anlaşmalarının Türkiye ilaç sektörü ithalatına etkisi. International Conference in Economics Prague, Czech Republic September 03-05.
Yılmaz. M. (2010). Şirket birleşme ve devralmalarının getiri üzerinde etkisi ve İMKB’de bir uygulama (Doktora Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ UlusalTezMerkezi adresinden edinilmiştir.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Authors

Ayşe Betül Kansız
0000-0002-3436-1838
Türkiye

Vildan Aygün Alıcı ^*
0000-0003-3199-2201
Türkiye

Ali Rıza Sandalcılar
0000-0002-9185-6968
Türkiye

Publication Date

June 29, 2022

Submission Date

May 12, 2022

Acceptance Date

May 31, 2022

Published in Issue

Year 2022 Volume: 9 Number: 1

DOI

https://doi.org/10.34086/rteusbe.1115294

IZ

https://izlik.org/JA75SD87GR

Cite

RIS / Bibtex

APA

Kansız, A. B., Aygün Alıcı, V., & Sandalcılar, A. R. (2022). TIP VE ECZACILIK ÜRÜNLERİ DIŞ TİCARET DENGESİ İLE CARİ İŞLEMLER DENGESİ ARASINDAKİ UZUN DÖNEM İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(1), 143-169. https://doi.org/10.34086/rteusbe.1115294

AMA

1.Kansız AB, Aygün Alıcı V, Sandalcılar AR. TIP VE ECZACILIK ÜRÜNLERİ DIŞ TİCARET DENGESİ İLE CARİ İŞLEMLER DENGESİ ARASINDAKİ UZUN DÖNEM İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ. RTEÜSBD. 2022;9(1):143-169. doi:10.34086/rteusbe.1115294

Chicago

Kansız, Ayşe Betül, Vildan Aygün Alıcı, and Ali Rıza Sandalcılar. 2022. “TIP VE ECZACILIK ÜRÜNLERİ DIŞ TİCARET DENGESİ İLE CARİ İŞLEMLER DENGESİ ARASINDAKİ UZUN DÖNEM İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ”. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 9 (1): 143-69. https://doi.org/10.34086/rteusbe.1115294.

EndNote

Kansız AB, Aygün Alıcı V, Sandalcılar AR (June 1, 2022) TIP VE ECZACILIK ÜRÜNLERİ DIŞ TİCARET DENGESİ İLE CARİ İŞLEMLER DENGESİ ARASINDAKİ UZUN DÖNEM İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 9 1 143–169.

IEEE

[1]A. B. Kansız, V. Aygün Alıcı, and A. R. Sandalcılar, “TIP VE ECZACILIK ÜRÜNLERİ DIŞ TİCARET DENGESİ İLE CARİ İŞLEMLER DENGESİ ARASINDAKİ UZUN DÖNEM İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ”, RTEÜSBD, vol. 9, no. 1, pp. 143–169, June 2022, doi: 10.34086/rteusbe.1115294.

ISNAD

Kansız, Ayşe Betül - Aygün Alıcı, Vildan - Sandalcılar, Ali Rıza. “TIP VE ECZACILIK ÜRÜNLERİ DIŞ TİCARET DENGESİ İLE CARİ İŞLEMLER DENGESİ ARASINDAKİ UZUN DÖNEM İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ”. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 9/1 (June 1, 2022): 143-169. https://doi.org/10.34086/rteusbe.1115294.

JAMA

1.Kansız AB, Aygün Alıcı V, Sandalcılar AR. TIP VE ECZACILIK ÜRÜNLERİ DIŞ TİCARET DENGESİ İLE CARİ İŞLEMLER DENGESİ ARASINDAKİ UZUN DÖNEM İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ. RTEÜSBD. 2022;9:143–169.

MLA

Kansız, Ayşe Betül, et al. “TIP VE ECZACILIK ÜRÜNLERİ DIŞ TİCARET DENGESİ İLE CARİ İŞLEMLER DENGESİ ARASINDAKİ UZUN DÖNEM İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ”. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, vol. 9, no. 1, June 2022, pp. 143-69, doi:10.34086/rteusbe.1115294.

Vancouver

1.Ayşe Betül Kansız, Vildan Aygün Alıcı, Ali Rıza Sandalcılar. TIP VE ECZACILIK ÜRÜNLERİ DIŞ TİCARET DENGESİ İLE CARİ İŞLEMLER DENGESİ ARASINDAKİ UZUN DÖNEM İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ. RTEÜSBD. 2022 Jun. 1;9(1):143-69. doi:10.34086/rteusbe.1115294

Cited By

TIP VE ECZACILIK ÜRÜNLERİ DIŞ TİCARET DENGESİ İLE CARİ İŞLEMLER DENGESİ ARASINDAKİ UZUN DÖNEM İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi

https://doi.org/10.34086/rteusbe.1115294