Research Article

Erken Cumhuriyet dönemi ulus-devlet inşası sürecinde dil devrimi politikaları (1839-1938)

Number: 35 August 21, 2023
  • Oya Güler *

Erken Cumhuriyet dönemi ulus-devlet inşası sürecinde dil devrimi politikaları (1839-1938)

Öz

Bu çalışma erken Cumhuriyet dönemi ulus-devlet inşası sürecinde gerçekleştirilen reformlardan en önemlisi olarak görülen dil devriminin felsefi ve sosyolojik alt yapısını, ulus-devlet inşası için gerekliliğini, toplum mühendisliği çalışmaları kapsamında dil devriminin rolünü ve sürece katkısını ele almayı hedeflemiştir. Osmanlı Dönemi boyunca dil reformu ihtiyacı, resmi olarak Tanzimat Dönemine kadar devlet teşkilatı içerisinde konu edilmemiştir. Ancak tanzimat sürecinde dilde sadeleşme süreci başlatılmıştır. Erken Cumhuriyet Dönemi sürecinde Batı’daki uluslaşma hareketlerinin etkisi ile ortak dil etrafında milli birlik düşüncesi yoğunlaşmıştır. Cumhuriyet döneminin ilk yıllarında dil sayesinde kültür aktarımının yapılabildiği ve kültür devrimi için dil reformunun var olması gerektiği düşüncesi önemli bir yere sahip olmuştur. Cumhuriyetin ilanı ile kurulacak olan yeni sistem Osmanlı’dan kalan bir parça olarak görülmemiştir. Yapılan reformlar ile toplumsal değişim hedeflenmiş, kültürel yapılanmanın yenilenmesi istenmiştir. Bu sayede kurulacak yeni toplumun dili, kültürü ve düşünce yapısı yeniden şekillendirilmek istenmiştir. Bu bağlamda yapılan bu çalışma, Türk-ulus bilincinin kurulma süreci ve ideolojik yapısını, dil devriminin Türk-ulus bilinci içerisindeki rolünü, alfabe değişikliğinin toplumda yarattığı psikolojik süreçlerini, dil devrimi süreci ile eş zamanlı olarak Türk Tarih tezini, yapılmak istenen kültür devrimini ve son olarak da dış kaynakların dil devrimi sürecine katkılarını ele almaktadır.

Anahtar Kelimeler

References

  1. Atatürk, G. M. K. (29 Teşrinievvel 1339). Türkiye Büyük Millet Meclisi Zabıt Ceridesi, Devre 2, C. 8, , s. 90.
  2. Atatürk’ün söylev ve demeçleri (1906-1938), C.II. (1981). Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Yayınları.
  3. Atatürk'ün maarife ait direktifleri. (1985). Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığı.
  4. Başgöz, İ. (1995). Türkiye’nin eğitim çıkmazı ve Atatürk. T.C. Kültür Bakanlığı Yayınları, 1754 Yayımlar Dairesi Başkanlığı Başvuru Kitapları Dizisi.
  5. Benveniste, E. (1974). Dilin Yapısı Toplumun Yapısı, Çev. Yusuf Alp. Birikim Dergisi, 28-29, 53.
  6. Bostancı, N. M. (2002). Cumhuriyetimiz. Vadi Yayınları.
  7. Çelik, B. (2009). Cumhuriyet Dönemi Türk Kültürü: Atatürk dönemi (1920-1938). Atatürk Kültür Merkezi.
  8. Demir, G. Y. (2010). Türk tarih tezi ile Türk dil tezinin kavşağında güneş-dil teorisi. U. Ü. Fen-edebiyat fakültesi sosyal bilimler dergisi, 11(19), 385-396.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

New Turkish Language (Turkish of Old Anatolia, Ottoman, Turkiye)

Journal Section

Research Article

Authors

Publication Date

August 21, 2023

Submission Date

June 19, 2023

Acceptance Date

August 20, 2023

Published in Issue

Year 2023 Number: 35

APA
Güler, O. (2023). Erken Cumhuriyet dönemi ulus-devlet inşası sürecinde dil devrimi politikaları (1839-1938). RumeliDE Dil Ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 35, 51-64. https://doi.org/10.29000/rumelide.1342079