Araştırma Makalesi

Erken Cumhuriyet dönemi ulus-devlet inşası sürecinde dil devrimi politikaları (1839-1938)

Sayı: 35 21 Ağustos 2023
  • Oya Güler *
PDF İndir

Erken Cumhuriyet dönemi ulus-devlet inşası sürecinde dil devrimi politikaları (1839-1938)

Öz

Bu çalışma erken Cumhuriyet dönemi ulus-devlet inşası sürecinde gerçekleştirilen reformlardan en önemlisi olarak görülen dil devriminin felsefi ve sosyolojik alt yapısını, ulus-devlet inşası için gerekliliğini, toplum mühendisliği çalışmaları kapsamında dil devriminin rolünü ve sürece katkısını ele almayı hedeflemiştir. Osmanlı Dönemi boyunca dil reformu ihtiyacı, resmi olarak Tanzimat Dönemine kadar devlet teşkilatı içerisinde konu edilmemiştir. Ancak tanzimat sürecinde dilde sadeleşme süreci başlatılmıştır. Erken Cumhuriyet Dönemi sürecinde Batı’daki uluslaşma hareketlerinin etkisi ile ortak dil etrafında milli birlik düşüncesi yoğunlaşmıştır. Cumhuriyet döneminin ilk yıllarında dil sayesinde kültür aktarımının yapılabildiği ve kültür devrimi için dil reformunun var olması gerektiği düşüncesi önemli bir yere sahip olmuştur. Cumhuriyetin ilanı ile kurulacak olan yeni sistem Osmanlı’dan kalan bir parça olarak görülmemiştir. Yapılan reformlar ile toplumsal değişim hedeflenmiş, kültürel yapılanmanın yenilenmesi istenmiştir. Bu sayede kurulacak yeni toplumun dili, kültürü ve düşünce yapısı yeniden şekillendirilmek istenmiştir. Bu bağlamda yapılan bu çalışma, Türk-ulus bilincinin kurulma süreci ve ideolojik yapısını, dil devriminin Türk-ulus bilinci içerisindeki rolünü, alfabe değişikliğinin toplumda yarattığı psikolojik süreçlerini, dil devrimi süreci ile eş zamanlı olarak Türk Tarih tezini, yapılmak istenen kültür devrimini ve son olarak da dış kaynakların dil devrimi sürecine katkılarını ele almaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Atatürk, G. M. K. (29 Teşrinievvel 1339). Türkiye Büyük Millet Meclisi Zabıt Ceridesi, Devre 2, C. 8, , s. 90.
  2. Atatürk’ün söylev ve demeçleri (1906-1938), C.II. (1981). Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Yayınları.
  3. Atatürk'ün maarife ait direktifleri. (1985). Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığı.
  4. Başgöz, İ. (1995). Türkiye’nin eğitim çıkmazı ve Atatürk. T.C. Kültür Bakanlığı Yayınları, 1754 Yayımlar Dairesi Başkanlığı Başvuru Kitapları Dizisi.
  5. Benveniste, E. (1974). Dilin Yapısı Toplumun Yapısı, Çev. Yusuf Alp. Birikim Dergisi, 28-29, 53.
  6. Bostancı, N. M. (2002). Cumhuriyetimiz. Vadi Yayınları.
  7. Çelik, B. (2009). Cumhuriyet Dönemi Türk Kültürü: Atatürk dönemi (1920-1938). Atatürk Kültür Merkezi.
  8. Demir, G. Y. (2010). Türk tarih tezi ile Türk dil tezinin kavşağında güneş-dil teorisi. U. Ü. Fen-edebiyat fakültesi sosyal bilimler dergisi, 11(19), 385-396.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yeni Türk Dili (Eski Anadolu, Osmanlı, Türkiye Türkçesi)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

21 Ağustos 2023

Gönderilme Tarihi

19 Haziran 2023

Kabul Tarihi

20 Ağustos 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Sayı: 35

Kaynak Göster

APA
Güler, O. (2023). Erken Cumhuriyet dönemi ulus-devlet inşası sürecinde dil devrimi politikaları (1839-1938). RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 35, 51-64. https://doi.org/10.29000/rumelide.1342079