Metinlerarasılık bağlamında çeviri: Kurt Vonnegut’ın Mezbaha 5 adlı romanı üzerine bir uygulama

Arzu Yetim

doi:10.29000/rumelide.1369591

Metinlerarasılık bağlamında çeviri: Kurt Vonnegut’ın Mezbaha 5 adlı romanı üzerine bir uygulama

Abstract

Metinlerarası unsurların yer aldığı edebi metinlerin çevirileri, karşılaştırmalı edebiyat ve çeviribilimin verilerinden yararlanılan disiplinler arası bir incelemeye olanak sağlamaktadır. Amerikalı yazar Kurt Vonnegut Jr.'ın eseri Mezbaha 5: ya da Çocukların Haçlı Seferi, Ölümle Zoraki Dans (1969) metinlerarası unsurlar bakımından oldukça zengindir. Romanda, edebiyat eserlerinden gazetelere, sinemadan tiyatroya, İncil’den popüler şarkılara, yazarlardan politikacılara, tarihi olaylardan güncel olaylara kadar pek çok gönderge bulunmaktadır. Metinlerarası unsurların çevirisi sorunsalı özellikle postmodern romanların çevirisinde ortaya çıkmaktadır. Bu bağlamda postmodern eserlerin metinlerarasılık-çeviribilim ilişkisinin incelendiği çalışmalar için uygun kaynak oluşturduğu söylenebilir. Bu çalışmanın amacı, Kurt Vonnegut’a ait postmodern bir roman olan Mezbaha 5’in orijinal dili olan İngilizceden Türkçeye çevirisinde yer alan göndergelerin çevirileri metinlerarasılık-çeviribilim ilişkisi bağlamında incelemektir. Çalışma, kaynak eserin aynı erek dilde farklı zamanlarda, farklı çevirmenler yapılan üç çevirisine odaklandığından yeniden çeviri çalışmaları kapsamına dahil edilebilir. İncelemede yer verilecek göndergeler edebi eserlere yapılan anıştırma ve göndermelerle sınırlandırılmıştır. Çalışmada eserin E Yayınları tarafından 1975 yılında basılan ve Ali Şan tarafından gerçekleştirilen Türkçe çevirisi, 2015 yılında April Yayınları tarafından basılan Algan Sezgintüredi’ye ait Türkçe çevirisi ile 2021 yılında Can Yayınları tarafından basılan ve çevirisi Hamdi Koç’a ait olan üç çeviri eser temel alınmıştır. Eserin M. Barlas Çevikus tarafından çevrilen ve Dost Kitabevi’nin 2007 yılına ait baskısı tükendiğinden çalışmada yer verilememiştir.

Keywords

References

Aktulum, Kubilay. (2000). Metinlerarası İlişkiler, Ankara: Öteki Yayınevi.
Alawi , Nabil (2010). “Intertextuality and Literary Translation between Arabic and English”, An-Najah Univ. J. of Res. (Humanities), Vol. 24(8), 2437-2456.
Osimo, Bruno. (2004). Çeviri Kursu: 17. Çeviribilim-İkinci bölüm, (Çev. Nevin Özkan), Erişim: http://courses.logos.it/pls/dictionary/linguistic_resources.cap_1_17?lang=tr,
Jadwe, Majeed U. (2009). “Intertextuality, Autobiography & the Politics of Narrative Self- Fashioning in Kurt Vonnegut’s Slaughterhouse- Five”. مجلة جامعة الانبار للعلوم الإنس ISSN 1995-8463s. 33-46
Klimovich, N. (2014). “Phenomenon of Intertextuality in Translation Studies”. Journal of Siberian Federal University. Humanities & Social Sciences 2 (2014 -7) 255-264.
Lefevere, A. (1992). Translation, Rewriting, and the Manipulation of Literary Fame. London:Routledge.
Sabziyeva, M. (2020). Metinlerarasılık Bağlamında Çeviribilim. Lambert Academic Publishing.
Salo-oja, Mari. (2004). “Lost In Translation? Translating allusions in two of Reginald Hill’s Dalziel & Pascoe Novels”. Master’s Thesis Department of English University of Helsinki.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Translation and Interpretation Studies

Journal Section

Research Article

Authors

Arzu Yetim ^*
0000-0001-7596-4101
Türkiye

Publication Date

October 21, 2023

Submission Date

August 19, 2023

Acceptance Date

October 20, 2023

Published in Issue

Year 2023 Number: 36

DOI

https://doi.org/10.29000/rumelide.1369591

IZ

https://izlik.org/JA26JW52WU

Cite

RIS / Bibtex

APA

Yetim, A. (2023). Metinlerarasılık bağlamında çeviri: Kurt Vonnegut’ın Mezbaha 5 adlı romanı üzerine bir uygulama. RumeliDE Dil Ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 36, 1549-1560. https://doi.org/10.29000/rumelide.1369591

AMA

1.Yetim A. Metinlerarasılık bağlamında çeviri: Kurt Vonnegut’ın Mezbaha 5 adlı romanı üzerine bir uygulama. RumeliDE. 2023;(36):1549-1560. doi:10.29000/rumelide.1369591

Chicago

Yetim, Arzu. 2023. “Metinlerarasılık Bağlamında çeviri: Kurt Vonnegut’ın Mezbaha 5 Adlı Romanı üzerine Bir Uygulama”. RumeliDE Dil Ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, nos. 36: 1549-60. https://doi.org/10.29000/rumelide.1369591.

EndNote

Yetim A (October 1, 2023) Metinlerarasılık bağlamında çeviri: Kurt Vonnegut’ın Mezbaha 5 adlı romanı üzerine bir uygulama. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi 36 1549–1560.

IEEE

[1]A. Yetim, “Metinlerarasılık bağlamında çeviri: Kurt Vonnegut’ın Mezbaha 5 adlı romanı üzerine bir uygulama”, RumeliDE, no. 36, pp. 1549–1560, Oct. 2023, doi: 10.29000/rumelide.1369591.

ISNAD

Yetim, Arzu. “Metinlerarasılık Bağlamında çeviri: Kurt Vonnegut’ın Mezbaha 5 Adlı Romanı üzerine Bir Uygulama”. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi. 36 (October 1, 2023): 1549-1560. https://doi.org/10.29000/rumelide.1369591.

JAMA

1.Yetim A. Metinlerarasılık bağlamında çeviri: Kurt Vonnegut’ın Mezbaha 5 adlı romanı üzerine bir uygulama. RumeliDE. 2023;:1549–1560.

MLA

Yetim, Arzu. “Metinlerarasılık Bağlamında çeviri: Kurt Vonnegut’ın Mezbaha 5 Adlı Romanı üzerine Bir Uygulama”. RumeliDE Dil Ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, no. 36, Oct. 2023, pp. 1549-60, doi:10.29000/rumelide.1369591.

Vancouver

1.Arzu Yetim. Metinlerarasılık bağlamında çeviri: Kurt Vonnegut’ın Mezbaha 5 adlı romanı üzerine bir uygulama. RumeliDE. 2023 Oct. 1;(36):1549-60. doi:10.29000/rumelide.1369591